43 Билет

1.Магнитті күшейткіштердің әрекет принципі. Магнитті күшейткіштердің әрекеттену принципі ферромагниттік материалдардың магниттену қисығының сызықсыз сипатына негізделген. Осының әсерінен, мұндай материалдардың магниттік өтімділігін және әлсіз тұрақты токтан пайда болатын тұрақты өріспен оларды магниттеу жолымен ауыспалы токтың күшті шығатын тізбектің индуктивті кедергісін өзгерту мүмкіндікті.

Магнитті күшейткіштер өзінің жұмыста сенімділігімен, ұзақ қызмет көрсету уақытымен, үлкен күштерге тұрақтылық қабілеттілігімен, дірілге сезінбейтіндігімен және үлкен күш коэффициентінің болуымен кеңінен қолданыс тапты.

Бірмезгілде тұрақтыда, ауыспалыда өріске магниттенуі өтетін дросселді (7, а сурет) қарастырайық. Материалдың магниттену қисығы 7, б суретте кескінделген. Ауыспалы ток орамасының W~ активті кедергісін және магниттік ағынның шашырауын ескермей, ауыспалы ток көзінің кернеуінің U~ синусоидалды өзгерісі кезінде, индукцияның В_о тұрақты құрамасына бастырмаланатын магниттік индукцияның В~ синусоидалды өзгерісін аламыз. Бұл жағдайда магниттік ин­дукцияның әртүрлі мәндері үшін В_о дросселдегі магниттік өрістің кернеулік өзгерісінің Н~ қисығын тұрғызуға болады. В_о шамасы магниттенудің тұрақты тогінің Iу шамасына тәуелді болады. Магниттік индукцияның тұрақты құрамдарының жоғарылау шамасына қарай, дроссель жұмысы қанығу аймағына ығысады; маг­ниттік өріс кернеулігіде артады. Магниттік өрістің кернеулігінің Н өзгеру қисығының амплитудасы, магниттік индукцияның қанығуына жеткен кезде күрт жоғарылайды. Осындай қисық бойынша дроссель орамасындағы W~ ауыспалы токта I~ өзгере алады. Сонымен, магниттендіру тогін өзгерту жолымен (демек, В_о) ауыспалы токты I~ басқаруға болады. Бұл, магниттену тогінің жоғарылауы кезінде В_о-дің Н_о-ге қатынасының өзгеру нәтижесінде магниттік өтімділіктің м төмендеуінің есебінен жүзеге асырылады. м төмендеуі дросселдің индуктивті кедергісінің L төмендеуіне келтіреді.

Уақыт бойындағы I~ және сәйкес өріс кернеулігінің Н~ өзгеру қисықтары магниттену кезінде симметриясыз болып алынады, яғни ол екінші және ең жоғарғы жұпты гармоникалы болады. Дросселдің магниттену орамасында, трансформатордың екінші орамасындағы сияқты, біршама кернеу индукциялана алады, соның нәтижесінде ауыспалы ток тұраұты кернеу көзі арқылы ағып өтеді. Бұл құбылысты болдырмау үшін и ндуктивтілікті L₁ қосу талап етіледі. Көрсетілген екі кемшілікте қарапайым дросселдерді қолдануды шектейді және барынша күрделі сұлбаларды зерттеуге мәжбүр етеді.

2. ПИ- реттегіштер. Заңы және берілу функциясы Пропорционалды-интегралды реттегіштер. ПИ-реттегіштің реттелу Заңы теңдеумен анықталады:

Ф

y = k_p (x + 1/T_и∫xф) (75)

0

мұндағы Т_и— реттегіштің интегралдау уақыты, немесе изодром уақыты. Пропорционалдық коэффициенті k_p және уақыт тұрақтысы Т_и ПИ- реттегіштің күйге келтіру параметрлері болып табылады регулятора.

ПИ-реттегіштің берілу функциясы келесі түрде болады:

W_ПИ(р)= k_p (T_и р+1)/ T_и р (76)

Динамикалық қатынаста ПИ-реттегіш екі паралель қосылған реттегіштер жүйесін көрсетеді: пропор­ционалдық және интегралдық. Изодром уақытын шексіз жоғарылату кезінде ПИ-реттегіш П-реттегішке түрленеді. Егер k_p және Т_и нөлге ұмтылса, бірақ олардың қатынасы тұрақты болып қалса, онда И-реттегішті аламыз. Пропорционалды-интегралды, интегралды сияқты, реттегіштер қалдықты теңсіздікті болмайды. ПИ-реттегіштің өтпелі сипаттамасы 47, в суретте келтірілген.

3.Модуляторлардың әрекеттену принциптерін түсіндіріңізберілетін сигнал заңы бойынша тербелісті апаратын бір немесе бірнеше параметрлерді басқару процесі модуляция деп атала алады. Модуляторлардың негізгі параметрлері болып бөгеттер деңгейімен анықталатын модулденетін кернеудің төменгі табалдырығы мен осы модулятор қолданылатын ауыспалы ток кернеуінің тасушы жиілігінің диапазоны табылады. Бұл диапазон тасушы жиілікті таңдауды шектейді, сол арқылы кіретін кернеудің жоғарғы шегін шектейді.

г