35.Люксметр аспабының жұмыс істеу принципін түсіндіріңіз

Люксметр (лат. lux — жарық және гр. metre - өлшеймін) - жарықтықты өлшейтін аспап. Люксметрлер көзбен ажыратуға арналған және фотоэлектрлік түрлерінде болып келеді.

Жарықтық - жарық көзінің белгілi бip бағытта сәуле таратуымен сипатталатын жарық шамасы.

Аспап — адамның күнделікті тіршілігінде қолданылатын құрал немесе машинаның белгілі бір жұмыс атқаратын тетігі. Аспаптың кесетін (кескіш, бұрама тескіш, кергі, фреза т.б.), жағатын (штамп, дөңгелетпе т.б.), ажарлайтын (ажарлауыш дөңгелек, ажарлауыш білеу т.б.), соғатын (балға, қашау, ойғыш т.б.), бекітетін-қысатын (станоктардың қысатын патрондары, кескіш-ұстағыш, қысқыш, кемпірауыз т.б.) түрлері бар. Сондай-ақ ғылым мен техникада әр түрлі өлшеулер жүргізуге және басқадай амалдар жасауға қолданылатын приборлар, құралдар мен құрылғыларды да аспап дейді. Музыкада аспаптың жеке (домбыра, қобыз, шаңқобыз, сырнай т.б.), камералық-ансамбльдік, оркестрлік (бас домбыра, альт-домбыра, баян, барабан т.б.) түрлері бар.

Қарапайым жарық метрлік электр тогының жарық энергиясын түрлендіреді және шкала фототок теру микро-амперметр өлшеуге селен Фотоэлемент тұрады люкс жылы бітірген. Әртүрлі шкаласының өлшенетін жарықтандыру түрлі диапазондарда сәйкес; Бір жолақ екіншісіне көшу тұйықталу қарсылық өзгертеді қосқыш арқылы жүзеге асырылады. (Мысалы, жеңіл метрлік U-16 типті үш өлшеу диапазоны: 25 дейін, 100 және 500 люкс). Толығырақ жоғары жарықтық рет белгілі бір саны (радиациялық толқын ұзындығының кең ауқымды астам тұрақты) элементті бойынша радиациялық оқиғаны азайтады жарықты сейілтетін саптаманы, киюге фотоэлемент көмегімен өлшенуі мүмкін.

селен Фотоэлемент салыстырмалы спектрлік сезімталдығы қисық және орташа адам көз бірдей емес; сондықтан luxmeter оқулары сәулелену спектрлік құрамына тәуелді. Әдетте құрылғылар түзету коэффициенттерін, оларды есептеуге қолданылады, ол қыздыру шам калибрленген, және жарық түрлі спектрлік құрамы (күндізгі, флуоресцентті жарық) өндірілген қарапайым жарық метрлік жарықтандыру өлшенеді кезде көрсетіледі. Өлшеу қате сияқты жеңіл метрлік өлшенген құнының 10% кем емес.

Light метр Фотоэлемент спектрлік сезімталдығы көз сезімталдық жақын ұштастыра сүзгілерді, түзету жоғары сынып жабдықталған; қиғаш түсетін жарық өндірген жарықтандыру өлшеу қателерді азайту үшін шүмек; құралы сезімталдығы тексеру үшін бақылау тіркеме. жарықтандыру кеңістіктік сипаттамалары жеңіл Впрыскиватель сфералық және цилиндрлік пішінді өлшенеді.

36.Судың гигиеналық маңызын сипаттаңыз

Су организмнің маңызды ққұрамдас бөлігі. Тірі организмдерде барлық химиялық реакциялар су арқылы ғана өтеді.Тұз алмасу су алмасумен тығыз байланысты.

Су зат алмасу реакцияларының белсенді қатысушысы. Ересек адамда су мөлшері оның дене салмағының 2/3(58-67%) құрайды.Адам организмнінің кейбір ұлпалары (бауыр, ми, тері) өз салмағының 70% су құрайды, басқалары (бұлшық ет, жүрек) — одан артығырақ — 76 – 80% құрайды. Қан 83% су ұстайды, басқа биологиялық сұйықтар (зәр, сілекей, тер) -95-99% жақын, лимфа — 90%, асқазан шырыны – 99,5 % судан тұрады.

Дүниежүзілік су қорының ластануы бүкіл адамзат қауымын алаңдатып отыр. Бұл мәселе Қазақстанға да тән. Су экожүйесінің ластануы түрліше жолмен жүзеге асады. Қазіргі кездегі су айдындарының ластануын былайша топтастырады:

— биологиялық ластану: өсімдіктер, жануарлар, микроорганизмдер мен бактериялар;

— химиялық ластану: уытты заттар және сулы ортаның табиғи құрамын бұзатындар;

— физикалық ластану: жылуөқызу, электромагнитті өріс, радиоактивті заттар.

Су құрамының ластану деңгейі үнемі бақыланып отырады. Судың құрамындағы еріген әр түрлі химиялық элементтер мен бөлшектер судың ластану деңгейін арттырса, температураның ауытқуы да судың бұзылуына себепші.

Бүкіл дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы (БДҰ) тарапынан ауыз судың 100-ден астам сапалық көрсеткіші ұсынылған. Ал қазақстанда ауыз су сапасы мемлекеттік стандарт (2874-82) бойынша 30 түрлі міндетті көрсеткішпен анықталады.

Су алабы тазартылмаған ақаба сулы өзенөкөлдерге №іберу аслдарынан ластанады. Мысалы:

— тұрғын үйөкөммуналдық шаруашылықтары;

— өнеркәсіп орындары;

— ауыл шаруашылығындағы мөлшерден тыс пайдаланылған тыңайтқыштар;

Шараушылықтың басқа да салаларынан ақаба су ағын суға шығарылады.

Ағын су барып құйылатын ақаба су екі топқа: қоспалар (ерімейтіндер, коллоидтар, еритіндер) мен лас суларға (минералдық, органикалық, бактериялық, биологиялық) жіктеледі.

Пайдаланылған судың ішінде ө тұрмыстық ақаба суда 52% органикалық заттар, 42% минералды заттар болады. Өнеркәсңпте пайдаланылған су мен минтетикалық заттарды кейінгі су химиялық элементтермен ластанады. Сонымен бірге пестицид, гербицид сияқты егін шаруашылығына пайдаланылатын химялық қалдықтары бар су микрофлораға, микрофаунаға, ірі жануралар мен құстарға зиян келтіреді. Өз кезегінде химиялық заттардың зиянды қосылыстары азықөтүлік пен тағам арқылы адам организміне де зиянды әсерін тигізеіді.

Жер бетіндегі судың жалпы мөлшері 14 млн км3 шамасында. Бірақ қолданыста жарамды тұщы сулардың стационарлық қоры гидросфераның 0,3% көлемін ғана алып отыр.Біздің жер шарымызда су үнемі айналымда болады.Дүние жүзі мұхиттарының бетіне жылына шамамен 412 мың м3 су буланады, ал оларға қайта түсетін жауын-шашын жылдық мөлшері 310 мың км3 шамасында болады.Дүниежүзілік Денсаулық Сақтау Ұжымының мәліметтері бойынша күнделікті өмірде пайдаланатын ас суы сапасының төмен болуы салдарынан жыл сайын 5 млн адам өліп отырады.Нашар сумен қамтамасыз етуіне байланысты жыл сайын 500 млн-ға дейін тұрғындардың инфекциялық ауруларға шалдығу жағдайлары кездеседі.Осындай және болашақта туындайтын мәселелерге байланысты тұрғындарды сапасы жоғары сумен қамтамасыз ету қазіргі кезде басты мәселелердің бірі болып отыр.Қазақстан Республикассының су пайдалану мәселелері 2003 жылғы 9шілдеде қабылданған су кодексімен реттеледі. Сумен жабдықтау және су бұру саласындағы құқықтық қатынастарды, сондай-ақ өкілетті мемлекеттік органдардың сумен жабдықтау және су бұру саласындағы құзіреттерін айқындау мақсатында әзірленген «ҚР Су кодексіне өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы заң» жобасы 2009 жылы 2 қыркүйекте қабылданды. Бұл құжаттар бізге қоршаған ортаны қорғаудың құқықтық негіздерін қалыптастыруға және экология мәселелерін тиімді шешуге мүмкіндік берді.