18. Стратегиялық жоспарлау процесінің мәнін ашыңыз. Стратегия типтерін анықтап түсініктеме беріңіз

Стратегиялық жоспарлау – оған жету жолында шешім қабылдау мен оны ұйымдастыру үшін мақсаттарды таңдау процесі. Ол бүкіл басқару шешімдері үшін оның негізін қамтамасыз етеді.

Стратегиялық жоспарлау – көптеген мемлекеттер, ірі және орта компаниялар соңғы кездері кеңінен қолданып жүрген арнаулы білім (қызмет) саласы. Ол басқаруда ертеден қолданылып келеді, бірақ жиі және кең көлемде қолданылуы екінші дүниежүзілік соғыс кезінен басталды және тек әскери ғана емес, сонымен қатар азаматтық қызмет пен бизнес сферасында да кеңінен қолданылғандықтан қазіргі кезде жеке ғылым саласы ретінде қалыптасты.

Стратегиялық жоспарлаудың мәні айқындалған, шекті қор көлемі бойынша дамудың магистральді бағытын, қазіргі экономиканың қолайлы тұстарын дұрыс пайдалану және жағымсыз жақтарының әсерін бейтараптандыру арқылы болашаққа нақты қойылған мақсатқа қол жеткізетін іс-әрекеттерді анықтауда.

Стратегиялық жоспар, ұзақ уақыт бойы тұтас болып қана қоймай, сонымен бірге тұрақты өзгеріп отыратын іскерлік, әлеуметтік ортаның әсерімен қажет болған жағдайда, оларға түзетулер енгізуге болатындай жеткілікті түрде икемді болуы тиіс.

Стратегиялық жоспар жасау болашаққа мұқият, жүйелі дайындықты білдіреді. Стратегиялық жоспарлау – бұл бірінші кезекте жоғары буын жетекшілерінің міндеті. Орта буын және төменгі буын жетекшілері тиісті ақпараттар беру арқылы және кері байланысты қамтамасыз ете отырып, осы жұмысқа қатысады.

Қандай деңгейдегі экономика болмасын басты мақсат, міндет бұл іс-қимыл тобы, жиынтығының нақты жағдайға байланысты ғылыми негізделініп, тұжырымдалынып және цифрлар тілімен немесе сапалық, сандық көрсеткіштермен сипатталынуы. Бұл міндеттерді шешу, іске асыру кез-келген мемлекеттің төл істерінің бірі.

Қазіргі замаңғы түсінікте және мемлекеттік басқару, реттеу істерінде және кәсіпорындар, ұжымдар деңгейіндегі қолданылуда «Стратегия» бөлшектеніп нақтыланған, жанжақты және кешенді, іске асырылуы мақсатқа жетуді қамтамасыз ететін жоспар болып саналады. Стратегиялық жоспарлар негізінен сандық емес сапалық жоспарлау. Оның индикативтік жоспарлардан айырмашылығы мақсаттылығында, мазмұнында. Стратегиялық жоспар мәні – белгісіз болашақ және ішкі, сыртқы тұрақты өзгерістер жағдайында, ұтымды мүмкіндіктерді пайдалана жағымсыз құбылыстарын жеңе отырып нақты қойылған мақсатқа жетудің магистралды (басты) даму жолын, қызметтерін және іс-қимылдарын жасау. Осы түсінікте бұл жоспарлау үкімет басқару, атқару органдарының экономиканы реттеу, оның макроэкономикалық, микроэкономикалық тұрақты дамуын қамтамасыз етудегі басты құралдарының бірі десек қателеспейміз.

19. Ұйымдастырушылық құрылым түсінігінің мәнін ашып түрлерін анықтаңыз

Ұйымдастырушылық құрылымы (ағылшын ұйымдық құрылымы.) - Бизнес-бірліктердің схемалық құрылымы мен иерархиясын көрсететін құжат.

Ұйымдастырушылық құрылымы осы мақсаттарға қол жеткізу үшін қажетті міндеттер мен іс-шаралар негізінде, функцияларды орындайтын, ұйымның бизнес-процестерінен құралады.

Ұйымдастырушылық құрылымы екі түрге бөлінеді:Иерархиялық және органикалық.

Иерархиялық құрылым анықталған иерархияны, қызметкерлердің функцияларын қатаң бөлуді, қызметкерлердің құқықтары мен міндеттерін нақты анықтауды,басқарудың бірыңғай орталығын білдіреді.

Иерархиялық құрылымдар түрлері:

1. Сызықтық басқару құрылымы

Сызықтық құрылымы тұрақты ортада жұмыс істейтін шағын бизнес және ұйымдар үшін қолайлы.

2. Функционалдық басқару құрылымы

Функционалдық құрылымы көбінесе жұмыс үлкен көлемдегі мамандандырылған кәсіпорын үшін пайдаланылады.

3. Сызықтық-функционалдық құрылымы

Сызықтық-функционалдық құрылымы, орта және ірі компаниялар үшін қолайлы болып табылады. Бұл құрылым көлденең байланыс сапасын жақсартуға көмектеседі.

4. Әртараптандырылған басқару жүйесі

Әртараптандырылған өндіру немесе іс-әрекет әр түрлі курсын бар ұйымдар үшін учаскелік құрылымы.

Органикалық (бейімді) басқару құрылымы.

Оларды иерархиялардың болмағаны немесе көмескілігі, көлденең байланыстар, қызметкерлер арасындағы бейресми қарым-қатынастар, кадрлардың құқықтары мен міндеттерін нақты анықтауы сипаттайды.

1. Бригадалық басқару құрылымы

Бригада құрылымы жобаларды басқару бірлесе отырып әрі жоғары білікті мамандары бар ұйымдарда тиімді болып табылады.

2. Жобаны басқару құрылымы

Мұндай құрылым нақты жобаны жүзеге асыру үшін құрылған, және уақытша болып табылады. Топта білікті мамандар тұрады және ұйымда жоба командасының таңдауда маңызды ерекшелігі функционалдық рөлі болып табылады.

3. Матрицалық басқару құрылымы

Матрицалық құрылымы тез өзгеретін сыртқы ортада тиімді болып табылады. Бұл құрылымдардың екі түрі бар: жеке жобалар немесе бизнес бірліктердің тік бақылау сызығы және функционалдық менеджерлер және көлденең басқару.

4. Бірнеше басқару құрылымы

Бірнеше құрылымы әр түрлі құрылымдардан тұрады. Мысалы, компанияда учаскелік құрылымын пайдаланылатын өнімнің белгілі бір түріне өндіру үшін, сондай-ақ басқа да ұйымдар шығаратын матрицалық жүйесін пайдаланады.

5. Еркін басқару құрылымы