1.3 Көтерім машинасын таңдау

Көтерім машинасын таңдау барабан (үйкеліс шкиві) диаметрі мен таңдалған арқан диаметрінің қатынасының қажетті мәні бойынша атқарылады.

Шахты тереңдігі 600м-ге дейін болғанда Ц, ЦР және 2Ц тектес (18114-72, 18115-72 МЕСТ), цилиндр барабанды көтерім машиналарын қолданады, ал тереңдік 600-1400 м және m_гр.ф. < 10-15 т болғанда бицилиндр конусты барабанды БЦК тектес (18115-72МЕСТ) көтерім машинасын қолданады.

Жоғары жүккөтергішті көтерім ыдыстарын (m>15т) пайдаланғанда және шахты тереңдігі 700 м-ден асқанда көтерімді ЦШ тектес көпарқанды үйкеліс шкивтерінің көмегімен атқарған тиімді (18116-72МЕСТ).

Орау органының (үйкеліс шкивінің) өлшемі ҚЕ талаптарына сай, барабан немесе үйкеліс шкиві диаметрінің (Д_бар,Д_шв) арқан диаметріне d_к, қатынасымен келесі баланыстар бойынша анықталады:

=80 =2,7- ауытқытушы шкивсіз жүйеде, (11)

Есептік мәндер бойыша жуық үлкен стандартты барабанды (үйкеліс шкивті) көтерім машинасы таңдалады.

Ауытқытушы және бағыттағыш шкивтерді таңдау ұқсас талаптар бойынша атқарылады.

Көтерім машиналарының кейбір түрлерінде арқанның артық ұзындығы ішкі бобинаға орналасады. Бұл жағдайда ол есептеулерден алынып тасталады ( =0).

Алынған оралу беті ендерінің мәндері стандартты барабандардың енінен аз болуға тиісті. Олай болмаса арқанның барабанға көп қабаттық оралуына көшу керек (тік шахталардың жүктік көтерімі үшін – екі қабат, ал көлбеу шахтылар үшін – үш қабат) немесе барабан диаметрі үлкен көтерім машинасын қабылдау керек.

Таңдалған стандарты көтерім машинасы статикалық салмаққа тексерілуі керек:

- арқандардың ең үлкен керілісі

328790 (12)

- арқандардың статикалық керілістерінің ең үлкен айырмашылығы:

а) аударылмайтын көтерім ыдыстары үшін

(13)

Т_мах мен S_max есептік мәндері көтерім машинасы сипаттамасындағыдан аз болуы керек. Егер олай болмаса басқа көтерім машинасын қабылдау керек.

Көпарқанды көтерім машинасы арқанның үйкеліс шкиві қаптамасына түсіретін үлестік қысымына тексерілуге тиісті:

(13)

мұндағы және - оралатын және ораудан шығатын тармақтардың керілісі, Н.

(14)

Арқанның үйкеліс шкиві қаптамасына түсіруге рұқсат етілетін үлестік қысымы ( ) сағыздалған таспамен қаптағанда 1,4-1,6 МПа, пластмассамен қаптағанда – 1,6-2,0 МПа.

Арқанның қаптамамен сырғанамауын қамтамасыз ету үшін келесі шартты сақтау керек

(15)

мұндағы - арқанның үйкеліс шкиві қаптамасымен үйкеліс коэффициенті (сағыздалған таспада =0,25, пластмасса =0,3); - шкивті арқанмен қамту бұрышы, рад.

(16)

(17)

мен мәндері рұқсат мәннен төмен болса қалпына келтіру үшін шкив қаптамасының материалын алмастыру керек, ал қажет қамтамасыз ету үшін үйкеліс шкивін арқанмен қапсыру бұрышын үлкейту керек.

1.4 Көтерім машинасын шахты оқпанына қатысты орналастыру

Бұл бөлімде дің биіктігі, арқан ішегінің көлбеулік бұрышы және девиация бұрышы анықталады

Көпарқанды көтерімде мұнаралық діңнің биіктігі келесідей анықталады.

(18)

мұндағы - артық көтеру биіктігі, 7 м-ден кем болмауы керек, соның ішінде, еркін артық көтерілісті қамтамасыз етуге 3,0; - тығыздағышарнаның биіктігі (0,6-0,8 м); - үйкеліс және ауытқытушы шкивтер үстіндегі тұғұрдың биіктігі (3,0-5,0) м; S – шахты оқпанындағы арқандардың арақашықтығы (1,5-3,0)м.

Діңдер стандартталмаған, олардың биіктіктері есептеулер арқылы бүтін санға дейін дөңгелектеніп қабылданады.

Ц, ЦР, 2Ц, БЦК тектес көтерім машиналарын орнату орындарын жобалаған кезде келесі талаптарды басшылыққа алу керек:

- арқан ішегінің жазықтыққа көлбеулік бұрышы 30° 45° шегінде болуға тиісті;

- арқан ішегінің ұзындығы 65-70 м-ден аспауға тиісті;

- девиация бұрышы цилиндр барабанды көтерім қондырғылары үшін 1°30´ және БЦК қондырғылар үшін 2⁰ – тан аспауға тиісті.

Бұл шарттар орындалмаған жағдайларда не дің биіктігін өсіру керек, не көтерім машинасын шахты оқпанынан алыстату керек.

Арқан ішегінің ұзындығы келесі формуламен анықталады.

м, (19)

мұндағы С – көтерім машинасы осінің жер деңгейінен көтерілуі (1-1,5 м); в – арқанның салбырау өсінен көтерім машинасының барабанына дейінгі арақашықтық м, шамамен келесідей қабылданады.

, м, (20)