10. Дәстүрліэтиканыңерекшеліктеріжәнеоныңмәдениеттеринтеграциясындағытрансформациясынасараптамажасаңыз.

Қазақэтикасы — қазақхалқыныңұлттықәдепжүйесін, моральды, адамгершіліктізерттейтінфилософиялықпән. «Этика» терминіежелгігректілінде “бірлесеөмірсүрушіадамдартобыныңмекен-жайы» дегендібілдіреді, кейінәдептуралыіліммағынасынаиеболды. «Әдеп» терминітүрікхалықтарыныңтілінеортағасырлардағыараб-мұсылманмәдениетініңықпалымененген. Көптегенмамандарэтиканыәдептанудепаударыпжүр. Қазақэтикасытуралыбасылымдарда «әдеп», «ақылақ», «мораль» «адамгершілік» сияқтыұғымдарқолданылабередіжәнеоларғаәртүрліанықтамаларберіледі. Кейдебұлтерминдербіргеөмірсүрубарысындақалыптасқанмінез-құлық, іс-әрекетұқсастықтарынбілдіретінәдет-ғұрыпдегенмағынағаиеболғанМәдениеттің өзегін салт-дәстүр, әдет-ғұрып құрастырады. Егер соқыр сезім (инстинкт) жануар-тіршілігіне қалай әсер етсе, салт-дәстүр де алғашқы адамдардың іс-әрекеті мен мінез-құлқына, ақыл-ойына сондай әсер етті. Алғашқы рулық қоғамдағы әдеп көріністері: «қанға қан, жанға жан», кек алу, яғни, түйсіктердің ақылдан жоғары тұруы, жеке бас бостандығының рулық мүдделермен тежелуі, құн төлеу, т.б. осындай жәйттерден байқаладыҚазақтың дәстүрлі әдеп мәдениеті дүниенің екі бөлігі табиғат пен адамның етене тығыз байланысты болғандығы мен олардың еншісі бөлінбеген күйде өмір сүргендігін куәлайды. Мұның басты негізіне көшпелілік өмір салты жатады.Көшпелілер өздерін табиғаттың тікелей жалғасы, соның төл баласы ретінде сезінді.Өздеріне дейін қолданысқа енбеген, қуаң дала мен шөлейтті тек көшпелі ғана меңгере алды. «Бірақ сол далада тіршілік етіп, табыстарға жету үшін ол өзінің шеберлілігін тынбай жетілдіре беруге міндетті, ол ерекше адамгершілік және парасаттылық қасиеттерді өзінде қалыптастырды», - дейді А.Тойнби [1]. Осындай қатал табиғи ортада өмір сүрген көшпелі айналасындағы мәдени арнаға ерекше бір икемділікпен қараған және бұл атадан балаға үлгі ретінде беріліп отырған.Интеграция(лат. іntegratіo – қалпына келтіру, толықтыру, іnteger – тұтас, бүтін) – экон. субъектілерді біріктіру, олардың арасындағы байланыстарды дамытып, өзара ынтымақты іс-қимылын тереңдету.

11.Жалпыға ортақ еңбек қоғамы концепциясын негіздеңіз.Қай қоғамның да жасампаздық қуатының күші, қайнары - еңбекте. Рас, Тәуелсіздікқоғамымызғаеңбекеркіндігінсыйлады. Кеңесзаманындағыдаймәжбүрлепжұмысістетужоқ. Әркімденендейкәсіппеншұғылданамдеседе, еркі, қалауыбіледі. Бірақ, күнгейменкөлеңкеқатаржүретінісекілдібұлбостандықтыңдаекіншіжағыбарекен. Өздерін - өздеріжұмыспенқамтыпжүргендердімемлекетқоғамғазәрумамандықтарғақайта, тегіноқытыпжатқанда, жаңағыеңбекеркіндігінпайдаланып, жаңаданашылыпжатқанкәсіпорындарғакеректімамандықалып, іскекірісудіңорынына, қайсыбіреулержекеменшікмашинасынамініп, ауыларасында, қалаішіндежолаушытасығандыартықкөруде. ЕлбасымызОтанымыздыңөркеніжолындағыеңбеккешақырыпотыр, Еңбекболғанда, жасампазеңбекке! ТұңғышПрездидентіміз, ҰлтымыздыңшынмәніндегіЛидерікелешектіңкөкжиегінкөріпотыр, халқыныңжасампазқуаттарынасеніпотыр. Сондықтан, «Қазақстанныңәлеуметтікжаңғыртылуы: ЖалпығаОртақЕңбекҚоғамынақарай 20 қадам»-Елбасымыздыңөзіайтыпотырғанындай, әрқазақстандыққақамқорлықкөрсету, кезкелгенотбасығаұрпағыныңболашағыүшінбілексыбаныпеңбеккешындапараласуғашақыру! Жаһандықдағдарыстытудырғанбірсебептіңөзідеосыәлеуеметтікмасылдықтажатқанынбілеміз. Елбасмыздыңөзіатапөтіпотырғандай, ЖалпығаОртақЕңбекҚоғамыидеясы - прагматикалық, ісжүзіндежүзегеасармүмкіндікқуаттарықайнарлыидея. Бүгінгіқоғамда «жанқинамай-ақшатабу», «тақыржерден-ақшажасау» секілдісананыулап, жасампазеңбеккедегенкөзқарасты, ынтанытұмшалайтынпиғылдардыңбарекеніжасырынба! Президенттіңатқарушыбиліккеберіпотырған 20 тапсырмасынегізіндежәнехалықтыңбелсенееңбекжасауыныңарнасындаЖалпығаОртақЕңбекҚоғамытрендініңдетәуелсізҚазақстандаосығандейінгіжеткенасуларымызсекілдіжүзегеасарына, өміріміздіңөзегінеайналарынаменсенемін!

12. Кәсіптегі жетістікке жетудің этикалық негіздерін сипаттаңыз.

Адам  баласы өмірде жемісті ғұмыр кешуді әрі бақытты болуды армандайтыны шындық. Табысты жұмыс жасасам, аңсаған арманыма жетсем деп тілейді. Алға  қойылған мақсаттарының орындалуын көксейді. Ал осы үшін әрекет жасайды, тірлік қылады. Дегенмен әркім әрқашан діттеген жерінентшыға алмайды, көксегені де орындала бермейді.Содан барып кейбіреулер тағдырға шағынады. Тіпті жолым байланып қалған деушілер де көптеп кездесіп жатады. Осындай көзқарастарға илеуінде кетіп, тағдырдың тәлкегіне ғана көнуді жол тұтып, алға мақсат қоймай ғұмыр кешетіндер де баршылық. Шынымен де адам тағдыр жолымен жүреді, бірақ та тағдырды  ағыс боымен жүзіп жатқан кеме ретінде санасақ, ішіндегі адам кеменің сол жаққа (бұрыс жолға) немесе оң жаққа (дұрыс жолға) бұрылатының таңдап, қадағай алады. Сонымен, адам таңдау жасай алады, дегенмен, жеттістікке жете алады. Ал жетістікке жету үшін оның не екенің білуі керек және оған қалай жетуге болатының білуі керек.    Жетістік дегеніміз – рухани әрі дене қуатының бір мақсатқа бағыттау және сол мақсатқа жету. Қандай да бір істі тындырымды әрі тыңғылықты істеу де – жетістік. Ойдағыдай істелген іс, жоспарланғандай атқарылған жұмыс, мұрат етілгендей орындалған арман – жетісстіктің нақ өзі. Сондықтан жетістік – адам  бақытының қайнар көзі. Бұл көзді қаншалықты аршыған адам өмірде соншалықты бақыт табады. Бақыт бұлағы адамға өз ләззатын берген сайын кісі бойындағы шаттық сезім де арнасынан аса түседі. Демек, адамның шаттықа оранып, құмарлана өмірден ләззат алатын, қуанышқа бөленіп, рақаттана шат-шадыман болатын бақытқа жету бірі – жетістік.  ЖЕТІСТІККЕ ЖЕТУ ЖОЛЫНДАҒЫ ҰСТАНЫМДАР Алдыңа мақсат қою Сені жетістік күтіп тұрғанына үміттену Іске дайын болу Адымыңды анық басу Алға ұмтылу Қорықпау, күмәнданбау Көңіліңді тоқ ұстау Жаңашыл болу Басқалармен кеңесу Тәуелсіз болу Біртұтасты бөлшектеу Жетістіктеріңнің қайдан келуің ұмытпау

13.Тұлғаның даму үдерісіндегі этникалық факторларға сипаттама беріңіз.

Тұлға күшінің табиғаты. Күш-толымды өмір, оның көптеген қыры мен мәні деген сөзі.Әскери, саяси, қаржылық, құқықтық дамадар ісінде күш бар. Дегенмен, адамдар мұндай күш иелеріне сене бермейді.Тұлға күші басқа күш формасынан айырмасы бар.Сайлаушылар еркі мемлекеттік төңкеріс, брижа акциясының төмендеуі, мұғалім мен ата-ана және милиция қиқарлық, нұсқаушылары немесе жоғарылау төменге берге емес.  Ол үстемдікке қатысы жоқ. Тұлға үстемдігі осалдардың  көрінісі, олардың үрейі мен өззімшілдігінің белгісі.Тұлға күші-білімге, бабылдық пен ынтымақтастыққа негізделеді.Тұлға  күші-ақыл-ойды жүрегімен сезген және іске асырған даналығы мен тәжірибеТұлға күшін-молшылық, билік, даңқ және қызметтік жағдаймен салыстыруға болмайды.Мұндай күштілік уақытша қызмет жағдай, мәртебеге байланысты сағымда болумен тең. Қызмет жағдайы тоқтағанда мұндай тұлғалық күш жойылады. Сондықтан, мұндай тұлғалық күш көз баямалық сипатқа ие болады. Тұлға күші кедей, бай немесе білімді, білімсіз деп талғап барып келмейді және сонымен бірге ол кездейсоқта берілмейді. Ол адамның тырысуынан туындайтын ішкі қуат. Тұлға күші-адамның өзбетінше ойлануы, ниет шынайлығы мен тереңдігі, адамның өз өмірінде жинақтаған табиғи даналығы.

 Тұлға күші-ақыл-ой, жүрек және дене саулығы мен еркінің (синтезі) бірлігі «тұлға күші» сыртқы қоғам жағдайына емес, тікелей тұлғаға қатысты күш. Ол уақыт және кеңестікте туындап жинақталады және ол олардан тыс өмір сүреді. Тұлға күші бүкіл ғұмырында бір кезеңнен екінші кезеңге өткенде жинақталып отыруы және ерік, ықылас және қиялына байланысты дамып, беки түседі.

Тұлға күші күнделікті тәжірибеге байланысты жинақталып, төрт ықыластан тұрады.

1.Қиындықты жеңіп шығу.

2.Өзін-өзі бақылау.

3.Үндестікте болу.

4.Мұраттылық.

  Қиындықтарды жеңіс шығу ықыласы-бұл тұлға күшінің негізгі болып келеді. Күресіп көрмеген адам, ешуақытта өзінің күшінің мөлшерін тани алмайды. Сондықтан, мейлі әйел, не ер адам болсын өз өмірлік сынақтарында өздерінің шығармашылық мүмкіндіктерін байқайды. Сынақ пен күрес жолынан өту үшін, жасанды жау жасаудың қажеті жоқ. Күнделікті өмірде қиыншылық пен сынақтар жеткілікті ол үшін алысқа барудың да қажеті жоқ. Ол сіздің жаныңда және бойыңызда.  Бақылау оттбасы, жағымсыз қызметтес немесе ұнамсыз бастық қиын бала. Нашар денсаулық қызғаншықтық, тітіркену, ұялшақтық-міне, мұның бәрі жеңіп шығатын бөгеттер. Күнделікті біз аялдамшы тынышқықта ұстайтын мұның астарында үлкен «айдаһар» жатыр. Кез келген адам мейлі президент, не етікші болсын өз өмірінде қиыншылықтар мен сынақтар кездеседі. Осы қиыншылықтарды жеңуге деген ниеті мен оны жеңіп шығуға арналған күресі, оның бабыр етіп көрсетеді. Сынақ дегеніміз-алдамшы, жалғандық яғни, басқа сөзбен айтқанда кез-келген өтіріктен күшті, сондықтан осыларды жеңіп шығу керек, шынайылық кез-келген өтіріктен күшті. Соған қарамастын сол қиыншылықты және оған қатыстыны дұрыс тағалай білу керек. Білімсіздік, батылсыздық және жалған абырой бізді өмірлік қиыншылықтарға алып келеді.

биологиялық және әлеуметтік факторларға негізделіп қарастырады.Биологиялық фактор –адамға туа берілетін табиғи анатомиялық және физиологиялық қасиеттер. Әлеуметтік факторадамның дамып жетілуінде тіршілік ортасының қоғамның, тәлім-тәрбиенің әсері. Бұл екі яғни екі фактор  адамның психикалық дамуында бірін-бірі толықтырып отырады. Өткен тақырыпта бұдан 30-40 мвң жылдай бұрын  Homo  sapiens  (ақыл-ойлы  адам)  қалыптасқаннан кейін адамның биологиялық эволюциясы  мүлдем дерлік тоқтады дедік.  Мұның себебі неде ?- деген сұрқ туады.