- •050608 - Экология мамандығының студенттеріне
- •Пән бағдарламасы (силлабус)
- •3. Курстың пререквизиттері
- •4. Курстың постреквизиттері
- •5. Курстың қысқаша мазмұны
- •6. Курстың мазмұны
- •7. «Су қорларын қорғау» пәні бойынша сөж тапсырмаларын
- •8. Әдебиеттер тізімі
- •Қосымша әдебиеттер
- •Дәрістер курсы
- •1 Су қорларын қорғау пәнінің мақсаттары мен міндеттері
- •2 Қазақстанның су қорлары және оларға сипаттама
- •2 Кесте - Су ресурстарын қолданудың орташа көрсеткіші, %
- •3. Оңтүстік аймақ: Сырдария, Талас, Шу өзендерінің бассейні.
- •Сөж тапсырмасы Су қорларын рекреациялық мақсатына қолдану.
- •3 Су қорларының сапалық және сандық өзгерістері
- •2 Ластағыш заттардың түрлері мен шығарылуы.
- •Сурет 1- Ағызынды суларды тазарту сызбасы
- •4 Балық шаруашылығы және тұрмыс- шаруашылығына арналған су қорлары
- •5 Беттік суды ластанудан қорғау шаралары
- •6 Жерүсті су сапасының мониторингісі
- •3. Байқау пункттерінде створлардың орнын белгілеу
- •7 Қалыптасудың гидрологиялық факторлары және беттік судың сапасын бағалау әдістері
- •Практикалық-зертханалық сабақтар
- •1 Тақырып: су қорларына жалпы сипаттама. Басқарудың негізгі принциптері
- •Сурет Су ресурстарын ұлттық деңгейде басқару
- •Су қорларын басқару неге керек?
- •2 Тақырып: іле-балқаш бассейнінің жағдайы
- •3 Тақырып: жер беті суларын қорғау шаралары
- •4 Тақырып: әр түрлі су қолдану орындарынан шығатын сарқынды сулардың мөлшерін есептеу
- •1 Кесте. Әртүрлі өндіріс салаларының су пайдалану нормалары
- •2 Кесте. Әр өндірісте душ (жаңбыр су) қолданылатын жұмыстардың пайыздық есебі.
- •5 Тақырып: сарқынды сулардағы ластаушы заттардың шоғырлануы
- •2. Тұрмыстық сарқынды сулардағы қалқып жүрген заттардың шоғырлануын анықтау
- •6 Практикалық жұмыс: жалпы сарқынды сулардың канализациялық жүйесі
- •7 Тәжірибелік жұмыс: сарқынды сулардың су
- •8 Тақырып: сулардың лабораториялық анализ үлгісін алу және оларды консервациялау
- •9 Тәжірибелік сабақ: судың температурасын және сутегі көрсеткішін анықтау
- •10 Тәжірибелік сабақ: табиғи суда қалқып жүрген
- •11 Тәжірибелік жұмыс: құрғақ қалдықты гравиметриялық әдіспен анықтау
- •12 Тақырып: иодомерлік титрлеу арқылы судың перманганаттық тотығуын анықтау
- •13 Тақырып: судағы оттегінің қажеттілігін анықтау
- •14 Тақырып: табиғи сулардың уақытша кермектілігінің мөлшерін анықтау
- •Кермектігіне қарай, судың сапалық сипаттамасы
- •15 Тақырып: суды тұссыздандыру және тұщыландыру
- •12.2 Суды тұзсыздандырудың және тұщылаудың ион алмасу әдісі
- •12.3 Суды тұщыландырудың электродиализ әдісі
- •Қарастырылатын сұрақтар:
- •Рефераттық жұмыс және баяндамалар тақырыптары:
- •Пайдаланылатын әдебиеттер тізімі:
- •Қарастырылатын сұрақтар:
- •Рефераттық жұмыс және баяндамалар тақырыптары:
- •Пайдаланылатын әдебиеттер тізімі:
- •Қарастырылатын сұрақтар:
- •Рефераттық жұмыс және баяндамалар тақырыптары:
- •Пайдаланылатын әдебиеттер тізімі:
- •Қарастырылатын сұрақтар:
- •Рефераттық жұмыс және баяндамалар тақырыптары:
- •Пайдаланылатын әдебиеттер тізімі:
- •Қарастырылатын сұрақтар:
- •Рефераттық жұмыс және баяндамалар тақырыптары:
- •Пайдаланылатын әдебиеттер тізімі:
- •Қарастырылатын сұрақтар:
- •Рефераттық жұмыс және баяндамалар тақырыптары:
- •Пайдаланылатын әдебиеттер тізімі:
- •Қарастырылатын сұрақтар:
- •Рефераттық жұмыс және баяндамалар тақырыптары:
- •Пайдаланылатын әдебиеттер тізімі:
- •Қарастырылатын сұрақтар:
- •Рефераттық жұмыс және баяндамалар тақырыптары:
- •Пайдаланылатын әдебиеттер тізімі:
- •Қарастырылатын сұрақтар:
- •Рефераттық жұмыс және баяндамалар тақырыптары:
- •Пайдаланылатын әдебиеттер тізімі:
- •Қарастырылатын сұрақтар:
- •Рефераттық жұмыс және баяндамалар тақырыптары:
- •Пайдаланылатын әдебиеттер тізімі:
- •Қарастырылатын сұрақтар:
- •Пайдаланылатын әдебиеттер тізімі:
- •Қарастырылатын сұрақтар:
- •Рефераттық жұмыс және баяндамалар тақырыптары:
- •Пайдаланылатын әдебиеттер тізімі:
- •Қарастырылатын сұрақтар:
- •Рефераттық жұмыс және баяндамалар тақырыптары:
- •Пайдаланылатын әдебиеттер тізімі:
- •Қарастырылатын сұрақтар:
- •Рефераттық жұмыс және баяндамалар тақырыптары:
- •Пайдаланылатын әдебиеттер тізімі:
- •Қорытынды бақылау сұрақтары
- •Глоссарий
- •Мазмұны
3. Курстың пререквизиттері
«Су қорларын қорғау» пәнінің негізгі сұрақтарын табысты оқып үйрену үшін қажетті пәндер - жалпы экология, биология, химия пәндерінің сұрақтарын білу керек.
4. Курстың постреквизиттері
Студенттің алған білімдері өндіріс жағдайда су химиясын, судың табиғаттағы айналымын, су ресурстарының ластану көздерін, Қазақстан су бассейнін қорғау әдістерін тереңінен оқып үйренуге көмектеседі. Сонымен қатар су мониторингісін жасауға, табиғи ортаның сапасын жергілікті деңгейде айқындауға, экологиялық сараптауға, табиғатты тиімді пайдалануға көмектеседі.
5. Курстың қысқаша мазмұны
Арнайы курстың басты міндеті - студенттерге экологиялық терең білім беру, осының негізінде олар өздігінен табиғатты тиімді пайдалану стратегиясын өңдейді, табиғи ортаның кейбір қызметтерінің өзгерістері туралы, осы өзгерістерді кеңістік пен уақытта бақылаудың қажеттілігі туралы түсініктеме беру. Бұл пәннің басты міндеттеріне табиғи құбылыстардың өзара байланысы мен өзара әрекеттестігінде табиғи ортадағы өзгерістердің қалайша көрініс табатынын көрсету жатады.
Курсты оқып-үйренудің нәтижесінде студент төмендегілерді іске асыра білуге тиіс:
су қорларының, табиғаттағы су айналымының теоретикалық негізін, судың химиялық құрамының қалыптасу және химиялық құрамы факторларын, су сапасының физикалық, органолептикалық жалпы және жиынтық көрсеткіштерін, гидросфераны антропогендік әсерден корғау әдістерін;
анализге суды іріктеу;
судың физикалық және органолептикалық көрсеткіштерін анықтау;
судың химиялық құрамын анықтау;
судың сорбциялық қасиеттерін оқып үйрену;
табиғи судың анализдеу әдістерімен танысу;
ағызылым және табиғи сулардың тазарту әдістерін оқып үйрену;
гидросфераның химиялық ластануының мониторингін жүргізу.
6. Курстың мазмұны
6.1 Дәріс сабақтарының тізбесі
Дәріс тақырыбы
|
Көлемі сағ |
Әдебиеттер |
Ағымды бақ.балл |
1 |
2 |
3 |
4 |
КІРІСПЕ |
|||
Пәннің мақсаты мен міндеті 1. Су қорларын қорғау бойынша зерттеулердің дамуы 2.Қазақстандағы су қорларын қорғау жүйесі 3.Судың ластануының табиғи және жасанды көздері 4.Судың ластануымен байланысты экологиялық мәселелері
|
2 |
НӘ -1,2,6,7 ҚӘ- 1,2,3 |
0.3 |
Негізгі бөлімі Су қорларын қорғау бойынша зерттеулердің дамуы |
|||
1 |
2 |
3 |
4 |
Құрлықтағы су қорлары, олардың сипаттамасы 1.Қазақстанның су қорлары, оларды қолдану 2.Судың негізгі тұтынушылары және олардың сипаттамасы 3 Су қорларын рекреациялық мақсатына қолдану |
2 |
НӘ – 1,2,3,4,5 КӘ – 1,2,3
|
0.3 |
Су қорларының сапалық және сандық өзгерістері 1.Су қорларының ластану көздері 2.Ластағыш заттардың түрлері мен шығарылуы 3.Ластағыш заттардың көшу формалары |
2 |
НӘ – 1,2,3 ҚӘ – 1,3. |
0.3 |
Балық шаруашылығы және тұрмыс- шаруашылығына арналған су қорлары 1. Балық шаруашылығы және тұрмыс- шаруашылығына арналған су тоғанындағы ластағыш заттардың мейлінше шектелген шоғырлану шегі 2. Судағы ластағыш заттардың мәндерін бақылау 3. Табиғи су сапасын қалаландырудың әсері |
1 |
НӘ – 1,2,3 ҚӘ – 1,3 |
0.3 |
Беттік суды ластанудан қорғау шаралары 1. Судың сапасын шектеу 2. Ауызсуға және тынығуға арналған су ағындарындағы судың құрамына және қасиетіне талаптар. Улы заттар үшін шектелген шоғырлану шегі 3. Беттік суды ағын сулармен ластанудан қорғау ережелері |
2 |
НӘ – 1,3,6,7,8 ҚӘ – 2,1,3. |
0.3 |
Беттік су сапасының мониторингісі |
|||
Құрлықтағы су мониторингісінің негізгі міндеттері 1. Әсерлесу күйін және алдын-ала болжауды бағалау 2. Мониторинг қызметінің міндеттері 3. Байқау және мониторинг нүктелерін таңдау 4. Су қорларының сапасын алдын-ала болжау әдістері |
2 |
НӘ – 1,3,5,6,7,8 ҚӘ – 1,3, |
0.3 |
Қалыптасудың гидрологиялық факторлары және беттік судың сапасын бағалау әдістері |
|||
Су ағыны және су қоймаларының жіктелуі 1. Су ағынының кластары 2. Судың сапасы және өзен, көл суларын қолдану мүмкіндіктері 3.Ағын суларды сұйылту. Ластағыш заттарды тасымалдау. Жіберілетін судың шектелген мөлшерін анықтау |
2 |
НӘ – 1,6,7,8 ҚӘ – 1,3. |
0.3 |
Су объектілерін құнсызданудан қорғау 1. Су объектілерін құнсызданудан қорғау 2.Кіші өзендерді қорғау 3.Су қорларын қорғаудың құқықтық негіздері |
2 |
НӘ – 1,3,5,6,7,8 ҚӘ –1,2. |
0.3 |
6.2 Практикалық – зертханалық сабақтардың тізбесі
Тәжірибелік сабақтың тақырыптары мен тапсырмалары |
Көлемі, сағ |
Пайдаланылатын әдебиеттер |
Ағымды бақылау, балл |
1 |
2 |
3 |
4 |
1.Тапсырма: 1.Су қорларының сипаттамасы 2.Су қорларын басқару 1.Тапсырма бойынша жұмыс тапсыру 2. Жазбаша бақылау жұмысы |
2
|
НӘ -1,2,6,7 ҚӘ- 1,2,3 |
0.4 |
2 тапсырма: 1. Сандық сапалық өзгерістер 2. Іле- Балқаш бассейні 1.Тапсырма бойынша жұмыс тапсыру 2. Жазбаша бақылау жұмысы |
2 |
НӘ – 1,3,5,6,7,8 ҚӘ –1,2. |
0.4 |
3 тапсырма: 1. Беттік суды қорғау шаралары 2. «Су ресурстарын тазалау құрылыстарын пайдалану және техникалық қауіпсіздікті сақтау» 1.Тапсырма бойынша жұмыс тапсыру 2. Жазбаша бақылау жұмысы |
2
|
НӘ – 1,2,3,4,5 КӘ – 1,2,3
|
0.4 |
4 тапсырма: 1. Әртүрлі су қолдану орындарынан шығатын сарқынды сулардың мөлшерін есептеп шығару 1.Тапсырма бойынша жұмыс тапсыру 2. Жазбаша бақылау жұмысы |
2
|
НӘ – 1,2,3 ҚӘ – 1,3. |
0.4 |
5 тапсырма: 1. Сарқынды сулардағы ластаушы заттардың шоғырлануын анықтау 1.Тапсырма бойынша жұмыс тапсыру 2. Жазбаша бақылау жұмысы |
2
|
НӘ – 1,2,3 ҚӘ – 1,3 |
0.4 |
6 тапсырма: 1. Жалпы сарқынды сулардың канализациялық жүйесі 1.Тапсырма бойынша жұмыс тапсыру 2. Жазбаша бақылау жұмысы |
2
|
НӘ – 1,3,6,7,8 ҚӘ – 2,1,3. |
0.4 |
7 тапсырма: 1. Сарқынды сулардың су қоймаларының суларымен араластыру деңгейін есептеп шығару 1.Тапсырма бойынша жұмыс тапсыру 2. Қорытынды жазбаша жұмыс |
2
|
НӘ – 1,3,5,6,7,8 ҚӘ –1,2. |
0.4
10 |
8.тапсырма: 1.Сулардың лабораториялық талдау үлгісін алу және оларды консервациялау 1.Тапсырма бойынша жұмыс тапсыру 2. Жазбаша бақылау жұмысы |
2
|
НӘ – 1,3,5,6,7,8 ҚӘ – 1,3,
|
0.4
|
9 тапсырма: 1. Судың температурасын және сутегі көрсеткішін анықтау әдісімен танысу. 1.Тапсырма бойынша жұмыс тапсыру 2. Жазбаша бақылау жұмысы |
2
|
НӘ – 1,3,5,6,7,8 ҚӘ –1,2. |
0.4
|
10 тапсырма: 1. Табиғи суда қалқып жүрген заттардың мөлшерін анықтау 1.Тапсырма бойынша жұмыс тапсыру 2. Жазбаша бақылау жұмысы |
2 |
НӘ – 1,6,7,8 ҚӘ – 1,3. |
0.4 |
11 тапсырма: 1.Құрғақ қалдықты гравиметриялық әдіспен анықтау 1.Тапсырма бойынша жұмыс тапсыру 2. Жазбаша бақылау жұмысы |
2 |
НӘ – 1,3,5,6,7,8 ҚӘ –1,2. |
0.4 |
1. Иодометрлік титрлеу арқылы судың перманганаттық тотығуын анықтау 1.Тапсырма бойынша жұмыс тапсыру 2. Жазбаша бақылау жұмысы |
2 |
НӘ – 1,2,3,4,5 КӘ – 1,2,3
|
0.4 |
1. Судағы оттегінің химиялық қажеттілігін тездету әдісімен анықтау 1.Тапсырма бойынша жұмыс тапсыру 2. Жазбаша бақылау жұмысы |
2 |
НӘ – 1,2,3 ҚӘ – 1,3. |
0.4 |
1. Табиғи сулардың уақытша кермектігінің мөлшерін анықтау 1.Тапсырма бойынша жұмыс тапсыру 2. Жазбаша бақылау жұмысы |
2 |
НӘ – 1,2,3 ҚӘ – 1,3 |
0.4 |
1. Суды тұзсыздандыру және тұщыландыру 1.Тапсырма бойынша жұмыс тапсыру 2. Қорытынды жазбаша жұмыс |
2 |
НӘ – 1,3,6,7,8 ҚӘ – 2,1,3. |
0.4
10 |
