8 Сурет. Екі дроссельді және кері байланысы бар магниттік күшейткіштің сұлбасы

Жоғарыда қарастырылған екі дроссельден құрастырылған сұлбалардың бірі 8 суретте кескінделген. Магниттену орамасы W_у ауыспалы ағындар Ф₁ және Ф₂ бір-біріне қарама-қарсы ағатын және өзара жойылатын ортадағы өзекте орындалған.

Конструкцияның қарапайымдылығы мен сенімділігі, әлсіз тұрақты ток кезінде үлкен шамадағы ауыспалы токті басқару мүмкіншілігі, автоматикадағы қанығу дросселдері деп аталатын, сипатталған дросселдердің кеңінен қолданылуын қамтамасыз етті.

Қанығу дросселінің ауыспалы ток орамасымен жүктемелік кедергінің R_ж бірізді қосылуы кезінде қуаттың күшейу эффектісі қамтамасыз етіледі. Күштегі ауыспалы токтің қуатының өзгеруі ДР_ж, магниттену орамасындағы тұрақты токтың басқару қуатының өзгерісіне ДР_У қарағанда біраз жоғары болады, яғни мұндай сұлба жай магниттік күшейткішті көрсетеді.

U~ = const кезіндегі жүктемедегі токтің I~ басқару тогіне I_б тәуелділігі басқарудың симметриялық қисығымен көрсетіледі (8, б сурет). Магниттік күшейткіштердің күшейту коэффициентін арттыру үшін көбінесе оң кері байланыс енгізіледі (8 в сурет) және кері байланысты магнитті күшейткішті басқару сипаттамасы симметриясыз болады

2) Электромашиналық күшейткіштердің әрекет принципі.

Электронды күшейткіштер.

Электронды күшейткіштер кернеудің амплитудасын, ток күшін немесе электрлік ауытқуларқуатын ұлғайтуға арналған. Электронды күшейткіш қоректену көзінің энергиясын сәйкес жиіліктің, нысанның, қуаттың және т. б. электрлік тербелісіне түрлендіреді. Бұл түрлену, күшейтілетін электрсигналымен басқарылатын электрондық шамдар немесе транзисторлар көмегімен жүзеге асады.

Күшейткіш үшін шығыс сигналының кіріс сигналына сызықтық тәуелділігі қажет: бұл сигналдардың қатынастары электронды күшейткіштің күшейту қасиеттерін сипаттайды. Шығыс шамасы ретінде ненің қабылданатынына байланысты кернеу, ток және қуат бойынша күшейту коэффициенттеріне бөледі.

Күшейткіш шамның ең қарапайым типі – ол триод. Егер шамның анодтық тізбегіне резисторды R_a (6 сурет, а) қосса, онда өтетін ток I_а кернеу тудырады U_a = I_aR_a.

Сеткаға қандайда бір кернеуді берген кезде U_кір оның өзгеруіне сәйкес анодтық ток I_а және кернеу U_a өзгереді (6, б сурет). Касқадты күшейту коэффициенті

k = U_выx /U_вx = м R_a/(R_a + Ri) (8)

мұндағы м=S Ri – шамды күшейту коэффициенті;

Ri – шамның ішкі кедергісі;

S – шам сипаттамасының құлама тіктігі.

R_a арттыра отырып, күшейту коэффициентін жоғарылатуға болады.

а б

6 Сурет. Электронды шамды күшейткіштің сұлбасы мен оның сипаттамасы:

а – күшейткіш сұлбасы; б – сипаттамасы.

3) Сыйымдылықты манометрлер.

Сыйымдылықты датчиктер.

Сыйымдылықты датчиккәдімгі жалпақ немесе цилиндрлі конденсаторды бейнелейді, сыйымдылықтың өзгерісі бір пластинаның орын ауыстыруы немесе пластиналар арасынадағы е ортаның диэлектрлік өтімділігінің өзгерісі есебінен жүреді. Орын ауыстыру кезінде олардың арасындағы ара қашықтық д өзгереді немесе өзара жабатын аудандар S өзгереді.

Барлық сыйымдылықты датчиктер жоғары жиілікті ауыспалы токта жұмыс істейді және кернеудің қосымша күшейткіштерін қолдануды талап етеді, өйткені олардан алынатын сигнал өте аз шамада болады. Сезімталдықты арттыру үшін мұндай датчикте дифференциалды орындалады (5 а сурет), яғни екі қозғалыссыз 1 және 3, жәнеде бір 2 қозғалыстағы пластиналардан тұрады. Қозғалмалы пластинаның орын ауыстыруы кезінде сыйымдылықтар С₁₂ және С₂₃ өзгереді_.

Сыйымдылық күшейткіш коэффициентті k пластинаның қозғалысына тәуелді сызықты өзгереді. Сыйымдылықты датчиктер көпірлі сұлбаның иықтарына қосылады.

Пластиналардың өзгермелі ауданы болатын сыйымдылық датчигі (5, б сурет) бірқатар қозғалмайтын 5 және бірқатар қозғалатын 4 пластиналардан тұрады. Қозғалатын пластиналардың қозғалмайтындарға қатысты бұрылуы кезінде датчиктің активті ауданының шамасы өзгереді, бұл оның сыйымдылығының өзгерісіне әкеледі.

Сыйымдылық қозғалатын пластиналардың қозғалмайтындарға қатысты бұрылу бұрышының а сызықтық функциясы болады, бұл, сөзсіз, датчиктің үлкен артықшылығы болады. Екі қозғалыссыз және бір қозғалыстағы пластиналары бар дифференциалдық сыйымдылықты датчик үшінде шамалары бойынша бірдей және өзгеру белгілері бойынша әртүрлі сыйымдылықтар аламыз.

Өзгеретін диэлектриктік тұрақты орталы сыйымдылықты датчиктер электролиттердің концентрациясын немесе сұйық деңгейін өлшеу үшін қолданыла алады.

БИЛЕТ 34