74. Пневмоторакс негізгі себептері.

Пневмоторакс – кеуде қуысына өтпелі жарақат немесе өкпенің бұзылу салдарынан болатын плевральды қуысқа ауаның жиналуы.

Пневматоракс ашық, жабық және клапанды түрлері болады.

Негізгі себептері

1. Кеуде қуысы мен өкпенің механикалық зақымданулар :

• Аз ғана қабырғаның сынуымен болған кеуде қуысының жабық жарақаты

• Ашық кеуде қуысының жарақаттары (енген жарақаттар)

• Ятрогенді жарақаттар (мысалы, бұғана асты катетерді тоқтату кезінде өкпенің жаралануы, қабырғааралық нервтің блокадасы, плевральды қуыстың пункциясы)

• Жасанды пневматорокс (Туберкулезді емдеу кезінде торакоскопия өткізуде диагностика мақсатында)

2. Кеуде қуысы ағзалары мен өкпенің аурулары :

• Спецификалық емес сипатты - эмфизема кезінде ауалы кисталардың жарылуы кезінде, плевра қуысына өкпе абцессінің жарылуы, спонтанды өңеш жыртылуы.

• Спецификалық сипатты - туберкулез кезінде казеозды ошақтарының жарылуы, кавернаның жарылуы нәтижесінде.

75. Пневматоракстың жіктелуі.

Сыртқы ортамен байланысуына байланысты :

Жабық пневмоторакс. Бұл кезде плевральды қуыс сыртқы ортамен байланыспайды және жарақат кезінде өткен ауа көлемі кеуде қуысының эскурсиясында өзгермейді. Өкпедегі тесік жан жағындағы өкпе тінінің түсуі нәтижесінде тез жабылады. Плевральды қуыста теріс қысым сақталады, ал оған түскен ауа біртіндеп сіңіріледі. Пневмоторакстың осы типі көбіне жақсы болжамды болып келеді.

Ашық пневмоторакс. Бұл кезде плевральды қустың сыртқы ортамен байланысы болады. Дем алау кезінде плевралық қуысынына ауа қосымша түсіп тұрады, ол дем шығару кезінде сол көлемде шығады. Ашық пневмоторакс кезінде плевралық қуысқа ауа жиналуы болмайды. Бұл жағдайда пародаксальды тыныс пайда болады дем алу кезінде жарақат болған жақтағы өкпе түседі, ал дем шығарғанда ашылады. Мұндай кезде ауаның өкпеде маятник тәрізді жылжуы болады, дем алу кезінде жарақат болған жақтағы ауа сау өкпеге түседі, ол дем шығарғанда қайтадан сау өкпеден жарақаттанған өкпеге түседі .

Клапанды пенвмоторокс . А) Сыртқы дем шығару кезінде плевра қуысының сыртқы ортамен байланысуы азаяды және мүлдем тоқтайды, өйткені қабырғааралық қақпақша жауып қалады. Әр дем алған сайын плевралық қуысқа ауа көбірек түседі, ал дем шығарғанда аз шығады. Сол кезде үнемі плевралық қуысқа ауа жиналып отырады. Әр дем алу актісінде өкпенің кернеулі өсіп орталықтың қарама қарсы жаққа қарай ығысуы болады. Соңында сау өкпенің қысылуы болады. Үдемелі плевра ішілік қысым ауаның жұмсақ тінге өтіп тері астылық эмфиземаның болуына себепші . б) Ішкі клапан өкпелік тінде орналасады, плевралық қуыс сыртқы ортамен бронхтар арқылы байланысады. Әр дем алу актісінде ауа плевралық қуысқа өкпенің зақымдалған бөлігінен енеді, ол дем шығару кезінде толығымен немесе жартылай плевралық қуыста қалып отырады. Ауаның плевраға жиналу механизмі сыртқы клапандық пневмотракстағыдай болады. Біртнідеп плевраішілік қысымның көтерілуі соншалық, атмосфералық қысымның да жоғары болып кернелген пневмоторакс дамиды.

Пайда болуына байланысты :

• Травматикалық.

• Спонтанды ( кенеттен өкпенің бүтіндігінің бұзылуы нәтижесінде. Ол бәрәншілікті, екіншілікті немесе рецидивтеуші болуы мүмкін)

• Жасанды (емдік диагностика жасау кезінде)

• Шектелген (бұл түрде өкпе толық емес түсүі анықталады.)

• Толық немесе тотальды

Тараулы бойынша :

• Бір жақты

• Екі жақты

Асқынуына байланысты :

• Асқынған (қан кетумен, плеврит пен эмфизема)

• Асқынбаған