Координат жүйесі және дисперсия параметрлері
Қиын тәссілдерді қолдану кезінде де, ол белгілі болғанымен, концентрация азда көпте болса әр түрлі беріктілік көрсеткіштеріне байланысты, белгілі бір беріктілік классында тасталынатындардың нәтижесі туралы мәлімет аз.
Атмосфералық радиоактивті заттар тасымалының үш өлшемді моделі.
Қалалық құрылыс жағдайындағы (өндіріс орындарында) атмосфералық радиоактивті қоспалардың тасымалын болжау жасау жүйесі мен радиациялы жағдай визуализациясы, апатты жағдай жұмыскерлерінің эффективтілігін жоғарылату құрылғысы болып табылады.
Қалалық құрылыстарында және өндіріс орындарында радиоактивті немесе улы заттардың тасталуының таратылуын бағалау жұмыскерлер мен халықты қорғау жөнінде дурыс шешімдер қабылдау ахуалының тез өзгеру кезіндегі радиациялы жағдайын болжауды талап етеді.
Мұндай болжам мүмкіншілігі, мынадай радиациялы қауіпті өндіріс орындарының апатқа дайындығының міндеттемелер тізбегін шешуге мүмкіндік береді:
- төтенше жағдайдан кейінгі зардаптардың анализі, оптимизация және жоспарларды тарату, төтенше жағдайдан кейінгі зардаптарды жеңілдетуді зерттеу, үлкен апатқа айналуын алдын алу;
- АСКРО обьект жүйелерінің оптимизациясы мен жобалануы;
- жұмыскерлерді оқыту, ұқсату режимінде апатты жағдайларда күш пен құрылғыларды басқару іс-қимылын жасап көру үшін жаттығулар жүйесі мен дайындық бөлмесін жасау;
- радиоактивті ластану мүмкіншілігі бар аймақтарда апатты құтқару жағдайымен жұмыскерлерді таныстыру және қоғау мерекелерін үйлестіру;
- іскерлік ойындар мен оқуларын жасап өткізу.
Бұл мәселені шешу үшін Қазақстанда АЭС аймақтарында үш өлшемді модельдерді жасап шығару жұмыстары жүргізіліп жатыр.
Аэс аймағының үш өлшемді моделінің бройлерлі мысалы
Модельді жасау үшін ресми сұратудан кейінгі жобалық мекеменің сәйкесінше жобалық құжаттамасы қолданылады. Радиоактивті қоспа тасымалының визуализациясы мен есебі үшін ғимараттың өлшемдері, құрылысы мен олар арасындағы аралық маңызды болғандықтан модель бөлшектенусіз жасалынған (бройлерлі модель).
Жасалынған үш өлшемді модель радиоактивті қоспалардың таралуын, ауаның жер қабатындағы аймақтағы құрылыс пен ғимарат геометриясын ескеріп есептеуге, сонымен қатар визуализацияға және радиоактивті қоспалардың үш өлшемді кеңістікте таралу есебінің мәліметтерінен тұрады.
Атмосферада зиянды газ шығарындыларының сейілуін есептеу.
Атмосферада зиянды заттардың сейілуін есептеу нормативтік құжатқа сәйкес қабылданған және ОНД86 сәйкес жобаланған. Атмосфералық ауаның ластану қауіптілік дәрежесі оның ішінде қолайсыз метерологиялық жағдайлар, қауіпті жел жылдамдығы ең үлкен концентарция мәнімен есептелген. Қажет боған жағдайда жерде тік бағытта берілген нүкте жер бетінен екі метірлік қабатындағы жер концентарациясын есептеуді анықтайды.
Жер бетінде зиянды заттардың шығарынды көзі Н биіктігіне байланысты 4 классқа жіктеледі: жоғары - Н> 50 м; орташа биіктігі 10...50 м; төменгі - 2... 10 м; жер үсті. Қауіпті желдің жылдамдығы- жер бетінен 10м деңгейдегі кезі, сонымен қатар атмосферадағы зиянды заттардың жай-күйі концентрациясы ( биіктігі - 2м) тыныс алу деңгейінің макисмалды шамасына жету. Мысалы 8-сурет атмосфералық ауаның ластану дәрежесін анықтайтын жобаланған обьект.
