16. Асаблівасці развіцця культуры бел. Зямель у складзе вкл у 14-16 стст.

Беларусь у складзе ВКЛ – рэгіен адкрыты да знешняга культурнага уздеяння.Прычыны кант. з Зах Еўропай:

1. падаб-ва дзярж. ладу і усталяв. сац адносін

2. пранік-не у Б. каталіц. манаскіх ордэнаў – асн. носбіт сярад. культуры

3. трывалыя гандлевыя сувязі

4. ВКЛ – верны саюзнік супраць Асманскай Імперыі

Праявы кантактаў: адпраўка на вучобу за рубеж і запрашэнне дойлідаў, жывапіс., майстроў рамеслінікаў

Дзей-ць Скарыны і Гусоўскага - пралог айч-га адраджэння. Стан-не публіц-га жанру. Менавіта пратэстанты актывізавалі кнігавыдавецкую справу ў Беларусі. У 1553 г. у Берасце(Брэсце) была выдадзена “Біблія”, у тэкстах якой добра прасочваўся ўплыў бел. народнай мовы. Вядомым рэфарматарскім дзеячам быў С. Будны(каля 1530-1593 гг.), які надрукаваў у 1562 г. у Нясвіжы беларускамоўны “Катэхізіс”. У далейшым ён стаў ініцыятарам перавыдання “Бібліі”(1572), “Новага завету”(1574), а таксама аўтарам шэрагу палемічных трактатаў. Яго сучаснікам і аднадумцам быў В. Цяпінскі(1530-я-каля 1600), які на ўласныя сродкі ў 1570-я гг. ажыццявіў пераклад на родную мову і выданне “Евангелля”.

Развіцце адукац. справы. Кальвініцкія навуч. установы. Арыянская Акадэмія у Вільні.Правас-ныя братскія школы.

Рэаліз. канцэп. “ідэальнага горада”.Пераўтв. феад. замкаў у шыкоўныя палацава-паркавыя комплексы.Развіцее жывапісу. Гравюрная мастацтва.

17. Асноўныя канцэпцыі этнагенэзу беларусаў у Сярэднія вякі. Эканамічныя і палітычня фактары кансалідацыі бел. Этнасу (народнасці).

Паходжанне беларусаў.

Сярод асноўных канцэпцый этнагенезу беларусаў вылучаюцца:”фінская”(І. Ласкоў лічыў, што продкамі беларусаў з`яўляюцца фіна-ўгорскія і славянскія плямёны); “балцкая”(У. Сядоў і Г. Штыхаў даказвалі, што продкамі беларусаў былі балцкія і славянскія плямёны), “крывіцка-дрыгавіцка-радзіміцкая”(Я. Карскі, М. Доўнар-Запольскі называлі менавіта гэтыя плямёны непасрэднымі продкамі беларусаў), “старажытнаруская”(Б. Брэкаў, Я. Карнейчык, Б. Рыбакоў сцвярджалі, што беларусы з`яўляліся састаўной часткай нібыта існуючай некалі старажытнарускай народнасці).

Менталітэт і этнічная свядомасць. З часоў старажытнасці ў беларусаў выпрацоўваліся пэўныя адметнасці ў спосабе мыслення і складу розуму, што з`яўляецца праявай глыбінных пластоў свядомасці і падсвядомасці. Вельмі няпростым і цяжкім быў працэс паступовага складвання ў беларусаў этнічнай свядомасці.

Паходжанне назвы “Белая Русь”.

1. Тацішчаў: белы колер ільняного адзення і “цантральнае” размяшчэнне

2. Я. Карскі: беларусы – бландзіны з блакітнымі ці светла-шэрымі вачыма

3. П. Крапівін: вялікая колькасць у рэгіёне рэк і азёр, Белая Русь = Чыстая Вада.

4. М. Ільінскі: ад горада Бельск (зараз - Польшча)

5. М. Дагманаў: тэрмін “белы” адзначаў належнасць да мангола-татараў.

6. В. Іваноў: традыцыя суадносіць асноўныя колеры з бакамі свету (поўнач – чорны, поўдзень – чырвоны, захад – белы, усход – жоўты ці блакітны).

18.Люблінская унія і ўтварэнне Рэчы Паспалітай.

Эвалюцыя форм дзяржаўнага і сацыяльна-палітычнага ладу на беларускіх землях.

З уступленнем у вайну ВКЛ галоўным тэатрам ваенных дзеянняў сталі бел.землі.Улады ВКЛ не здолелі арганізаваць дзейснага адпору агрэсару, узнікла прамая пагроза для Вільні. У такіх умовах ВКЛ вымушана было ісці на саюз з Польскай Каронай.У заключэнні уніі былі зацікаўлены абодва бакі.Умовы заключэння уніі сталі галоўным пытаннем на Люблінскім сойме.Карыстаючыся цяжкім становішчам ВКЛ, польскі бок дабіўся ад Жыгімонта Аўгуста тэрытарыяльных саступак―у склад Кароны былі ўключаны Валынь, Падолле і Кіеўшчына. У такой сітуацыі ВКЛ пайшло на падпісанне ўмоваў уніі.Умовы Люблінскай уніі.Общее:–вышэйшы орган–сойм, якi мог збiрацца толькi на тэрыторыi Польшчы;– кіраўнік дзяржавы, які адначасова быў польскім каралём і вялікім князем літоўскім;– заканадаўства;−агульная знешн.палітыка.Асобнымі:– афіцыйная назва дзяржаваў;–адміністрацыйны апарат;– судовая сістэма;– войска;– атрыбуты дзяржавы: герб і мова.Такім чынам, Рэч Паспалiтая была федэрацыяй―дзяржавай.У складзе Рэчы Паспалітай ВКЛ icнавала да канца XVIII cт. Аб’яднанне ваенных сіл Кароны і Княства пад кіраўніцтвам караля Стэфана Баторыя дазволіла адваяваць у 1579 г. Полаччыну, а ў 1580 г. вызваліць усе землі ВКЛ, якія былі захоплены маскоўскім войскам у 60-я г. ХVІ ст. У 1582 г. быў заключаны Ям-Запольскі мір, згодна з якім усходняя мяжа ВКЛ засталася практычна без зменаў.Але ўвогуле вынікі вайны для ВКЛ былі драматычныя: яна прынесла матэр.і людскія страты, прывяла да вымушанага саюза з Польшчай і стала прычынай пачатку доўгатэрміновага ваенага ліхалецця.