- •1. Өнім сапасының сандық көрсеткішін қалай сипаттауға болады. Анықтама беріп, мысал келтіріңіз.
- •2. Өнімнің сапа деңгейін бағалау әдістерін атаңыз. Оларға сипаттама беріңіз.
- •3. Сапа деңгейін қалай бағалауға болатындығына анықтама беріңіз және оның этаптарын атаңыз.
- •4. Кәсіпорында өнімнің сапасын бақылау және басқаруды ұйымдастырудың ерекшеліктерін түсіндіріңіз.
- •5. Тексерудің түрлерін атап, оларды сипаттаңыз.
- •6. Кірмелі тексеріс процесін мысал келтіре отырып түсіндіріңіз.
- •7. Кірмелі және жедел тексерістің өзара өзгешелігін көрсетіңіз.
- •8. Полимерлі материалдың құрамын сипаттай отырып, мысал келтіріңіз.
- •9. Термоэластопласттар туралы мағлұмат беріп, оларды мысал келтіре отырып сипаттаңыз.
- •10. Термопласттар мен реактопласттарға сипаттама беріп, олардың өзара өзгешелігін көрсетіңіз.
- •11. Ішкі және сыртқы жағындылардың өзара ерекшеліктерін көрсетіңіз.
- •12. Өндірілетін және тауарлық формалар, олардың өзара өзгешелігін атап көрсетіңіз.
- •13. Шикізатты кіруге арналған бақылауға үлгілерді алу және дайындау процесін сипаттаңыз.
- •14. Полимерлі материалдардың түйіршікті құрамына анықтама беріп, полимерлі бұйымға әсерін сипаттаңыз.
- •15. Түйіршікті құрамды анықтау әдістерін атап, олардың өзара өзгешелігін көрсетіңіз.
- •24.Берілген ик спектрдің сипаттамалық жолақтарына сәйкес келетін топтарды анықтап, көрсетілген затты анықтаңыз.
- •25.Келтірілген ик спектрдің сипаттамалық жолақтарына сәйкес келетін топтарды көрсетіп, берілген затты анықтаңыз.
- •26.Ик спектрге қарап, полимердің қандай түріне жататындығын анықтап, берілген затты анықтаңыз.
- •27.Ик спектрді қандай затқа тән екенін анықтаңыз және топтарын толқын ұзындығына сәйкес келетіндігін атап көрсетіңіз.
- •32. Шөгудің пайда болуының әр түрлі себептерін көрсетіңіз. Термопласттар мен реактопласттардың шөгуін анықтайтын әдістерді салыстырыңыз.
- •33. Ұшқыш заттар мен ылғалдылықтың мөлшерін анықтау әдістерін салыстырыңыз.
- •34. Шикізаттың қасиеттері мен өңдеу процестерінің шөгуге әсерін өзара байланыстырыңыз.
- •35. Термопласттар мен реактопласттардың термотұрақтылығы мен температуралық сипаттамаларының өзара байланысын көрсетіңіз.
- •Аморфты (а) және кристалды (б) термопласттар мен реактопласттардың (в) термомеханикалық қисықтары: і – шыны тәрізді немесе кристалды күй; іі – жоғары эластикалық күй; ііі – тұтқыраққыш күй.
- •Вик құралы:
- •Каргин таразысы:
- •36. Полимерлі материалдардың термотұрақтылығын бақылау үшін қандай сипаттамаларды қолдануға болады?
- •Полимердің ыдырау температурасын ұшқыш заттардың қысымының өсу кинетикасы арқылы (б) анықтаудың әдістемесінің және құралының схемасы (а):
- •37. Бұйымның қасиеті мен термотұрақтылығының өзара байланысын табыңыз.
- •38. Полимерлі материалдың төмен термотұрақтылығы мен термомеханикалық қабілетінің ерекшеліктеріне негізделген ақаулардың алдын алуын пайдалануды көрсетіңіз.
- •39. Балқыма аққыштығының көрсеткіштері мен ағу қисықтарының өзара байланысын табыңыз.
- •40. Балқыма аққыштығын анықтау әдістерін бағалаңыз.
- •41. Полимерлі материалдың аққышты мен оның қасиеттерінің арасындағы байланысты табыңыз.
- •42. Реактопласттардың спецификалық сапа көрсеткіштерін қалай бағалауға болады?
- •43. Реактопласттардың аққыштығы мен қатаю жылдамдығын қалай бағалауға болады?
- •44. Материалдарды таблеттеу процесін талқылап, сыртқы факторлардың таблеттеу процесіне әсерін салыстырыңыз.
- •45. Реактопласттарды өңдеудің технологиялық режимдері мен технологиялық сипаттамалардың арасындағы байланысты жаса.
- •46. Пластоэластикалық сипаттамалардың негізінде резина қоспаларының сапасын қалай бағалауға болады?
- •47. Пластометриялық әдіс арқылы каучук пен резина қоспаларының иілгіштік қасиеттерін қалай түрлендіруге болады?
- •49. Резина қоспаларының вулканизациясы реограммасының негізінде резинаның қасиеттерін қалай бағалауға болады?
- •50. Полимерлі материалдарды идентификациялау әдістерін бағалап, бір полимерді негізге ала отырып түрлендіріңіз.
- •52. Тығыздықты анықтау әдістерін салыстыра отырып, олардың өзара байланысын жасаңыз.
- •53. Резина қоспаларының сапа көрсеткіштерін бақылау нәтижелерінің көмегімен технологиялық режимдерге түзетулерді қалай жасауға болады?
- •55. Олигомерлі полиуретанды композициялардың спецификалық сапа көрсеткіштерін қалай бағалап түрлендіруге болады?
- •56. Масс-спектрометрия әдісі арқылы қандай мүмкіндіктер жасауға болатындығын түсіндіріңіз.
- •57. Материалдың сусымалдылығын қолдана отырып, полимерлі материалдың сапасын бағалау жолдарын жасаңыз.
- •58. Рентген-құрылымдық сараптау әдісімен полимердің кристалдық құрылымын қалай жасауға болады?
- •59. Төмен себілмелі тығыздықты материалды өңдеу кезінде бұйымның сапасын жақсарту үшін және өнімділікті арттыру мақсатында қандай шарттарды пайдалануға болатынын атаңыз.
- •60. Бұйымның қасиеті мен көлемдік сипаттамалардың арасындағы байланысты қалай жасауға болады?
57. Материалдың сусымалдылығын қолдана отырып, полимерлі материалдың сапасын бағалау жолдарын жасаңыз.
Сусымалдылығы нашар болатын ұнтақтәрізді және түйіршіктелген полимерлі материалдар сақтағанда тез нығыздалады және өңдейтін құрылғы бункерінің қабырғаларына тұрып қалады, нәтижесінде біркелкі түспейді.
Экструзионды машиналарда материалдың жіберілуінің бұзылуы қысымның өзгеруіне және құрылғының өнімділігінің ауытқуына әкеледі. Алынған бұйымдардың көлденең қимасы әр түрлі қалыңдықты және беті кедір-бұдырлы болады. Үлдірлердің экструзиясында материалдың жіберуінің біркелкі еместігі қатпарлардың пайда болуына, кейде жыртылуына әкеледі.
Сусымалдылығы нашар және тұрақсыз тығыздықты ұнтақтарды таблеттегенде массалары бірдей емес таблеткалар алынады, ал бұл шикізаттың шығынына әкеліп соғады.
Сусымалдылығы төмен ұнтақтәріздес материалдарды бетке төсегенде қалыңдығы әр түрлі жабындылар алынады. Бұл әрине жабындылардың декоротивтілігін, олардың тұрақтылығы мен герметивтілігін нашарлатады. Жұқарту немесе өңдеу процесіне ұнтақтың сусымалдылығы маңызды әсер етеді. Ұнтақтың сусымалдылығы өңдеу жылдамдығын анықтайды, ұнтақ неғұрлым сусымалы болса, өңдеу процесін жүргізу оңай болады.
Қатты пластификаторлар суйықтарға қарағанда тиімдірек, олар бірікпеген кристалдық күйде болғандықтан, ұнтақтың сусымалдылын едәуір төмендетеді. Оларды композицияларға технологиялық енгізу оңай, оларды қолданғанда жабындылардың қасиеттерін реттеуге, тіпті, жоғарыэластикалық пленкалар алуға болады.
Ұнтақтың сусымалдылығына қосымша қоспалардың да тигізетін ісері бар. Пигменттерді толықтырғыштармен алмастыру, композицияның құнын түсіріп қана қоймай, олардың технологиялық және үлдіртүзгіш қасиетін, ең алдымен, ұнтақтың сусымалдылығы мен балқыманың ағуын жақсартады, сонымен қатар, жабындылардың жылтырауын да кең ауқымда өзгерту мүмкіндігі бар.
Сусымалдылығы төмен полимерлі материалды қолданғанда ақаулардың алдын алу шаралары. Ұнтақтәрізді және түйіршіктелген полимерлердің сусымалдылығын көп жағдайда кептіру арқылы жоғарылатуға болады. Осы мақсатта кептіргіштер немесе қыздырғыштар қолданылады. Ұнтақтәрізді және түйіршіктелген шикізаттың нығыздалуын алдын алу және сусымалдылығын арттыру үшін арнайы тиейтін (загрузочные) қолданылады. Онда полимерлі материалды алдын ала қопсытады және қабат биіктігін реттейді. Қопсытуды арнайы вибрационды немесе айналмалы барабаны бар машиналарда жүргізеді.
Эластомерлердің нығыздалуын болдырмау үшін, тартқышы бар көпсекциялы бункерлер қолданылады. Секциялардың саны артық материалдың санына байланысты таңдалады. Эластомер ұнтақтарының немесе түйіршіктерінің нығыздалуының болмаун алдын алу мақсатында, сақтау кезінде кейде айналмалы барабандар қолданылады. Онда материалдардың салынуы мен шығарылуы автоматты түрде іске асырылады.
58. Рентген-құрылымдық сараптау әдісімен полимердің кристалдық құрылымын қалай жасауға болады?
Рентгенқұрылымдық әдіс негізінде электромагнитті рентгенді шағылысу(λ=0.1 нм) кезіндегі сәулеленудің шағылысу центрлерімен –атомдардың электронды бұлттарымен –шағылысудан алынған дифракционды суреттің анализі жатыр. Рентгеноқұрылымды анализ әдісі кристалды құрылымның (атомдардың координаттарын, байланыс ұзындықтарын, валентті бұрыштарды және т.б.) барлық бөлшектерін анықтауға мүмкіндік береді. Полимерлерді аз бұрышта рентгенография арқылы зерттейді. Бұл әдіс полимердің кристалдану дәрежесін анықтау үшін кеңінен қолданылады. Кристалдану дәрежесін рентгенография арқылы зерттеу деп кристаллиттердің жиынтық шағылысуының аморфты және кристалды аймақтардың жалпы шағылысуының қатынасын айтады. Ол үшін аморфты эталонды үлгі, кристалды эталонды үлгі және кристалдылығы белгісіз полимерлі үлгі үшін шағылысу интенсивтіліктерінің қисықтарын бөлек зерттейді.Кристалдану дәрежесін келесі формула арқылы есептейді:
χс=(I-Ia)i-K/(Ic-Ia)I
мұндағы І-зерттелетін үлгіден шағылысу интенсивтілігі; Ia–аморфты эталонды үлгіден шағылысу интенсивтілігі , Ic– кристалды эталоннан шағылысу интенсивтілігі, K –константа , оны константа, которую определяют по наклону кривой зависимости I-Ia -діңIc-Ia тәуелділік қисығының майысуынан анықтайды;χс – кристалдану дәрежесі. Егер таза аморфты немесе кристалды формадаңы үлгіні алу мүмкін болмаса, кристалды шектер арасындағы минимумдарды байланыстыратын линия жүргізеді. Полимердің құрылымын зерттеуде бұл анализ әдісін қолдану полимер әдетте полимердің аморфты затта таралған кристалды аймақтан тұратынымен күрделендіріледі. Ол кең бұлдыр фонда кристалды заттың рентгенограммын алуына әкеледі. Мұндай рентгенограммды анализдеу арқылы кристалды фазаның пайызды мөлшерін анықтауға мүмкіндік береді.