10.Диэлектрлі өткізу тұрғысынан сипаттама беріңіз
Диэлектрик - электр тогын өткізбейтін, байланысқан зарядтары бар заттар. Бейтарап атомдардағы электр зарядтары (зарядталған бөлшектер: электрондар мен ядролар) бір-бірімен байланысқан болады да, заттың бүкіл көлемінде, өткізгіштердегі еркін зарядтар сияқты өріс әсерінен орын ауыстыра алмайды. Диэлектриктер тобына эбонит, фарфор, сияқты қатты денелер және сұйықтармен газдар жатады. Сыртқы электр өрісі болмаған кезде оң және теріс зарядтардың ауырлық центрі бір-біріне қатысты дәл келуі немесе ығысқан жағдайда молекула электр дипольге еквиволентті болады, сөйтіп оны «полюсті» деп атайды. Оның меншікті электрлік моменті Р-ға тең болады.
Идеалды диэлектрикте тоқ кернеулегі жоқ, оның параметрлері:
11.Электрсыйымдылықтың ерекшелігіне сипаттама беріңіз.
Электр Сыйымдылық – өткізгіштің немесе өткізгіштер жүйесінің электр зарядтарын жинау және ұстап тұру қабілетін сипаттайтын физикалық шама. Өткізгіштің (жеке оқшау өткізгіштің) электрлік сыйымдылығы – өткізгіштен шексіз қашықтықта орналасқан нүктенің электр потенциалы нөлге тең деп қабылданған және басқа барлық өткізгіштер шексіз қашықтықта орналасқан деп ұйғарған жағдайда (жеке оқшау өкізгіш деп аталады) өткізгіш зарядының (Q) оның электр потенциалы (U) қатынасына тең скаляр шама:
С = Q/U.
Жеке оқшау өткізгіш үшін электр сыйымдылық фөткізгіштің өлшемдеріне, пішініне, сондай-ақ оқшаулаушы ортаның диэлектрик өтімділігіне (ɛr) тәуелді болады. Екі өткізгіш арасындағы электрлік сыйымдылық (екі өткізгіштің өзара электрлік сыйымдылығы) – өткізгіштер зарядтарының мәндері бірдей, ал таңбалары қарама-қарсы болған жағдайда және басқа барлық өткізгіштер шексіз қашықтықта орналасқан кезде өткізгіштің біріндегі зарядтың абсолюттік мәнінің осы екі өткізгіштің электр потенциалдары айырымының қатынасына тең скаляр шама:
С = Q/(ɸ1–ɸ2).
Екі өткізгіштің өзара электр сыйымдылығы олардың өлшемдеріне, пішіндеріне, өзара орналасуына және олардың арасындағы ортаның диэлектрик өтімділігіне (ɛr) тәуелді болады. Электрлік сыйымдылық тың бірліктердің халықаралық жүйесіндегі өлшем бірлігі – фарад (Ф). Электрлік сыйымдылықты өлшеу үшін сыйымдылық өлшеуіштерді пайдаланады.
12.Токтың магнит өрісінің негізгі сипаттамалары
Қазіргі кезде “Электромагнитті өріс” терминіне келесі анықтама береді. Векторлы шамаларымен анықталатын “электр өрісі” жəне “магнит өрісі” деп аталатын екі жағымен сипатталатын зарядталған бөлшектерге күшпен ықпал ететін заряд жəне олардың шамасымен жилдамдықтарына байланысты болатын материал түрі. Осы екі бөлімдерге бөлгеннің өзі салыстырмалы жəне олардың бақылау жағдайына байланысты. Мейлі зарядталған зат жəне екі бақылаушылары болып, олардың əрқайсысында магнитті мен байқайтын электр заряды бар дейік. Бір бақылаушы зарядталған затқа қатысты қозғалмайды, ал екіншісі жылжиды. Бірақ біріншісі тек электр өрісін байқайды, бірақ магнит өрісін көрмейді, ал екіншісі екеуінде байқайды. Тұрақты магнит жəне екі бақылаушылар жоғардағы ұқсаған жағдайда қарайтын ұқсас. Қозғалмайтын магниттің магнит өрісінің барын бекітеді. Бөлудегі шарттына қарамай электромагнитті өрісін екі жағыннан əрқайсына белгілі жағдайларды жеке жəне орынды қарайды, одан кейін электромагнитті өрісті зерттейді. Бөлік заряды мен оның магнитті өрісі – электромагнитті өрістің екі жағының, біреуі бір беті, жылжыған зарядталған бөлікке жылдамдығына пропорционалды күшпен əсер ететінін сипаттама. Магнитті өрісінің əр нүктесінде белгілі бағыт бар, ең өзара əсерететің күш үлкен мағынада болады. Бұл бағытта магнитті индукция векторын бейнелейді, ол магнит өрісінің қарқынын сипаттайды. Математикалық жазба түріндегі жалпы жағдай: = q [V,B]