- •1)Басқару жүйесін енгізу тиімділігі қалай есептеледі?
- •2)Электромагнитті шығын өлшеуіштер.
- •38 Сурет. Электромагниттік шығын өлшеуіш:
- •1)Тұрақты қысым құламасының шығын өлшеуіштері.
- •2)Электромагнитті шығын өлшеуіштер.
- •38 Сурет. Электромагниттік шығын өлшеуіш:
- •3)Түсті пирометрлерінің әрекеттену принциптері.
- •23 Сурет. Түсті пирометрдің блок-сұлбасы.
- •1) Магнитті күшейткіштердің әрекет принципі.
- •8 Сурет. Екі дроссельді және кері байланысы бар магниттік күшейткіштің сұлбасы
- •2) Электромашиналық күшейткіштердің әрекет принципі.
- •6 Сурет. Электронды шамды күшейткіштің сұлбасы мен оның сипаттамасы:
- •3) Сыйымдылықты манометрлер.
- •1) Инфрақызыл сіңіргішті газталдағыштар
- •2) Ультракүлгін сіңіргішті газталдағыштар
- •44 Сурет. Оптика – акустикалық газталдағыштың принципиалды сұлбасы.
- •45 Сурет. Ультракүлгін сіңіргіш газталдағыш сұлбасы.
- •3) Электромашиналық күшейткіштердің әрекет принципі.
- •6 Сурет. Электронды шамды күшейткіштің сұлбасы мен оның сипаттамасы:
- •1)Шығынды өлшеуге арналған аспаптар сыныптамасы.
- •2)Әрбір реттегіштің қандай негізгі элементтері болуы керек?
- •3)Қателік сигналы қалай жасалады?
- •1)Температуралық шкалалар, температураны өлшеуге арналған аспаптардың сыныптамасы.
- •2)Электр кедергілі манометрлер.
- •3)Кеңею термометрлер әрекетінің принциптері.
- •1) Көрсеткіш шынылар мен қалытқылы деңгей өлшеуіштер
- •33 Сурет. Тұйықталған ыдыстар үшін қалытқылы деңгей өлшеуіш.
- •34 Сурет. Уб-п типті буйкалы деңгей өлшеуіштің сұлбасы.
- •2) Ионизациялық манометрлер.
- •3) Пьезоэлектрлік манометрлер.
- •32 Сурет. Пьезоэлектрлік манометр сұлбасы.
- •1)Калориметриялық шығын өлшеуіштер.
- •2)Сұйықтар мен газдар мөлшерінің жылдамдықты және көлемдік санауыштары.
- •3)Электромагнитті шығын өлшеуіштер.
- •38 Сурет. Электромагниттік шығын өлшеуіш:
- •1)Тұрақты қысым құламасының шығын өлшеуіштері
- •2)Кеңею термометрлер әрекетінің принциптері.
- •3)Электромагнитті шығын өлшеуіштер.
- •38 Сурет. Электромагниттік шығын өлшеуіш:
- •1)Пьезоэлектрлік манометрлер.
- •32 Сурет. Пьезоэлектрлік манометр сұлбасы.
- •2)Өлшеуге және өлшеу аспаптарына анықтама беріңіз.
- •3)Кип құрылымдық сұлбасын түсіндіріңіз.
- •41 Билет
- •31 Сурет. Электрлік кедергінің манганиндік манометрі.
- •2. Сандық реттегіштер
- •33 Сурет. Тұйықталған ыдыстар үшін қалытқылы деңгей өлшеуіш.
- •34 Сурет. Уб-п типті буйкалы деңгей өлшеуіштің сұлбасы.
- •42 Билет
- •1.Белсенді кедергілі датчиктердің әрекеттебелсенді кедергілі датчиктердің әрекеттену принцптері
- •3 Сурет. Белсенді кернеу датчиктері және олардың сипаттамалары.
- •2. Сыйымдылықты датчиктер.
- •5 Сурет. Сыйымдылықты датчиктер.
- •3. Электромагниттік шығын өлшеуіштер.
- •38 Сурет. Электромагниттік шығын өлшеуіш:
- •42 Билет
- •1. Импульсті реттегіштердің әрекеттену принципі
- •2. Өлшеуге және өлшеу аспаптарына анықтама беріңіз.
- •44 Сурет. Оптика – акустикалық газталдағыштың принципиалды сұлбасы.
- •43 Билет
- •10 Сурет. Модуляторлардың сұлбасы мен сипаттамалары
- •44 Билет
- •1.Оптикалық пирометрлерінің әрекеттену принциптері
- •1 7 Сурет. Өлшеу жүйесінің құрылымдық сұлбасы.
- •45 Билет
- •18 Сурет. Манометрлік термометрдің принципиалдық сұлбасы.
- •19 Сурет. Кедергі термометрінің конструкциясы:
- •20 Сурет. Кедергілі термометрлі теңестірілген көпірдің сұлбасы
- •1 Қысымның ауыспалы құламасының шығын өлшеуіштері.
- •37 Сурет. Қысым құламасы ауыспалы шығын өлшеуіштер сұлбасы:
- •40 Сурет. Калориметриялық шығын өлшеуіштің принципиалды сұлбасы
- •1 Қысымды өлшеуге арналған сұйықтық аспаптар.
- •25 Сурет. Құбыршалы сұйықтық манометрлер сұлбасы
- •2 Термоэлектрлік термометрлер.
- •3Киип сезімталдығы
- •1Қателік сигнал қалай жасалады.
- •2Индуктивті датчиктер
- •16 Сурет. Электромагниттік реленің құрылғысы (а) және қосу сұлбасы (б).
- •1 Ионизациялық манометрлер
- •2 Реттегіштер сыныптамасы
- •54Билет
- •1 Ультрадыбысты шығын өлшеуіштер
- •3 Күшейткіш сыныптамасы
- •55 Билет
- •1 Магнитті күшейткіштер.
- •7 Сурет. Дроссель сұлбасы (а) және оның сипаттамалары (б).
- •8 Сурет. Екі дроссельді және кері байланысы бар магниттік күшейткіштің сұлбасы
- •9 Сурет. Электромашиналық күшейткіш сұлбасы.
- •56 Билет
- •1 Өлшеу бірлігі. Қысымды өлшеуші аспаптар сыныптамасы.
- •2 Шығынды өлшеуге арналған аспаптар сыныптамасы.
- •3Фотоколориметриялық газталдағыштар.
- •46 Сурет. Фотометрдің өлшеуші сұлбасы.
- •57 Билет
- •1 Жылулық газталдағыштар.
- •43 Сурет. Термокондуктометриялық газталдағыштар сұлбасы.
- •2 Фотоколориметриялық газталдағыштар.
- •46 Сурет. Фотометрдің өлшеуші сұлбасы.
- •3 Электромагниттік шығын өлшеуіштер.
- •38 Сурет. Электромагниттік шығын өлшеуіш:
- •58 Билет
- •1 Өлшеуге анықтама
- •3 Реттегіш
- •59 Билет
- •1 Адаптивтік реттеуіш принципі
- •1 Сурет. Реттеудің автоматтық жүйесінің функционалды сұлбасы.
- •2 Реле.
- •3 Электромагниттік шығын өлшеуіштер.
- •38 Сурет. Электромагниттік шығын өлшеуіш:
- •16 Сурет. Электромагниттік реленің құрылғысы (а) және қосу сұлбасы (б).
3 Күшейткіш сыныптамасы
Көп жағдайларда өлшенетін элементтен алынатын сигнал атқарушы элементті басқару үшін жеткіліксіз болады. Сондықтан бұл сигнал амплитуда бойынша немесе күшейткіштердегі қуат бойынша жоғарылайды. Осылай, күшейткіш элементтер өлшенетін элементтерден алынатын сигналдардың амплитудасын немесе қуатын атқарушы элементтерді басқару үшін жеткілікті шамаға дейін жоғарылату үшін қызмет етеді. Күшейткіштерге келтірілетін энергия түріне қарай олар электрлік, пневмогидравликалық және механикалық болып бөлінеді. Электрлік күшейткіш құрылғы өз кезегінде электронды, магнитті және электромашиналы күшейткіштер болып бөлінеді.
55 Билет
1 Магнитті күшейткіштер.
Магнитті күшейткіштердің әрекеттену принципі ферромагниттік материалдардың магниттену қисығының сызықсыз сипатына негізделген. Осының әсерінен, мұндай материалдардың магниттік өтімділігін және әлсіз тұрақты токтан пайда болатын тұрақты өріспен оларды магниттеу жолымен ауыспалы токтың күшті шығатын тізбектің индуктивті кедергісін өзгерту мүмкіндікті.Магнитті күшейткіштер өзінің жұмыста сенімділігімен, ұзақ қызмет көрсету уақытымен, үлкен күштерге тұрақтылық қабілеттілігімен, дірілге сезінбейтіндігімен және үлкен күш коэффициентінің болуымен кеңінен қолданыс тапты. Бірмезгілде тұрақтыда, ауыспалыда өріске магниттенуі өтетін дросселді (7, а сурет) қарастырайық. Материалдың магниттену қисығы 7, б суретте кескінделген. Ауыспалы ток орамасының W~ активті кедергісін және магниттік ағынның шашырауын ескермей, ауыспалы ток көзінің кернеуінің U~ синусоидалды өзгерісі кезінде, индукцияның Во тұрақты құрамасына бастырмаланатын магниттік индукцияның В~ синусоидалды өзгерісін аламыз. Бұл жағдайда магниттік индукцияның әртүрлі мәндері үшін Во дросселдегі магниттік өрістің кернеулік өзгерісінің Н~ қисығын тұрғызуға болады. Во шамасы магниттенудің тұрақты тогінің Iу шамасына тәуелді болады. Магниттік индукцияның тұрақты құрамдарының жоғарылау шамасына қарай, дроссель жұмысы қанығу аймағына ығысады; магниттік өріс кернеулігіде артады. Магниттік өрістің кернеулігінің Н өзгеру қисығының амплитудасы, магниттік индукцияның қанығуына жеткен кезде күрт жоғарылайды. Осындай қисық бойынша дроссель орамасындағы W~ ауыспалы токта I~ өзгере алады. Сонымен, магниттендіру тогін өзгерту жолымен (демек, Во) ауыспалы токты I~ басқаруға болады. Бұл, магниттену тогінің жоғарылауы кезінде Во-дің Но-ге қатынасының өзгеру нәтижесінде магниттік өтімділіктің м төмендеуінің есебінен жүзеге асырылады. м төмендеуі дросселдің индуктивті кедергісінің L төмендеуіне келтіреді.Уақыт бойындағы I~ және сәйкес өріс кернеулігінің Н~ өзгеру қисықтары магниттену кезінде симметриясыз болып алынады, яғни ол екінші және ең жоғарғы жұпты гармоникалы болады. Дросселдің магниттену орамасында, трансформатордың екінші орамасындағы сияқты, біршама кернеу индукциялана алады, соның нәтижесінде ауыспалы ток тұраұты кернеу көзі арқылы ағып өтеді. Бұл құбылысты болдырмау үшін индуктивтілікті L1 қосу талап етіледі. Көрсетілген екі кемшілікте қарапайым дросселдерді қолдануды шектейді және барынша күрделі сұлбаларды зерттеуге мәжбүр етеді.
б