Ыдыс және құрал-жабдық

Әдетте консервіні үй жағдайында сыйымдылығы 0,2; 0,35; 0,5 және 1 л шыны банкаға сол сияқты бөтелкелерде дайындайды. Банкалардың аузын резинка сақинасы бар металл қақпақпен, арнайы бұрандалы қол машинканың көмегімен, немесе арнаулы қысқышты әйнек қақпақпен жабады. Жеміс-жидектер мен көкөністерден және саңырауқұлақтан жасалатын консервілердің барлығын дерлік кәдімгі сүт құятыға бөтелкеге дайындауға болады. Құрал-жабдықтардың ішінен булау және қайнату үшін сыйымдылығы 3-5 л. 1-2 кастрюль, стерилдеу үшін 1-2 шұңғыл кастрюль (5-10 л.), асхана пышағы, шанышқы, кепсер, сүзгі, көкөніс үккіш, жемістер мен жидектерден және көкөністен пюре жасау үшін үккіш құрал, шырын сыққыш, шиенің немесе өріктің сүйегін шаққыш, сағат, термометр, банкалар қойғыш, кастрюльдегі банкаларды алатын қысқыш керек.

Консервілерді стерилдеу

Шыны банкаларды тазалан жуып, ыстық суға қайнатады да, суын құрғатады. Консервілеуге дайындалған жеміс-жидектерді немесе көкөністерді ернеуіне 1,5-2 см жеткізбей банкаларға салып, тұздық немесе сироп (жеміс шырыны) құнды. Қақпақсыз немесе қаңылтыр қақпақпен жабылған банкаларды қайнаған су толтырылған (50-60ºС) кастрюльге салады. Кастрюльдегі судың деңгейі банкалар консервілеуге салынған жемістердің деңгейімен бірдей болуы қажет. Банкалар сынбас үшін кастрюльдің түбіне тұғырық қойылады. Кастрюльдегі суды банкалармен қоса қайнатады. Су қатты қайнаған кездей бастап, стерилдену уақытын белгілейді. Консервілердің әр түрінің стерилдену уақыты таблицада көрсетілген. Стерилдеу кезінде консервіге су шашырамауы үшін суды баяу қайнату керек. Стерилденіп болғаннан кейін банкаларды қысқыштармен алып, оларды дереу арнайы бұрандалы қол машинкасымен қақпағын бұрап жабады. Қақпағы жабылған банкаларды салқындату үшін төңкеріп столға қояды. Сүт құятын бөтелкелерді консервілегенде оларды мұқият жуып, ыстық су ға батырыл алады да, суын құрғатып, жеміс-жидекпен немесе көкөніспен толтырады, үстіне тұздық немесе сироп құнды, сосын аузын жаппастан қайнаған суға салып, банкаларды стерилдейді. Стерилденіп болғаннан кейін бөтелкенің аузын астына қалың қағаз салынған қаңылтыр қақпақпен (диаметрі 32-33 мм) жауып, айналасын ыстық сорғыш не қарамаймен желімден тастайды.

III. Сарамандық жұмыс (мүмкіндіктеріне қарай)

Кіріспе нұсқау

• қауіпсіздік ережелерін, санитарлық гигиеналық талаптарды сақтау

• түсіндіру

• практикалық жұмысқа дайындығын тексеру

• нұсқаулық бойынша жұмыс, топ басшының, кезекшінің мідеттерін айту.

Ағымдағы нұсқау:

• Кіріспе нұсқауға және нұсқау карталарына сай тапсырмалардың орындалу ретіне бақылау жасау.

• Дайындау технологиясының сақталуына, шикізат мөлшерінің дұрыс салынуына назар аудару, қажет жерінде практикалық көмек көрсету.

• Қауіпсіздік ережелерінің сақталуын бақылау.

Қорытынды нұсқау:

• Дайын тағамдардың дәмін, сапасын тексеру

• Әр бөлімшеге бір-бірінің дайындаған тағамдарына сараптама жасап, өз ойларын айту.Әрбір оқушының жұмыстағы жетістектері мен кемшіліктеріне талдау жасау, қажет деген кейбір жұмыс тәсілдерін көрсету.

Қорыту сұрақтар. Бағалау.

ІҮ. Э және ҚСН. «ҚР-ң кәсіпкерліктің дамуы»

• түсіндіру

• терминологиямен жұмыс

• эссе жазу

Қорыту. Үйге тапсырма беру: сарамандық жұмысқа дайындық жүргізу, жұмыс форма, азық-түліктер, «Мен кәсіпкер болсам...» өз ойын жазу.

Сабақ № 8

Сабақтың тақырыбы: Практикалық жұмыс № 5 «Тосап дайындау» Жас кәсіпкер немен айналысу керек?

Сабақтың мақсаты: Оқушылардың тарау бойынша алған теориялық білімдерін, практикалық іскерліктерін арттыра отырып, тосап туралы мағлұмат беру, мүмкіндігінше практикалық жұмысты өткізу, корытынды жасау, шығармашылыққа баулу. Экономикалық білімдерін дамыта отырып, ұқыптылыққа тәрбиелеу.

Сабақтың түрі: дәстүрлі емес, аралас

Сабақтың әдістері: СТО технологиясы, флипчарт, ассоциация, эссе, семантикалық карта, деңгейлік тапсырмалар, салыстырмалы анализ, әңгімелесу, түсіндіру т.б.

Сабақтың көрнекілігі: интерактивті тақта, суреттер, деректер, карточкалар, бағалау парақтары т.б.

Сабақтың барысы:

Ұйымдастыру

- екі топқа бөлу, бағалау парақтарын тарату, жұмыс жоспармен таныстыру;

- сабақтың тақырыбы мен мақсатын хабарлау.

І. Қызығұшылығын ояту

Тамақтану физиологиясы мен мәдениетін қалай түсінесіздер?

Оқушылырға сұрақ қойылады, флипчарт арқылы жазады, түсінігін айтады.

Жауаптары:

• Тамақ өнімдерін дұрыс пайдалану (тазалық, уақыт пен мөлшері), яғни құрамын, тағамның құндылығын, рационын дұрыс құра білу;

• Ағзаның дұрыс қалыптасуы, яғни “энергия-тағам” балансын сақтау;

• Тағамның әртүрлілігі – маңызды шарт:

• Ішкі және сыртқы факторлардың әсеріне ағзаның төзімділігін тәрбиелеу;

• Тағамның биологиялық маңыздылығы түсіну;

• Дастарқан басында тамақтану мәдениетін сақтау т.б.

«Тағам – бұл тіршілігінің негізгі көзі» тақырыпта үйге берілген эссе оқыту.

ІІ. Мағынаны ашу

Білімділер сайысы:

• І топ Қазақтың ұлттық тағамдарының ерекшелігі. Ет тағамдардың құнарлылығы. Ет түрлері. Ет сапасын анықтау. Қамыр түрлері. Қамырдан жасалған өнімдер. Негізгі шарттар.

• ІІ топ Бірінші тағамдар. Көжелер. Көжелерді жіктеу. Сорпа дайындаудың технологиялық процесі. Жалпы шарттар. Көкөністерді маринадтау. Тосап дайындау. Негізгі шарттар.

І-ІІ топтар: Мерекелік және фуршет дастарқанның ерекшелігі мен кемшлігін талқылау.

ІІІ. Ой толғаныс. Семантикалық картаны толтыру