112 Адамның электр желілерінің оқшауланған немесе оқшауланбаған бір немесе екі фазасына жанасуын түсіндіріңіз

113 Адамның электр желілерінің оқшауланған немесе оқшауланбаған бір немесе екі фазасымен жанасу кезінде адам денесінен өтетін тоқ шамасын қалай анықтаймыз?

А дамның бір уақытта электрлі желілерінің әр түрлі фазаларына жанасуы кезінде (11.1 - сурет), яғни желіге екі фаза қосылғанда, адам денесі арқылы өтетін тоқ:

мұндағы I_адам – адам денесі арқылы жүретін тоқ, А;

U_сыз – желінің сызықты кернеуі, В;

R_адам – адам денесінің кедергісі, Ом;

U_ф – желінің фазалық кернеуі, В.

Нейтралдары оқшауланған және жермен қосылған желілерге екі фазаның қосылуы қауіпті. Қауіптілік адам жерден оқшауланған жағдайда да азаймайды.

Нейтралы жермен қосылған электрлі желінің бір фазасына жанасқанда, яғни бір фазалы қосылғанда, адам денесі арқылы төмендегі теңдікке тең тоқ өтеді (нейтралдың жермен қосылу кедергісін ескермегенде):

Н ейтралы оқшауланған электр желісінің бір фазасына жанасқанда, адам денесі арқылы келесі тоқ өтеді:

мұндағы R_өлш – жерге қатысты бір желі фазасының оқшаулау кедергісі.

Н ейтралы жермен қосылған желіде адам денесі арқылы өтетін тоқ тізбегінде дененің кедергісімен бірге аяқ киімнің кедергісі R_а.к., еден кедергісі R_еден, тоқ көзі нейтралының жермен қосылған кедергісі R_н қосылады:

R_н шамасы 10 Ом-нан аспайды және оны ескермеуге болады.

Н ейтралы жермен қосылған желіде:

Нейтралы жермен қосылған желінің қарсылығы нейтралы оқшауланған желіде сымдардың оқшаулама кедергісі жерге қатысты үлкен қорғағыш мәні бар.

114 Электр тоғынан қорғану шараларын атаңыз

МЕСТ12.1.019-79 сәйкес кернеулі тоқ өткізгіш бөліктермен оқыстан жанасу жағдайында адамды электр тоғымен зақымданудан қорғау үшін келесі шарттарды қолданамыз:

• Тоқ өткізгіш бөлшектерді және электрөткізгіш желілерін қол жетімсіз қылу;

• Қорғаныстық қоршаулар;

• Тоқ өткізгіш бөлшектерді оқшаулау;

• Жұмыс орнын оқшаулау;

• Төменгі кернеулер;

• Ескерту дабылдары;

• Блоктау;

• Қауіпсіздік белгілері және плакаттар.

Адамды және ғимараттарды электр тоғының әсерінен қорғау үшін келесі қорғаныстық шараларды қолданамыз:

• Қорғаныстық жерге қосу (жерлендіру);

• Нөлдеу;

• Потенциалдарды теңестіру;

• Кіші кернеулеу;

• Тоқ жүрмейтін бөліктерді оқшаулау;

• Найзағайдан қорғау;

Қорғаныстық құралдар.

115Найзағайдан қорғау дегеніміз не және оны қалай жоспарлаймыз?

116 Электр жабдықтарын қорғаныстық жерге қосу сызбасын түсіндіріп, келтіріңіз

Қорғаныстық жерлендіру немесе нөлдендіруге адамның жеңіл жанасатын, электр қондырғыларының металлдық бөлігі жатады. Олармен орындалады: барлық жағдайларда ауыспалы номиналды кернеуде 380В және одан жоғары, сонымен бірге тұрақты кернеуде 440 В және одан жоғары; қауіптілігі өте жоғары ғимараттарда, өте қауіпті және номиналды ауыспалы кернеуі 42 –ден 380В –қа дейінгі сыртқы қондырғыларда және тұрақты -110-440В-та пайдаланылады. Қорғаныстық жерлендірудің қолданылу облысы, ол оқшауланған бейтарап 1000В-қа дейінгі кернеулі үш желілі үш фазалы тораптары және бейтараптың кез-келген режиміндегі 1000 В-тан жоғары тораптары.