2:Пневмония. Пневмококктық пневмония. Этиопатогенезі. Классификациясы. Диагностикасы. Клиникалық хаттамаға сәйкес пневмонияның емі. Болжамы. Алдын-алу.

Пневмония- патологиялық процеске өкпенің респираторлық бөлігі басым қатысатын және альвеола ішінде міндетті түрде қабыну экссудаты болатын, этиологиясына, патогенезіне және морфологиялық сипаттамасына қарағанда өкпенің әр түрлі жедел ошақты инфекциялы қабынуы.

Этиологиясы: 30-40% жағдай пневмококктық, 30% әлі белгісіз.

Патогенез:Өкпенің респираторлық бөліктеріне инфекция көбіне бронхогендік жолмен енеді. Инфекцияның бронхогендік жол арқылы тарауына тыныс жолдарының кілегей қабығының қорғаныс механизмдерінің әлсіреуі (кірпікшелі эпителий қызметінің бұзылуы, мукоцилиарлық клиренстің төмендеуі, микроб элиминациясының азаюы, вирустардың, химиялық заттардың бронх бұтасы эпителиін жарақаттауы, бронхтың дренаждық қызметінің бұзылуы, жөтел рефлексінің азаюы, альвеола макрофагтары мен нейтрофильдердің фагоцитоздық белсенділігінің төмендеуі) жағдай туғызады.

Өкпедегі қабыну процесінің ерекшеліктері қоздырғыштың сипатына байланысты болады. Эндотоксин түзетін микроорганизмдер (пневмококктер, гемофильді таяқшалар) альвеола – капилляр мембранасын улы зақымдайды, тамыр қабырғасының өткізгіштігін күшейтеді және ісіну сұйықтығының шамадан тыс өндірілуін тудырады. Пневмококктік пневмонияда пневмококктер ісінудің шет жағында орналасады, жанасу жолымен көрші бөліктерге тарайды, осының нәтижесінде қабыну процесі аумақты аудандарды (түгел өкпе бөлігін немесе бірнеше бөлікті) қамтиды. Тіндерге өте көп мөлшерде плазма белоктары, фибриноген, эритроциттер шығады, зақымдалған бөліктің сыртын фибрин жабады.

Классификациясы (В.П. Сельвестров 1987жыл)

1. Этиологиясына байланысты: бактериялық, микоплазмалық, вирустық, саңырауқұлақтық, аралас.

2. Клинико-морофологиялық белгілеріне байланысты: Паренхиматозды (бөліктік, крупозды); ошақты; интерстициальды (аралық).

3. Ағымына қарай: жедел, созылыңқы.

4. Таларуына қарай: оң жақ өкпе; сол жақ өкпе; екі жақты; бөліктік, сегменттік.

5. Функциональдық бұзылысына байланысты: Функциональдық бұзылыс бар, функциональдық бұзылыс жоқ.

6. Асқынуына байланысты: Экссудатты плеврит, абсцесс, инфекция-токсикалық шок, миокардит. т.б.

7. Пневмония дамуна және иммунологиялық статусына байланысты: Ауруханадан тыс; нозокомиалық; аспирациялық; иммунитет жетіспеушілігіндегі пневмония.

Клиника:

• Инфильрация синдромы: дауыс дірілінің күшеюі, перкуторлы дыбыстың қысқаруы, қатқыл тыныс, крепитация;

• Тыныс жетіспеушілік синдромы: еңтігу;

• Бейспецификалық қабыну синдромы: лейкоцитоз, ЭТЖ жоғарлауы, дене қызуының көтерілуі.

• Интоксикацилық синдром: Бас ауру, әлсіздік, тахипноэ.

Диагностика:

• Лабораторлық зерттеулер: лейкоцитоз, ЭТЖ жоғарлауы, таяқшаядроның ығысуы;

• Қоздырғышты және антибиотик сезімталдығын анықтауға қақырық тапсыру.

• Функциональдық зерттеу: креатинин 176,7мкмоль/л жоғары, мочевина 7,0ммоль/л жоғары.

• Рентгенография: Өкпе тінінде ошақты инфильтрация.

Дифференциальды диагностика:

• Өкпе артериясының тромбоэмболиясы.

• Инфильтративті туберкулез.

• Өкпе обыры (рак).

• Экссудативті плеврит

Өкпе артериясының тромбоэмболиясы: жедел басталады, ұстама тәрізді ентігу, кеудесінің бірден ауырсынуы, қан қақыру, ЭКГ: жүректің оң жақ бөлігіне күш түсу белгілері.

Инфильтративті туберкулез: ауру бастапқыда симптомсыз өтеді, антибиотикотерапияға әсері жоғалған. Қақырықты туберкулез микобактериясы анықталады.

R-гр: инфильтрат өкпенің жоғарғы бөлігінде анықталады, ошақ себінді түрінде және өкпе негізіне қарай жол ашады.

Өкпе обыры (рак):құрғақ жөтел, кеуденің ауруы кезінде болатын қан қақыру,

ауыр ентікпенің өкпеде табылған инфильтрат көлеміне сәйкес болмауы, қапталдан түсірген рентгенограммада өкпе түбірінің үстіне барып түсетін қарайғандықтың болуы.

Экссудативті плеврит:дауыс дірілінің азаюы немесе мүлдем болмауы, перкуторлы: тұйық дыбыс. Аускультативті: тыныс әлсіреген немесе естілмейді.

R-гр емесе өкпе УДЗ: сұйықтыққа тән жоғары деңгейі бар гомогенді қарайғандық көрінеді.

Емі:

1 Антибактериальды терапия: Пенициллин тәулігіне 3млн. дейін 7/10 күн.

Амоксициллин тәулігіне 2-3гр.

Азитромицин 0,5гр 1-ші тәулікте 1рет, әрі қарай 0,25гр тәулігіне 1рет

4күн бойы.

Рокситромицин 0,15гр тәулігіне 2рет 7/10күн.

2 Дезинтоксикациялық терапия: орташа ауыр және ауыр ағымды пневмонияда: сұйықтық беру,

Гемодез, реополиглюкин.

3 Бронх өткізгіштігін қалпына келтіру үшін: Қақырық түсіргіштер, муколитиктер, бронхолитиктер.

4 Тыныс және қан айналымды қалпына келтіру: Оксигенотерапия, емдік дене шынықтыру.

5 Қабыну инфильтратын жою үшін: кеуде клеткасының массажы.