1954Ж. Кеңестер Одағында мектеп гигиенасы 1954 жылдан бастап балалар мен жасөспірімдер гигиенасы деген атқа өзгертілді.

№2 слайд.

№3 слайд.

1. Табиғи гигиеналық эксперимент тәсілі

Бұл әдіс балалар мен жасөспірімдер гигиенасында негізі болып табылады. Ол балалар ұжымында күнделікті өмірлік жағдайларда зерттеулер жүргізуге мүмкіндік береді, және зерттелетін факторлардың әртүрлі варианттары зерттеледі.

Бұл тәсіл балалар мекемелеріндегі күнделікті өмірдегі ағзамен зерттелетін факторлардың байланысын, оның бала ағзасына тигізетін әсерін анықтайды және оны сандық және сапалық түрде өзгертіп, кейін оны дұрыс мөлшерлеуге мүмкіндік береді.

2. Лабораториялық эксперимент тәсілі

Көбінесе табиғи гигиеналық эксперимент тәсіліне қосымша ретінде қолданылады.

3. Гигиеналық бақылау тәсілі

Н ақты жағдайларда болатын қоршаған ортаны және ағзалар реакциясын зерттеуге мүмкіндік береді. Бірақ, оларға қандай да болмасын өзгертулерді қоспай. Бұл әдіс гигиеналық мөлшерлеу үшін жеткіліксіз.

4. Санитарлық- статистикалық тәсіл

Балалар мен жасөспірімдердің денсаулық жағдайларын зерттеуде қолданылады.

№4 слайд.

Ө сіп келе жатқан ағзаның өсу мен дамуының негізгі заңдылықтары

Ө су және даму Бұл бір үрдістің бір-бірімен байланысқан және бір-біріне бағынған әдістер.

Өсу мен даму біркелкі жүрмейді

Организмнің өсуі және дамуы негізінде, сонымен қатар өмір сүру негізінде де зат және энергия алмасу процесі жатыр.

Ол екі фазадан тұрады – ассимиляция,

диссимяляция

Организмнің өсуі және дамуы энергия шығындалуымен жүреді және неғұрлым бала жас болса, соғұрлым энергия шығыны жоғарылайды.

Организмнің өсуі мен дамуына 3 ай жас аралығында 36 % энергия жұмсалады

6 Ай жас аралығында 26 % энергия жұмсалады

9 Ай жас аралығында 21 % энергия жұмсалады

Энергиялық алмастырудың ең қол жетерлік түрі, негізгі алмасудың өзгерістері болып табылады, организмнің энергетикалық шығындарының қосындысын көрсетеді.

Жаңа туған балада ми мөлшері, бүкіл дене мөлшерінің 12%, үлкен адамдарда 2% алады.

Жаңа туған баланың басы дене ұзындығының 1/4, үлкен адамдарда - 1/8 құрайды.

Өсе келе түрлі ағзаладың ролі негізгі алмасуда өзгереді.

Ересек адамдарда ми үлесіне негізгі алмасудың 24% келеді

Бауырдың үлесіне – 20%,

Жүректің үлесіне – 10,2%,

Қаңқалық бұлшық етке – 28%.

Бір жастағы балада ми үлесіне негізгі алмасудың 53%, қаңқалық бұлшық етке 8%.

Зат алмасуға әсер ететін экзогенді факторларға – қимыл-қозғалыс іс-әрекеті, таза ауада болу, тамақтану және т.б. жатады.

Э нергия шығыны негізгі алмасудан :

Неғұрлым организм жас болса, соғұрлым өсу және даму үрдістері интенсивті жүреді:

Жүрек қан-тамыр жүйесінің көп функционалды ерекшеліктерін зерттеу арқылы жүрек дамуындағы бірнеше кезеңдерді бөліп шығаруға мүмкіндік береді:

Ө су мен даму үрдістері ағымында жыныстық өзгерістер байқалады.

Н егізгі дене өлшемдері (бой ұзындығы, дене салмағы, кеуде шеңбері) қыз балаларға қарағанда ер балаларда туылған кезде (орташа алғанда) жоғарырақ болады.

Қ ыз балалардың пубертат алды кезеңі ерте 10-12 жасында басталады. Осыған байланысты 12-13 жасқа келгенінде бойы, дене салмағы, кеуде шеңбері ер балалардан басып озады. Осы көрсеткіштердің жастық қисықтарының қиылысы болады.

Ер балалардың жыныстық жетілуінің (13-14 жас) басталуынан, олардың бойы кенеттен жоғарылап, 14-15 жасқа қарай, олар қайтадан қыз балалардан озып шығады қисықтардың екінші қиылысуы пайда болады. Қисықтардың осындай қосарланған қиылысуы дұрыс дене бітімінің даму үрдісінің көрсеткіші болып табылады.

№5 слайд.

Мектеп жасы кезеңі

7-10 жас