1Қателік сигнал қалай жасалады.

Қателік сигналы ары қарай қолдануға ыңғайсыз нысанда алынуы мүмкін. Мысалы, күшейтілуі үлкен қиындықтармен байланысты тұрақты токтің кернеуін өзгерту түірінде. Сондықтан тұрақты токті ауыспалы токке түрлендірген дұрыс. Үздіксіз сигналды импульстіге және керісінше түрлендіру мәселесі өте жиі туындайды. Одан өзге, салыстыру элементтерінен алынатын қателіктер сигналының қуаты реттеу жүйесінің келесі элементтерінің жұмысы үшін жеткіліксіз болады. Осының бәрі қосымша УПЭ (ТКЭ-түрлендіргіш күшейткіш элементтерді) қолдану қажеттігін шарттайды.

2Индуктивті датчиктер

Индуктивтілік датчиктері

Бұл датчиктердің жұмысы болат жүрекшелі катушканың индуктивті кедергісінің өзгерісіне негізделген. Индуктивтілік датчигі келесі артықшылықтарға ие болады: құрылысы қарапайым; жұмыста сенімді; сырғымалы түйіспесі жоқ; беретін электр қуатының салыстырмалы үлкендігінен көрсетуші аспаптарға тікелей қосыла алады; өнеркәсіптік жиіліктің ауыспалы тогінде жұмыс істей алады. Бұл датчиктердің негізгі қолданылатын аймағы бұрыштық және сызықтық механикалық ығысуларды өлшеу болып табылады. Жәнеде кіретін шаманың өзгерісі, якорьдың, жүрекшенің немесе катушканың өзінің ығысуының салдарынан катушканың индуктивтілігінің өзгеруіне түрленеді, бұл кернеудің немесе датчиктен шығар жердегі токтың өзгеруіне әкеледі. Суретте (4,а) көрсетілген, қозғалысты якорлі қарапайым датчиктің орма саны W, L катушкасының индуктивтілігі келесі өрнекке тең:

L = WФ/I, (4)

мұндағы Ф — магнит ағыны; I — катушка тогі.Магниттік ағын, болат магнитөткізгіштің R_бол. кедергісінен, және 2д/S_M тең екі ауа саңылаулардың кедергісінен тұратын тізбектің магниттік кедергісіне тәуелді. Көрсетілген кедергілерге магниттік ағынның тәуелділігін ескере отырып, индуктивтілік үшін келесі теңдеуді аламыз:

L = k₁/ (R_бол. +2д/S_M) (5)

мұндағы S_M — магнит өткізудің белсенді ауданы. Катушкадағы токктің келесі өрнекке тең екені белгілі:

I = U/Z = U/ √ R² + (wL)² (6) мұндағы Z — катушканың жалпы кедергісі.Датчиктің өзгермейтін конструктивті параметрлері кезінде катушка арқылы өтетін ток ауа саңылауы д шамасына, қоректің кернеуі жиілігіне w және орамның активті кедергісіне R тәуелді. Токтың шығатын шамасының I ауа саңылауының д кіретін шамасына тәуелділігін көрсететін датчиктің статикалық сипаттамасы, яғни I = f (д) 4, б суретте көрсетілген. Егер R_бол. және R шамаларын ескерсек, онда статикалық сипаттама үшін келесі теңдеуді аламыз:

I = 2U д / k₁wS_M (7)

Индуктивті датчиктің нақты сипаттамасы теңдеу бойынша (7) құрылған ~<т нөлдік ауа саңылауы кезіндегі ток есебінен және оның үлкен саңылаулар кезіндегі қаныққан мәніне ұмтылуымен кейбір сызықсыздықтың болуымен беріледі.Индуктивті датчиктер тек қана салыстырмалы төменгі жиіліктерде қолданылады (3000—5000 Гц дейін), өйткені жоғары жиіліктерде қайта магниттелуге болаттың шығыны және ораманың реактивті кедергісі күрт жоғарылайды

3РЕЛЕ

Реле.Реле басқарушы тізбек параметрлерінің белгілі бір мәнге жетуі кезінде, бір немесе бірнеше басқарушы тізбектерді әрекетке келтіретін қарапайым автоматты құрылғы болып табылады. Автоматты басқару, реттеу, қорғау, оқшаулау мәселелері әртүрлі текті релелер көмегімен шешіледі. Кез – келген реле үш негізгі бөлімнен тұрады: өлшеуші, аралық және атқарушы. Сондықтан көптеген реле жоғарыда қарастырылған датчиктерден, оларға атқарушы бөлімді қосу жолымен алынуы мүмкін.Автоматика жүйелерінде электромеханикалық релелер (электромагниттік, электродинамикалық, магнитоэлектрлік және басқ.) кең қолданыс тапқан, онда кіретін электр шамасының өзгерісі, электрлік контактілерді тұйықтауға және ажыратуға келтіретін якордың механикалық қозғалысын тудырады. Соңғы уақыттарда жанаспалы және жанаспайтын электрондық релелерде кеңінен қолданылуда.Тұрақты және ауыспалы токтың электрмагниттік релесі болып айрықшаланады. Өз кезегінде тұрақты ток релесі бейтарапты және полярланған болып бөлінеді. Бейтарап реле оның орамасы арқылы өтетін екі бағыттағы тұрақты ток бойынша бірдей әрекетке түседі. Полярланған реленің әрекеті ток бағытына тәуелді болады.Электромагниттік реленің құрылысы мен қосылу сұлбасы 16, а, б суреттерде кескінделген. Реле орамалы W электромагнитті көрсетеді, ол арқылы 1₁ ток өтеді. Іске қосылу тогінің белгілі бір шамасында I_і.қ. электромагнит жүрекшесіне С якорь Я тартылады. Бұл кезде басқа электрлік тізбектің контактысы К₁ рычагпен Р және күштеме бойынша R_күш тұйықталады, ток өтеді I₂. Контакт K₂, керісінше, өзінің тізбегін токсыздандырып ажырайды.Реле қуатты күшейткіш болып табылады: ораманың алғашқы тізбегінде W ток 1₁ өту кезінде қуат Р₁ шығындалады_, ал контактілердің екінші тізбегінде ток өту кезінде — Р₂ қуаты P₁ қарағанда біршама жоғары._. Сонымен, аз қуатты көз Р₁ көмегімен күштеме кедергісіне R_h біршама үлкен қуаттың берілуін басқаруға болады.