- •050608 - Экология мамандығының студенттеріне
- •Пән бағдарламасы (силлабус)
- •3. Курстың пререквизиттері
- •4. Курстың постреквизиттері
- •5. Курстың қысқаша мазмұны
- •6. Курстың мазмұны
- •7. «Су қорларын қорғау» пәні бойынша сөж тапсырмаларын
- •8. Әдебиеттер тізімі
- •Қосымша әдебиеттер
- •Дәрістер курсы
- •1 Су қорларын қорғау пәнінің мақсаттары мен міндеттері
- •2 Қазақстанның су қорлары және оларға сипаттама
- •2 Кесте - Су ресурстарын қолданудың орташа көрсеткіші, %
- •3. Оңтүстік аймақ: Сырдария, Талас, Шу өзендерінің бассейні.
- •Сөж тапсырмасы Су қорларын рекреациялық мақсатына қолдану.
- •3 Су қорларының сапалық және сандық өзгерістері
- •2 Ластағыш заттардың түрлері мен шығарылуы.
- •Сурет 1- Ағызынды суларды тазарту сызбасы
- •4 Балық шаруашылығы және тұрмыс- шаруашылығына арналған су қорлары
- •5 Беттік суды ластанудан қорғау шаралары
- •6 Жерүсті су сапасының мониторингісі
- •3. Байқау пункттерінде створлардың орнын белгілеу
- •7 Қалыптасудың гидрологиялық факторлары және беттік судың сапасын бағалау әдістері
- •Практикалық-зертханалық сабақтар
- •1 Тақырып: су қорларына жалпы сипаттама. Басқарудың негізгі принциптері
- •Сурет Су ресурстарын ұлттық деңгейде басқару
- •Су қорларын басқару неге керек?
- •2 Тақырып: іле-балқаш бассейнінің жағдайы
- •3 Тақырып: жер беті суларын қорғау шаралары
- •4 Тақырып: әр түрлі су қолдану орындарынан шығатын сарқынды сулардың мөлшерін есептеу
- •1 Кесте. Әртүрлі өндіріс салаларының су пайдалану нормалары
- •2 Кесте. Әр өндірісте душ (жаңбыр су) қолданылатын жұмыстардың пайыздық есебі.
- •5 Тақырып: сарқынды сулардағы ластаушы заттардың шоғырлануы
- •2. Тұрмыстық сарқынды сулардағы қалқып жүрген заттардың шоғырлануын анықтау
- •6 Практикалық жұмыс: жалпы сарқынды сулардың канализациялық жүйесі
- •7 Тәжірибелік жұмыс: сарқынды сулардың су
- •8 Тақырып: сулардың лабораториялық анализ үлгісін алу және оларды консервациялау
- •9 Тәжірибелік сабақ: судың температурасын және сутегі көрсеткішін анықтау
- •10 Тәжірибелік сабақ: табиғи суда қалқып жүрген
- •11 Тәжірибелік жұмыс: құрғақ қалдықты гравиметриялық әдіспен анықтау
- •12 Тақырып: иодомерлік титрлеу арқылы судың перманганаттық тотығуын анықтау
- •13 Тақырып: судағы оттегінің қажеттілігін анықтау
- •14 Тақырып: табиғи сулардың уақытша кермектілігінің мөлшерін анықтау
- •Кермектігіне қарай, судың сапалық сипаттамасы
- •15 Тақырып: суды тұссыздандыру және тұщыландыру
- •12.2 Суды тұзсыздандырудың және тұщылаудың ион алмасу әдісі
- •12.3 Суды тұщыландырудың электродиализ әдісі
- •Қарастырылатын сұрақтар:
- •Рефераттық жұмыс және баяндамалар тақырыптары:
- •Пайдаланылатын әдебиеттер тізімі:
- •Қарастырылатын сұрақтар:
- •Рефераттық жұмыс және баяндамалар тақырыптары:
- •Пайдаланылатын әдебиеттер тізімі:
- •Қарастырылатын сұрақтар:
- •Рефераттық жұмыс және баяндамалар тақырыптары:
- •Пайдаланылатын әдебиеттер тізімі:
- •Қарастырылатын сұрақтар:
- •Рефераттық жұмыс және баяндамалар тақырыптары:
- •Пайдаланылатын әдебиеттер тізімі:
- •Қарастырылатын сұрақтар:
- •Рефераттық жұмыс және баяндамалар тақырыптары:
- •Пайдаланылатын әдебиеттер тізімі:
- •Қарастырылатын сұрақтар:
- •Рефераттық жұмыс және баяндамалар тақырыптары:
- •Пайдаланылатын әдебиеттер тізімі:
- •Қарастырылатын сұрақтар:
- •Рефераттық жұмыс және баяндамалар тақырыптары:
- •Пайдаланылатын әдебиеттер тізімі:
- •Қарастырылатын сұрақтар:
- •Рефераттық жұмыс және баяндамалар тақырыптары:
- •Пайдаланылатын әдебиеттер тізімі:
- •Қарастырылатын сұрақтар:
- •Рефераттық жұмыс және баяндамалар тақырыптары:
- •Пайдаланылатын әдебиеттер тізімі:
- •Қарастырылатын сұрақтар:
- •Рефераттық жұмыс және баяндамалар тақырыптары:
- •Пайдаланылатын әдебиеттер тізімі:
- •Қарастырылатын сұрақтар:
- •Пайдаланылатын әдебиеттер тізімі:
- •Қарастырылатын сұрақтар:
- •Рефераттық жұмыс және баяндамалар тақырыптары:
- •Пайдаланылатын әдебиеттер тізімі:
- •Қарастырылатын сұрақтар:
- •Рефераттық жұмыс және баяндамалар тақырыптары:
- •Пайдаланылатын әдебиеттер тізімі:
- •Қарастырылатын сұрақтар:
- •Рефераттық жұмыс және баяндамалар тақырыптары:
- •Пайдаланылатын әдебиеттер тізімі:
- •Қорытынды бақылау сұрақтары
- •Глоссарий
- •Мазмұны
6 Практикалық жұмыс: жалпы сарқынды сулардың канализациялық жүйесі
Мақсаты: Жалпы сарқынды сулардың канализациялық жүйесін анықтау.
Тапсырма: Жалпы канализациядан тазалау құрылыстарына жеткізілген сарқынды сулардың мөлшерін есептеу
Жалпы сипаттама.
Жалпы канализациялық жүйелер өндірістік тұрмыстық сарқынды суларды және атмосфералық жауын суларын жинап бір бағытқа ағызады. Санитарлық нормаларға сәйкес жаңбыр суларындағы қалқыма заттар шоғырлануы – 300 мг/л. ОБҚ толық – 50мг/л-оттегіне биохимиялық қажеттілік.
Жалпы канализациядан тазалау құрылыстарына жеткізілген сарқынды сулардың есеп мөлшері төмендегі формуламен шығарылады.
Qесеп =Qқұрғақ + nQқұрғ.+Qжақ.
Бұл жерде Qқұрғақ – сарқынды судың жаңбырсыз жылдың құрғақ кезіндегі мөлшері; Qқұр.=Qтұр. + Qөндір/тәул. nQқұр- тазалау құрылысына түсетін жаңбыр суының мөлшері (ливневые воды)
nQқұр.= 0,75 х Qқұр;Qжаң.- жиналған жаңбыр суының мөлшері (жаңбыр жібергіште жиналған).
Мысалы:сарқынды сулардағы қалқып жүрген мұнай өнімдері қалдықтарын анықтайық. Егер Qқұр =886л/тәу.
Жауын суларындағы лас шоғырлануы санитарлық норма арқылы алынады-10. Құрғақ уақыттағы сарқынды сулардағы қалқып жүрген мұнай қалдықтарының мөлшері 7,15г/м3.
Шешімі:
Сжалпы
=
Орта есеппен шығарылған, сарқынды суларды ласауға қатысатын халықтың саны. (келтірілген халық)
Жалпы сарқынды сулардың құрамына тигізетін өндірістік сарқынды сулардың әсерін халықтың эквивалентімен шығарып алуға болады.
Балама халықтың саны.(Nэкв)- Бұл сарқынды судағы ластаушы заттың мөлшерін өндіріс орындарының сарқынды суларындағы ластаушы заттармен теңестіретін халықтың саны.
Есептеп шығарылған халықтың саны (N) мен баламалы халықтың санының қосындысын – келтірілген халықтың саны дейді (Nкел):Nкел = N + Nэкв қалқып жүрген заттармен есептегенде:
N
келтірілген = N +
Бұл жерде 65 = Бір адамға шаққанда қалқып жүрген заттардың массасы (г/тәул.)
N
келтір. = N +
Бұл арада 40 – Биохимиялық оттегіне қажеттілік г/тәул.
Lөндр. Сарқынды судың биохимиялық оттегіне қажеттілігі – 140 г/м3.
Nкелтір- келтірілген халықтың саны.
Мысалы: келтірілген халықтың санын есептеп шығар.
Егер халықтың саны 216000,Qөн = 24000 м3/тәул.
Вөнд = 250 г/м3; Lөн. – 140 г/м3.
Шешімі:Nкел.=
N +
Есептер:1. Тазалаудан өтетін сарқынды сулардағы қалқып жүрген заттардың шоғырлануын есептеп шығар: Егер Вөн -330г/м3. Втұр – 325г/м3; Орта тәуліктік сарқынды судың шығарындысы; Qөнд.- 5000м3/тәу. Qтұр-38300;
Вжалпы
=
2. Жалпы сарқынды судағы мұнай өңдеу комбинатынан шығатын сарқынды сулардағы мұнай қалдықтарының шоғырлануы -35 г/м3; ал Qөн – 42100 м3/тәу; Qтұр = 15000 м3/тәу.
С
жалпы =
Бақылау сұрақтары:
Келтірілген халықтың саны дегеніміз не?
Балама халықтың санын қалай есептейді?
Жалпы сарқынды сулардың құрамына тигізетін өндірістік сарқынды сулардың әсерін қалай есептейді?
Сарқынды сулардың шығу тегі бойынша қалай жіктеледі?
ОХПК,ОБК5 – дегеніміз не?
