19.Бел. Землі ў геапалітычнай прасторы Еўропы Новага часу. Войны 16-18 стст. І іх наступствы.

У пачатку Новага часу ва Усходняй Еўропе склаліся такія буйныя дзяржавы як Каралеўства Польскае, ВКЛ і Маскоўскае княства. Характэрнай рысай развіцця -барацьба за верхавенства ва Усходняй Еўропе. Так, Жыгімонт Стары, які адначасова быў каралём Польшчы і вялікім князем літоўскім, з 1507 г. вёў вайну з Масквой, якая скончылася ў 1514 г. стратай ВКЛ Смаленска. У 1519 г. магістр Тэўтонскага ордэна пачаў вайну з Польшчай. Польскае войска спусташыла ордэнскія землі да самага Круляўца, аднак Жыгімонт замест далучэння іх да Польшчы пагадзіўся на пераўтварэнне Ордэна ў свецкую дзяржаву. Акрамя войнаў з Масквой і Ордэнам, Польшчы і ВКЛ пастаянна прыходзілася абараняць ад набегаў крымскіх татараў землі Галіцкай Русі, Падоліі і Валыні. Першая палова 16 ст. была запоўнена войнамі паміж ВКЛ і Маскоўскай дзяржавай. З аднаго і з другога боку былі перамогі і паражэнні. 10 студзеня 1569 г. пачаўся Люблінскі сейм.

1618 – Трыццацігадовая вайна выклікана абвастрэннем унутрыгерманскіх адносін і праціваборствам еўрапейскіх дзяржаў. склаліся дзве варожыя кааліцыі: Габсбурскі блок (Аўст, Ісп, РП) і саюз Францыі, Швец,Галан, Дан.Спачатку поспех быу на стр. Габсбурскі, а пасля параж. быў падпіс у 1648 Вестфальскі мір. Вядучая роль перайшла да Фр, Анг, Швец, на усх Еўропе да Расіі. Аслабелі пазіцыі Аўстрыі і РП. Адбылося аб’яднанне Бадэнбурга і Прусіі.

У пер. пал. 17 ст склаліся напружаныя сац-паліт абставіны. Узмацн. феад прыгнет. 1648 гетман запарожскага краю Хмяльніцкі хацеў стварыць незалежную Украіну. 31 жн. 1649 пад Лоевам разбіта каз-сял войска.заключана перамір’е. Пасля адбылася яшчэ адна бітва дзе каз. пацярпелі паражэнне.

Вясной 1654 Масква аб’явіла вайну РП. Вайна ішла паспяхова для Расіі. у жніўні 1655 захоплена ВІЛЬНЯ. летам 1655 на Польшчу напалі шведы. Рускі цар Аляксей міхайлавіч заключыў з РП перамір’е для сумеснай барацьбы са шведамі.

У 1658 Вазабн баявыя дзеянні РП з Расіяй. Вайна мела катастрафічныя вынікі для Беларусі.

У 1672 на РП напала Турцыя, захапіла зах.Украіну. Вайна працягвалася да 1699 і скончылася для Польшы паспяхова.

20.Сацыяльна-эканамічнае развіццё бел. Зямель у другой палове 16-18 стст.

Пасля смерці Яна ІІІ Сабескага на трон Рэчы Паспалітай быў абраны ў 1697 г. Аўгуст ІІ. Галоўнай мэтай : вярнуць сваёй краіне аўтарытэт і значнасць у Еўропе. Разам з тым унія з Саксоніяй прымусіла РП ўвязацца ў Паўночную вайну, да якой яна не была як след падрыхтавана. Разумеў гэта і шведскі кароль Карл XІІ – у 1702 г. сюды ён перанёс асноўныя баявыя дзеянні, спадзеючыся бліскучай перамогай хутка скончыць вайну. Усяго за некалькі месяцаў Карл XІІ здолеў захапіць Вільню, Гродна і Варшаву. Для ўзмацнення свайго ўплыву ў краіне шведы ў 1704 г. дамагліся ад Варшаўскай канфедэрацыі абрання новага караля, якім стаў С. Ляшчынскі. У сваю чаргу Аўгуст ІІ звярнуўся за дапамогай да Расіі і восенню 1704 г. у ВКЛ увайшла армія Пятра І, да якой далуч. атрады Радзівілаў, Агінскіх і Вішнявецкіх, што надало баявым дзеянням хар-р грамадз. вайны. На працягу 1705-1706 гг. шведская армія здолела захапіць большую частку Зах. і Цэнтр. Бел.і. Былі спустошаны Наваградак, Слонім. Кобрын, Нясвіж, Пінск і Слуцк. У час ваеннай кампаніі 1707-1708 гг. баявыя дзеянні перан-ся на ўсх.белар. землі. Расійскія войскі былі вымушаны паступова адыходзіць на поўдзень. Пры гэтым па асабістаму загаду Пятра І былі спалены Віцебск, Магілёў, Мсціслаў і Быхаў. На ўсх Бел. адб-ся і першае паражэнне шведскай арміі – 9 кастрычніка 1708 г. пад в. Лясная (Слаўгарадскі раён). Гэта перамога, дарэчы, шмат у чым паспрыяла разгрому войска Карла XІІ 8 ліпеня 1709 г. у час славутай Палтаўскай бітвы. У далейшым РП практычна не прымала ўдзелу ў ходзе Паўночнай бітвы, якая і так значна паглыбіла яе занапад. Фактычная адсутнасць цэнтралізаванага кіравання краінай не дазволіла ажыццявіць і шырокамаштабную праграму вываду РП з пасляваеннага крызісу.