2. Шағын және орта бизнесте экономикалық қызмет түрлері бойынша жұмыспен қамтылғандар
Экономикасы нарықтық бағытқа бет алған Қазақстан үшін кәсіпкерлікті даму мәселесі - өзекті мәселелердің бірі болып табылады. Өйткені, нарықтық экономиканың өзі – кәсіпкерлік экономика. Кәсіпкерлікті дамыту – нарықтық дамытудың кепілі. Сондықтан да, кәсіпкерлік төңірегіндегі көптеген мәселелердің көтеріліп жатуы да оның экономикадағы рөлінің өте маңыздылығын дәлелдейді.Қазақстан Республикасы Конституциясында былай деп жазылған: «Әркімнің кәсіпкерлік қызмет еркіндігіне, өз мүлкін кез келген заңды кәсіпкерлік қызмет үшін еркін пайдалануға құқығы бар». Бәрімізге мәлім, өндірістің негізгі факторлары табиғи, еңбек, өндірістік ресурстар болып табылады. Нарықтық экономика кезінде осы фактордардың жұмыс істеп, қозғалысқа түсуіне әсер ететін нақты күш бар. Олар: іскерлік, басқару және өз мүмкіндіктерін белгілі бір мақсатта жетістікке қол жеткізуге пайдалана білу икемділігі.
Кесте 4
Экономикалық қызмет түрлері бойынша қызметкерлердің тізімдік саны,адам
Көрсеткіштер |
Жылдар |
Өзгеруі 2015/2014жж |
|||
2013 |
2014 |
2015 |
(+;-) |
(%) |
|
Облыс бойынша барлығы оның ішінде |
19 193
|
20 039
|
20 255
|
216 |
101 |
Ауыл,орман және балық шаруашылығы |
1 459
|
1 105
|
1 251
|
146 |
113,2 |
Өнеркәсіп |
3 114
|
3 626
|
3 320
|
-306 |
91,5 |
Құрылыс Кесте-4 жалғасы |
4 998 |
4 958
|
5 602
|
644 |
113 |
Көтерме және бөлшек сауда, автомобильдер ді және мотоциклдерді жөндеу |
3 930
|
3 734
|
3 526
|
-208 |
94,4 |
Кәсіби және техникалық қызмет |
1 815
|
1 668
|
1 730
|
62 |
104 |
Басқалары |
3877 |
4948 |
4826 |
-122 |
97,5 |
Диаграмма 2- Экономикалық қызмет түрлері бойынша қызметкерлердің тізімдік саны
Жоғардағы кесте мәліметтеріне сүйенсек Жамбыл облысында экономикалық қызмет түрлері бойынша қызметкерлердің тізімдік саны 2014жыл мен 2015 жылды салыстырғанда 216-ға артқан, яғни 101% өскенін көруге болады. Оның ішінде: ауыл, орман және балық шаруашылығы 6% , өнеркәсіп 16 % , құрылыс 28%, көтерме және бөлшек сауда, автомобильдерді және мотоциклдерді жөндеу 17% , кәсіби техникалық қызмет 9 % , басқалары 24 % алып отыр. Басқалары: көлік және қоймалау, тұру және тамақтану бойынша қызметтер, ақпарат және байлананыс,қаржы және сақтандыру қызметі, жылжымайтын мүлікпен жасалатын операциялар, әкімшілік және қосалқы қызмет көрсету саласындағы қызмет, мемлекеттік басқару және қорғаныс, міндетті әлеуметтік қамтамасыз ету, өнер ,ойын-сауық және демалыс.
Ауыл орман және балық шаркашылығы қызметкерлерінің саны 2014 пен 2015 жылда салыстырғанда 146-ға артқан ,яғни 113,2 өскенін байқаймыз. Ауыл, орман және балық шаруашылығы кәсіпорындарының саны 93,9 % кемігенімен ,бұл салада жұмыс істейтін қызметкерлердің саны өсіп отыр. Өнеркәсіп бойынша 2014 жыл мен 2015 жылды салыстырғанда 91,5 % қызметкерлер санының кемігендігін байқаймыз. Жамбыл облысындағы шағын кәсіпорындарының санының түсіндіріледі.
Кәсіпкерлікті жетілдіру экономиканың тұрақтылығы мен оның бәсекелік сипатын қалыптастыруда басты күштерінің бірі болып табылады.Кәсіпкерлікті дамыту үшін субъектінің белгілі бір дәрежеде еркіндігі мен құқығы, шаруашылық қызметінің бағытын таңдауда еріктігі, қабылданатын шешімдерге, одан туындайтын нәтижелерге тәуекелдіктің болуы қажет.Еркін кәсіпкерлік меншіктің әр түрлі формада, түрде, типте болуын қалайды. Кәсіпкерлік қызметтің орын алар жері ең алдымен – кәсіпорын.
Кесте 5
Аудандар бойынша қызметкерлердің тізімдік саны,адам
Көрсеткіштер |
Жылдар |
Өзгеруі 2015/2014жж |
|||||
2013 |
2014 |
2015 |
(+;-) |
(%) |
|||
Жамбыл облысы
|
19 193
|
20 039
|
20 255
|
216 |
101 |
||
Тараз қаласы
|
11 321
|
12 550
|
12 437
|
187 |
101,5 |
||
Байзақ |
947
|
676
|
622
|
-54 |
92 |
||
Жамбыл
|
6 18
|
586
|
452
|
-134 |
77,1 |
||
Жуалы |
785 |
528 |
271 |
-257 |
51,3 |
||
Қордай
|
2 531
|
1 856
|
1 551 |
-305 |
83,6 |
||
Т.Рысқұлов
|
765
|
589
|
708
|
119 |
120,2 |
||
Меркі |
649 |
1 208 |
1 043 |
-165 |
86,3 |
||
Мойынқұм |
295 |
265 |
697 |
432 |
263 |
||
Сарысу |
119 |
440 |
804 |
364 |
182,7 |
||
Талас
|
187
|
367
|
726
|
359 |
197,8 |
||
Шу
|
976 |
974 |
944 |
-30 |
96,9 |
||
