64. Тізбектің тармақталуы Кирхгоф заңы.

Тармақталған күрделі тізбектерді қарастырғанда Кирхгофтың екі заңымен пайдаланған.Оның біріншісі сан үштен кем емес өткізгіштердің түйісу нүктесі жатады.Мұндай нүктелерді түйіндер дейді. Екіншісі тармақталғантармақталған беттен ойша бөлініп алынған кез-келген тұйық тізбекке жатады.Кирхгофтың бірінші заңы: белгілі бір стационар жағдайда түйінге келетін токтардың қосындысы одан шығатын токтардың қосындысы тең екендігін тағайындайды. Шындығында да мұндай теңдік орналасқан түйіндерде

зарядтардың шоғырлануы ұлғайып, стационар (режим)тəртіп бұзылар еді. А түйінге кіретін токтарды оң,ал одан шығатын токтарды теріс деп санасақ заңды қысқаша ғана өрнектеуге болады: түйіндерде кездесетін санақ заңды алгебралық қосындысы нольге тең. Σ I=0

Кирхгофтың екінші заңы: Тармақталған бірнеше э.қ.к. жалғанғантүрде оны белгілі бір бағытпен тұйықталған контур бөліп аламыз,оны белгілі бір бағытпен жылжи отырып (мəселен сағат стрелкасы бағытымен) əрбір бөлікке Ом заңын қолданамыз. Тізбек бөлігіне (φ1-φ2) потенциалдар айрымы түскен жағдайда жəне оған э.қ.к. қосылған жағдай үшін ом заңы мына түрде жазылады: I=

Мұндағы : R тізбек бөлігініңтолық кедергісі.Осыған ұ қсас тізбектің əр бөлігі үшін теңдеу құрамы. Алынған нəтижені сөзбен балай өрнектеуге болады; тармақталған тізбектің барлық тұйықталған контуры үшін оның сəйкес бөліктеріндей тоқпен кедергінің көбейтінділерінің алгебралық қосындысы осы контурдаға жұмысқа қосылған электр қозғауышкүштердің алгебралық қосындысына болады,яғни Σ IR = Σ E Сонымен көрші тармақтардың болуына жəне олардың контурдың жеке бөліктеріндегі ток күшіне тигізетін ықпалына қарамастан тек осы контурды сипаттайтын шамалардың арасындағы қатынасты табудың сəті түседі екен.Бұл

электр өрісінің сыртқы күштер энергиясын тізбекті жеке бөліктеріне бөліп беріп,бірақ өзі жалпы ешқандай жұмыс істемейтіндігіне байланысты мүмкін болады.Жоғарыда келтірілген теңдеуге кіретін қосынды орындауда,ток күші мен э.қ.к. егер олардың бағыты айналып жылжу бағытымен сəйкелсе оң ал оған керісінше

келсе теріс болып саналады.

66. Электрлік диполь

Электр диполі деп зарядтары абсолют шама жағынан тең, ал бағыты жағынан қарама-қарсы, яғни + q , екі нүктелік денеден тұратын системаны айтады.

Зарядтар арқылы өтетін түзуді диполь осі дейді.екі заряд диполы болуы үшін карастырып отырған нүктенің диполге деиінгі арақашықтығы /r/ дипольсызығынан әлдеқайда улкен болу керек /r/ » /l/ . Зарядтардың ара қашықтығына тең диполь осі бойынша теріс зарядтан оң зарядқа қарай бағытталған векторлық шаманы диполь иіні деп атайды да l əрпімен белгілейді  дипольдің иіні   –  дипольдің осі бойымен теріс зарядтан оң зарядқа бағытталған вектор.+ q зарядының l иіні көбейтіндісіне тең шаманы дипольдың электрлік моменті дейді, яғни p = q ⋅l Дипольдiк момент бағыты дипольдiң терiс зарядтан оң зарядқа қараған осiмен сәйкес келедi.

E=E1- E2 Минус таңбасы E1 мен E2 қарама-қарсы таңбалы екендігін көрсетеді.

Дипольдің электр өрісінің  кез келген нүктесінде қортқы кернеулік q₊ және q_- зарядтардың өрістерінің кернеуліктерінің векторлық қосындысымен анықталады:

Вакуумде дипольден алыс (  )  кез келген м  нүктесіндегі электр өрісі кернеулігінің модулі