Диаграмма 3- Аудандар бойынша қызметкерлердің тізімдік саны

Жоғарыдағы мәліметтерге сүйенсек Жамбыл облысында аудандар бойынша қызметкерлердің тізімдік саны үлесі бойынша: Тараз қаласы 61% ,Шу 5% , Талас 4% , Сарысу 4 % , Мойынқұм 3%, Меркі 5 % , Т.Рысқұлов 4 % , Жуалы 1% , Жамбыл 1% , Байзақ 3 % ие болып отыр. Тараз қаласы бойынша қызметкелердің 2014 пен 2015 жылды салыстыратын болсақ 101,5% өскенін көруге болады. Бұл өз кезегінде Тараз қаласындағы шағын кәсіпорындарының санының 2014 жыл мен 2015 жылды салыстыратын болсақ 96,4% кеміген. Осыған орай Тараз қаласында шағын кәсіпорындардың саны азайғаны мен жұмысшылардың санынң өскенін көруге болады. Жамбыл ауданында қызметкерлердің саны есепті жыл мен базисті жылды салыстырғанда 134 –ке кем , яғни қызметкерлер саны 77,1% төмендеген. Бірақ Жамбыл ауданындағы шағын кәсіпорындарының санының 102,7% өскенін байқаймыз. Бұл кәсіпорынды қызметкерлердің санына емес, сапасына баса назар аударылуымен түсіндіріледі. Қордай ауданы аудан бойынша ең көп шағын кәсіпорындарынға ие .Бірақ есепті жыл мен базисті жылды салыстырса, қызметкерлердің тізімдік саны 83,6% кеміген. Бұл Қордай ауданындағы шағын кәсіпорныдардың 95,3 кемігендігімен түсіндіруге болады. Т.Рысқұлов ауданында қызметкерлердің тізімдік саны 120,2% көбейген ,ал Меркі ауданында 86,3% кеміген.

Кесте 6

Экономикалық қызмет бойынша барлық қызметкерлер саны,адам

Көрсеткіштер	Жылдар			Өзгеруі 2015/2014ж;
	2013	2014	2015	(+;-)	(%)
Облыс бойынша Кесте-6 жалғасы барлығы оның ішінде	20 932	22 917	22 223	-694	97
Ауыл,орман және балық шаруашылығы	1 502	1 336	1 462	126	109,4
Өнеркәсіп	3 284	3 943	3 557	-386	90,2
Құрылыс	6 062	6 028	6 470	442	107,3
Көтерме және бөлшек сауда, автомобильдер ді және мотоциклдерді жөндеу	3 948	3 777	3 542	-235	93,8
Кәсіби және техникалық қызмет	2 058	2 332	2 077	-255	89
Басқалары	4078	5501	5115	-386	93

Диаграмма 3 - Экономикалық қызмет бойынша барлық қызметкерлер саны

Жоғарыдағы кестеден көріп отырғанымыздағыдай экономикалық қызмет бойынша барлық қызметкерлердің саны есепті жыл мен базисті жылды салыстырғанда 97% төмендегенін байқауға болады. Оның ішінде:ауыл, орман және балық шаруашылығы.

7% ,Өнеркәсіп 16%, құрылыс 29% , көтерме және бөлшек сауда, автомобильдер және мотоциклдерді жөндеу 16% , Кәсіби және техникалық қызмет 9% , басқалары 23% ие болып отыр .

Ауыл ,орман және балық шаруашылығы қызметкерлерінің саны есепті жыл мен базистік жылды салыстырғанда 109,4% өскен. Ал өнеркәсіп саласының барлық қызметкерлер саны 286-ға азайған, яғни 90,2% кеміген.

Көтерме және бөлшек сауда, автомобильдерді жөндеу есепті жыл мен базисті жылды салыстырғанда 235-ке кеміген, яғни 93,8% азайып отыр.

Кәсіби және техникалық қызмет бойынша барлық қызметкерлердің 2014 пен 2015 жылды салыстырсақ 255-ке кеміген және де 89% азайып отыр.

Қорытынды

Президент өзінің Қазақстан халқына соңғы жылдардағы жолдауларында Қазақстан мемлекеті бәсекеге қабілетті болып жетілуі тиіс деген тақырыпқа арнауы тегін емес. 2006 жылғы Жолдау «Бәсекеге қабілетті Қазақстан үшін, бәсекеге қабілетті экономика үшін, бәсекеге қабілетті халық үшін!» деп аталса, 2007 жылғы Жолдау «Қазақстанның әлемдегі бәсекеге барынша қабілетті елу елдің қатарына кіру стртегиясы» аталды. Жолдауда елдің бәсекелестік қабілетін арттыру траекториясының параметрлері белгіленіп, басым бағыттар әлеуметтік салаға арналатыны баса айтылды. 2008 жылғы Жолдау мәселені нақтырақ қойды: Қазақстан жақын он жылдықта әлемдегі ең дамыған және бәсекеге қабілетті елу елдің қатарына кіруді биліктің негізгі саяси бағыты деп санайды.

Кәсіпкерлік икемді экономиканы қалыптастыруда маңызды орын алады және қоғам мен экономиканың тұрақтылығы, жаңа жұмыс орындарын ашу көзі, тұрғындарды жұмыспен қамту, нарықты отандық тауарлар мен қызметтердің көбеюі, бәсекелестікке қабілетті ортаны құру және тағы басқа қамтамасыз ететін орта класс құру ретінде қарастырылады. Осыған байланысты, шағын кәсіпкерлікті мемлекеттік қолдау мен дамыту облыстың экономикалық дамуының басымды саласы болып табылады.

Шағын және орта кәсіпкерлікті қолдаудың және дамытудың әлемдік тәжірибесін талдау Қазақстанның ұлттық экономикасындағы адам қызметінің осы сферасының рөлін және орнын анықтауға мүмкіндік берді. Шағын кәсіпкерлік қызметін белсендіру үшін экономиканың осы сферасының үдемелі дамуына негіз болатын, Қазақстан экономикасының дамуының жағдайларымен ерекшеліктерін ескере отырып, ШКС несиелеу мен салық салу аймағында, франчайзингті, венчурлік бизнесті, субмердігерлікті, лизингтік, сыртқы экономикалық және инновациялық қызметтің жинақталған әлемдік тәжірибесін пайдалануын арттыру қажет.

Біз, мемлекеттік қолдаудың басты бағыттары бойынша үш нақты шараларды іске асыру керектігін атап өтеміз: олардың біріншісіне – салық жүйесінде шағын бизнеске мемлекет тарапынан фискалдық көзқарасты өзгерту және тиімді инвестициялар тартуда салық жеңілдіктерін енгізу; мемлекеттік, аймақтық, жергілікті деңгейлерде кәсіпкерліктің қоғамдық кәсіби жүйесін құру, мемлекет мұқтаж өнімдерді шығаруға шағын бизнес нысандары үшін міндетті түрде кіші квота еңгізу сияқты іс-шаралар жатады;екіші шараға – шағын кәсіпкерлікті дамыту үшін қаржылық қорлар құру жатса; үшінші шараға – монополияға қарсы күрес, әділетті бәсекелестік орнату, тұтынушылар құқығын қорғау, оны жетілдіру үшін республика бойынша шағын кәсіпкерлікпен бизнесті қолдаудың жүйесін жасауды ұсынамыз. Сонымен, қорыта айтқанда, осы жоғарыда аталған шаралар тезірек енгізіліп, оны ұйымдастыру дәрежесі жоғары болғанда шағын кәсіпкерлікпен бизнес кәсіпорындарының тиімділігі артпақ.