Қабаттама қамыр (Слоеное тесто)
Қабатты қамырды бірнеше тәсілмен әзірлеуге болады, бірақ оны сапалы дайындау үшін төменде көрсетілген ережелерді бұзбай сақтау керек.
Тағамды пісірер алдында міндетті түрде салқындатады (тоңазытқышта), бірақ көп тоңазытпайды.
Әзірленген тағамды суық сумен дымқылданған тақтаға салады, бірақ оған май жақпайды.
Тағамдық бетіне, қабаттардың шетіне жайылмайтындай етіп жұмыртқа жағады, әйтпесе шеті жабысып қалады да, қабат көтерілмейді.
Тарамды салқын күйінде ыстық (250°C-тан кем емес) духовкаға қояды.
Қабатты қамырдай тағам пісіруге (оның ішіне начинка пісірілгеннен кейін салынады) 10—15 минут, ал ішіне начинка салынған үлкен бәліштерге 15—25 минут уақыт керек. Қабатты самсаға мал етін және құс егін, қайнатпа алма және крем (тәтті пирог үшін) салуға болады.
Әзірлеудің бірінші тәсілі
Ұнды екіге бөледі, сары май қосылған бір бөлігін салқын жерге қояды. Ал екінші бөлегіне тұз және лимон шырыны немесе ерітілген лимон қышқылы қосылған жарты стакан су құйып илейді. Қамырлы орамалмен немесе сүлгімен жауып 30 минут жатқызады, содан кейін оны көлемді етіп жаяды. Ұн араластырып, шаршылап кесілген майды жайылған қамырдың ортасына салып, конверт түрінде бүктейді де, шеттерін біріктіріп жапсырады. Содан кейін қалындығын 1 см, енін 20 см етіп жаяды. Төрт бүктеп, 30 минут тоңазытқышқа қояды. Салқындаған қамырды тағы да жайып, төрт бүктейді де қайта салқындатады. Үшінші рет те солай істейді. Осыдан кейін тағам әзірлеуге кірісуге болады. 500 г ұнға: 400 г сары май, 1 шай қасық лимон шырыны және 1 /2 шай қасық тұз, 2 стакан су қосады.
Әзірлеудің екінші тәсілі
3 стакан ұн алып (1/4 стакан ұн жаймаға қалады), жарты стакан су, жарты шай қасық тұз және 1 шай қасық лимон шырынын немесе сірке суын қосады да қамырды илейді. 300 г сары майды 6-ға бөледі (50 грамнан), қамырды жаяды, майлық бір бөлегін тегіс етіп ірі үккішпен бүкіл қамырға үгеді, төрт бүктеп, қайта жаяды да, тағы 50 г май салады. Одан соң қамырды бүктеп, 1 сағат тоңазытады.
III. Сарамандық жұмыс
Кіріспе нұсқау
қауіпсіздік ережелерін, санитарлық гигиеналық талаптарды сақтау
түсіндіру, практикалық жұмысқа дайындығын тексеру
нұсқаулық бойынша жұмыс, топ басшының, кезекшінің мідеттерін айту.
Қажетті ыдыс-аяқтар: қамыр илеу үшін табақ, азық-түліктерді турайтын тақтайша, электр духовкасы немесе таба.
Азық түлік: 1 кг – ұн, 1 стакан су, 4 ас қасық күнбағыс майы, 1- жұмыртқа. Салма үшін – 1 кг картоп, 1 – бас үлкен пияз, 50 гсары май, тұз, ұнтақталған қара бұрыш.
Жұмыс барысы:
Салманы дайындау
1. Пиязды аршып, ұсақтап турап, сарымайда алтын түстес болғанша қуыру.
2. Аршылған картопты пісіру.
3. Суын төгіп, картопты езу, қуырылған пиязды қосу.
4. Бұрыш, тұз қосып араластыру.
5. Бөлме температурасына дейін салқындату.
Қамырын дайындау үшін
1. Ұнды илеу.
2. Ұнға араластырылған ашытқыны, су, сүт, жұмыртқа, қант, тұз, майды
қосып, бостау етіп қамыр илейді,
3. Дайын қамырды кішкентай күлшеге бөліп, жұқалап жайып, ортасына
салма салып бүгеді.
4. Бәлішті майлаған қаңылтыр табаға салып, толықсытуға қояды.
5. Жұмыртқаны араластырып, бәліштің бетіне жағып қояды.
6. Нан пісіруге арналған шкафта 200-250С температурада 10 – 12 минутқа
қойып пісіреді, немесе сұйық майға қуырады.
Ағымдағы нұсқау:
Кіріспе нұсқауға және нұсқау карталарына сай тапсырмалардың орындалу ретіне бақылау жасау.
Дайындау технологиясының сақталуына, шикізат мөлшерінің дұрыс салынуына назар аудару, қажет жерінде практикалық көмек көрсету.
Қауіпсіздік ережелерінің сақталуын бақылау.
Қорытынды нұсқау:
Дайын тағамдардың дәмін, сапасын тексеру
Әр бөлімшеге бір-бірінің дайындаған тағамдарына сараптама жасап, өз ойларын айту.Әрбір оқушының жұмыстағы жетістектері мен кемшіліктеріне талдау жасау, қажет деген кейбір жұмыс тәсілдерін көрсету.
ІҮ. Э және ҚСН. Жұмыссыздық
Логикалық cұрақтар арқылы үй тапсырмасын қорытындылау.
а) Банк күзетшісіне қандай жалақы төлеу керек ?
ә) Жеке ательенің киім пішетін кісіге қандай жалақы төлеген дұрыс?
б) СТО механигіне қандай жалақы төлеу керек деп ойлайсыздар?
Жұмыссыздықтың түрлері.
Қазақстанға әлемдегі елу елдің қатарына қосылу міндеті жүктеліп отыр. Жолдауда
халықтың әлеуметтік-тұрмыстық жағдайын дамытуға ерекше мән беріліп отыр.
Жұмыссыздық – халықтың белсенді, еңбекке жарамды бөлігі, өзі орындауға қабілетті жұмыс таба алмай жүрген адамдардың болуы.
а) Жұмыссыздық дегеніміз не?
ә) Жұмысқа қабілетті деп кімдерді айтады?
б) Неліктен адамдар жұмыссыз қалады?
в) Жұмыссыздық бойынша жәрдемақыны кімдер алады?
Г) Жұмыссыздық ел экономикасына қалай әсер етеді?
Құрылымдық жұмыссыздық- егер адам бос жұмыс орнына сәйкес қажетті біліктілік, білімі жоқ болғандықтан жұмыс таба алмай жүрген адамдар. Жұмыстың бұл түрінің пайда болу себебі: техникалық прогресс себепші. Мыс: банкомат, компьютер…. т/б.
Циклдік жұмыссыздық- егер өндіріс қысқарса, кәсіпорындар, фирмалар қысқарса, экономикалық дағдарыс жағдайында адамдардың жұмыссыз қалуын айтамыз.
Уақытша жұмыссыздық(фрикциондық)- егер адам қысқа мерзімде жұмыссыз атанса, тұрғылықты жерін өзгертсе, жалақысы көп жұмысқа орналасу кезінде орын алатын жұмыссыздық.
Маусымдық жұмыссыздық- егер адам жылдың тек бір мезгілінде ғана тартылатын жұмыс түрлері бар. Қысқы мезгілінде жұмыс істемей, жазда жұмыс істейтін адамдар тобын айтамыз.
V.Сабақты бекіту , қосымша сұрақтар арқылы.
Бағалау.
Үйге тапсырма беру: сарамандық жұмысқа дайындық жүргізу, жұмыс форма, азық-түліктер, «Қалай жұмыссыздық деңгейін азайтуға болады?» өз ойын жазу.
Сабақ № 7
Сабақтың тақырыбы: Практикалық жұмыс № 4 «Көкөністерді маринадтау» ҚР-ң кәсіпкерліктің дамуы
Сабақтың мақсаты:
маринадтау туралы мағлұмат бере отырып, білім-білік дағдыларын қалыптастыру;
теориялық білімдерін сарамандық жұмыста пайдалана білу, оқушыларды өз бетінше ізденуге дағдыландыру, олардың ой - өрісін дамыту;
оқушыларды әсемдікке, сәндікке, ұқыптылыққа, үнемділікке, өзара көмек көрсетуге тәрбиелеу.
Сабақтың түрі: аралас
Сабақтың әдісі:. түсіндірмелі-суретті, әңгімелесу, практикалық
Сабақтың көрнекілігі: нұсқау карта, жұмыс форма, азық-түліктер, талаптары, суреттер, теориялық мағлұмат т.б
Сабақтың барысы:
І. Ұйымдастыру кезеңі
ІІ Жаңа сабақ Маринадтау дегеніміз не?
1) күшті тұзды ерітінді — маринад өнімді тағамға дайындау кезінде қолданылады. Ежелгі Римде ең алғаш маринад орнына теңіз суы пайдаланылған. Ет,балық, құс етін жүмсарту үшін осы суға салып қойған. Бірте-бірте маринад құрамы да күрделене берді. Оңтүстік Еуропада, шарап өндірісі дамыған кезде, маринад орнына шарап ашыған кезде түзілетін сірке суы қолданыла бастады. Осы тәсілмен өнімдерді сақтау төсілі де дамыды. Қазіргі кезде маринадтың жүздеген түрлері бар. Олар етке, құс еттеріне арналған жәие балық, көкөністерғе арналған болып екі катеғорияға бөлінеді. 2) дайын өнімге хош иіс, консистенция, өзіне тән ерекше дөм беру үшін өнімдердітағамдық органикалық қышқылдар ерітінділерінде ұстайтын химиялық аспаздық өндеу; қажетті дәм мен иіс беру үшін өнімді маринад ішіне салып қою.
Консервілеу — көгеріп, өңезденген саңырауқұлақтар мен бактериялардың және ашытқылар сияқты әр түрлі микро организмдердің өмір сүргіштігі тамақ өнімдерінің бұзылуына себепші болады. Тамақ өнімдерін микроорганизмдер арқылы зақымданып бұзылудан сақтау үшін, оларды консервілеу керек. Консервілеудің белгілі температураға дейін қыздыру, тоңазыту, кептіру, тұздау, маринадтау т. б. түрлері бар. Үй жағдайында консервілеудің ең қарапайым және сенімді тәсілі стерилдеуболып табылады. Тамақ өнімдерін шикі немесе кулинарлық жолмен дайындалған күйінде стерилдеу үшін банкаға салып, қақпағын ауа кірмейтіндей етіп нығыздап жауып, 100—120º С температурада қыздырады. Барлық көкөністер мен жеміс-жидектерді үй жағдайында консервілеуге болады. Ал балықтар мен етті үй жағдайында консервілемейді.