28. Бір белгілі топ-менеджер былай айтқан ...

Кәсіпорын ең алдымен қайбір жеке меншік түрінің басым-дылығына қарай — қоғамдық немесе жекеменшік болып екі типке бөлінеді.

Бірінші тип. Мемлекеттік кәсіпорын. Олардың жиынтығы экономиканың қогамдық секторы болып саналады.

Екінші тип. Серіктестіктерді, акционерлік қоғамдарды, аралас көсіпорындарды, кооперативтерді жеке иелену. Олар эконо­микалык, жекеменшік секторын қүрайды.

Экономиканын жекеменшік секторындағы көсіпорындар кә-сіпорын иелері біреу немесе бірнеше адам болып келулеріне, көсіпорын жүмысы үшін жауапкершіліктеріне, кесіпорынның жалпы капиталына жеке капиталдарды қосу төсіліне байланысты белінеді.

Жауапкершілік шектеулі жене шектеусіз болып келеді.

Шектеулі жауапкершілік — кәсіпорынға оз қаражатын қосқан адам көсіпорынның міндеттемелері бойынша озі қосқан қаражат молшерінде ғана жауапкершілік котереді дегенді білдіреді.

Шектеусіз жауапкершілік - көсіпорынға оз қаражатын кос­ка н адам көсіпорынның міңдеттемелері бойынша озінің барлық мүліктерімен ортақ жауапкершілікте болады дегенді білдіреді.

Айталық, екі адам ортақ кәсіпорынға 100 млн. теңгеден салды делік. Сонда көсіпорынның жалпы капиталы 200 млн. теңге қү-райды. Егер көсіпорын несие берушілер алдындағы 300 млн. тен­ге колеміндегі міндеттемелері бойынша банкрот болса, онда жауапкершілігі шектеулі өрбір қосиегерлер қарыз міндетте-мелерін 100 млн. теңгеден, яғни оздері қосқан молшерде ғана жабады. Ал шектеусіз жауапкершілік жағдайында екі ортақтас 300 млн. теңгелерімен қоштасып қала береді. Егер біреуі 100 млн. теңге ғана толей алса, онда соры қайнаған көсіпорынның екінші иегеріне 200 млн. теңге толеуге тура келеді.

Дербес (отбасылық) жекеменшік кәсіпорын азаматтардың оз меншіктеріне негізделген. Оның иесі болып табыстың бәрін алатын жөне шаруашылык қызметтің нәтижелеріне орай барша тәуекелді котеретін бір отбасы (бір түлға) саналады.

Артыкшылығы: таза табысты бөлісу жөнінен ың-шың жоқ, салық салу жүйесі оңай, жеңілдіктер болуы мүмкін.

Кемшілігі: бастау капиталының мөлшері болымсыз, банктен несие алу, ауқымды істі бастау қиын.

Толық серіктестік мүшелердің үлестік (пай) меншіктігіне негізделген. Серіктестіктің барлық мүшелері шаруашьшық қыз-меттің нәтижесі бойынша оздерінің жеке мүліктеріменен толық жауапкершілікті котереді. Қаржылы жылдың қорытындысы бой­ынша серіктестік тапкан таза табыс қатысушылар арасында олардың жарғылық капиталға қосқан үлесіне сәйкес болінеді.

29. Жаһанданып жатқан іскерлік ортада ...

Тиімді жетекшілік басшының лидерлік ықпалымен, бағыныстыларымен тиімді әсер етумен байланыстырылады. Лидердің тиімділігін Басқаларға қаншалықты әсер ете алуымен бағаланады. Басқарушы мен лидердің арасында айырмашылық бар. Сондықтан, іскерлік ортада тиімді менеджер болу үшін мен, бірінші кезекте, лидер болуым керек, яғни топ мүшелеріне ықпал ете білуім керек.

Ықпал ету – бір адамның екінші бір адамның мінез құлқына, қарым-қатынасына т.б. өзгеріс енгізуі. Ол өтініш арқылы, қорқыту т.б. жүзеге асырылады. Бұл тұста студент ретінде, әрине, мен өтініш арқылы не болмаса, өзімнің оңтайлы саясатымды мойындату арқылы басқа студенттерге ықпал ете аламын.

Сонымен қатар, тиімді басқаруға қол жеткізу үшін, мен өз бойымнан мына қасиеттерді көруге талпынар едім:

• Мінез-құлқымның тәуелсіздігі.

• Басқалармен қарым-қатынас дұрыс орнатып, сөйлесе және тіл табыса аламын.

• Кез-келген жағдайда өзімді жоғалтпаймын, сенімді адаммын, ойым өте жинақы, ситуацияларды меңгере аламын.

• Қоластымдағы студенттерге (яғни группаластарыма), өзіммен тең құқылы деп қарау.

Тиімді басшылықта ықпал етудің маңызы зор. Үрейлендіру, марапаттау, дәстүрлеу, хорезм, шынайы сенім, көз жеткізу, бұлар басшы өз жұмысында ықпал ететін құрал болып табылады. Осы құралдарды тиімді пайдалану үшін мыналарды пайдалану керек:

• Ықпал етуге тиісті адам ықпалды белгілі бір қажеттіліктерді қанағаттандыру көзі ретінде қарастыру қажет;

• Ықпал етілетін адам өзіне жіктелген міндетті орындаған жағдайда өз қажеттіліктерінің қанағаттандырылатындығына сенімді болу керек;

• Ықпал ететін адам өз күш жігерін мақсаттарды орындауға жұмсай отырып басшының сенімінен шығатындай болу керек.