4) Болып өткен стрептококтық инфекцияның дәлелдемелері (баспа, қызамық, фарингит, және т.Б., антистрептококтық антиденелер -асл-о, аск,а сГтитрінің биіктеуі).

Біріншілік ревмокардитте сау қақпақтың зақымдануын 3-4-ші апталарда систолалық шудың пайда болуынан байқайды. Пайда болған шу біртіндеп күшейеді, кейін өкпе артериясында IIтонның акценті және сол қарыншаның ұлғаю белгілері қосылады. Ревматизмде ең бірінші зақымданатын митральды қақпақ. Жармалардың бүрісіп қысқаруы алдымен митральды шамасыздыққа әкеледі. Шабуылдан 1-2 жылдан кейін митральды шамасыздыққа стеноздың біртіндеп баяу дамыған көріністері қосылады. Митральды стеноз қақпақтың барлық құрылымдарының склерозға ұшырауынан болады. Қақпақ жармаларының шеттері комиссурадан бастап тұтасады, хордалар да бір-бірімен немесе емізік бұлшықетпен бітісіп тұтасады және митральды тесіктің сақинасы склероздалып, созылу қасиетін жоғалтады.

Митральды стеноз дамығаннан кейін аорта шамасыздығы мен стенозы қалыптасады. Өзге қақпақтар сирек зақымданады. Жүрек ақауларының дамуы эндокардиттің өршуінен немесе өз-өзінен тоқтаусыз өрістеуінен де болады. Ақаудың өз-өзінен өрістеуіне әкелетін бейспецификалық факторлар, мәселен фибриннің коагуляциясы, қақпақтардың бетінде тромбтардың түзілуі. Мұндайда дәнекерлік тін тромбтық массалардың арасына ене өседі, Бұл процесс үсті-үстіне қабаттасып, қақпақтарды одан сайын деформациялайды.

Ревматизмнің жүректен тыс зақымдануының белгілері. Жүректен тыс белгілердің ең жиі байқалатындары: полиартрит және полиартралгия. Полиартрит синовий қабығының қабынуынан болады. Полиартриттің болуы қабынудың аса белсенділігін көрсетеді. Ревматизмдік полиартриттің ерекшеліктері:

1.ірі буындарды симметриялы түрде зақымдауы;

2.көшпелілігі;

3.қабынуға қарсы емнен тез жойылуы;

4.буындардың қайтымсыз өзгерістерінің болмауы.

Буын синдромы 3 аптаға дейін созылуы мүмкін. Кейде буын синдромы атипті болады тек ұсақ буындардың немесе бір буынның зақымдануы, емге ұзақ уақыт берілмеуі.

Полисерозит - перикардит, плеврит, перитонитпен білінеді.

Ревматизмдік перикардит қүрғақ немесе экссудатты түрде дамиды. Клиникасында жүрек тұсының ауырсынуы байқалады. Ауырсыну қолға таралады және қозғалғанда, дем алғанда күшейеді. Құрғақ перикардитті үйкеліс шуынан анықтайды. Перикардиттің диффузды түрінде сұйықтық жиналады. Үлпершек ішінде жиналған экссудат кеуде ортасы ағзаларының басылу синдромына, жүрек тампонадасына, жүрек гиподиастолиясына алып келуі ықтимал. Жүрек шектері, әсіресе нағыз тұйықтығының көлемі ұлғаяды. ЭКГ-да - ST сегментінің конкордантты биіктеуі, теріс Т-тісшенің болуы, QRS вольтажының аласаруы тән. Ревматизмдік перикардит емдегенде тез жойылады, перикард пен эпикардтың тұтасуына алып келе қоймайды.

Ревматизмдік плеврит — көбіне экссудатты, экссудат құрамында лимфоциттер мен фибриннің мөлшері мол болады.

Ревматизмдік перитонит –жиілеу балалық шақта, ревматизмнің ауыр түрінде кездеседі. Ол іштің әр жерінің ауыруымен, кейде іштің «өткір ауыру»синдромымен білінеді. Кейде бүркемелі дамып, аутопсияда диафрагма мен бауырдың немесе талақтың арасында жабысқақтардың болуынан ғана анықталады.

Бүйрек зақымдануы. Науқастардың 1-3%-да шумақтық капиллярлар өткізгіштігінің уақытша артуынан протеинурия және кейде гематурия болуы мүмкін. Ревматизмдік нефрит сирек кездеседі.

Өкпенің зақымдануы интерстициялық пневмония немесе өкпе васкулиті түрінде дамиды.

Орталық нерв жүйесінің зақымдануы көбіне кіші хореямен білінеді. Кіші хорея бас миының стриялық жүйесінің зақымдануынан болады. Ол көбіне 6-14 жастағы қыз балаларда кездеседі. Көрінісі колдар бұлшықетінің еріксіз, ретсіз қимылдауымен сипатталады. Бұл қимылдар толқыған сәттерде, дене қызметінде күшейеді, ал ұйықтағанда –басылады. Қимылдың дискоординациясы дизартрияға, жазудың, мимиканың еріксіз бұзылысына әкеледі. Сонымен бірге баланың мінез-құлқына жат қасиеттер пайда болады: эгоизм, агрессиялық немесе пассивтік, селқостық, т.б. Хореядан басқа менингоэнцефалит, сероздық менингит, бас миы васкулиті дамуы мүмкін. Хорея болғанда жүрек ақауы сирек дамиды.

Терінің зақымдануысақиналық эритема, ревматизмдік түйіндер және түйінді эритемамен білінуі мүмкін. Сақиналық эритема тек ревматизмге тән белгі, аяқ-қолдарда, бетте, кеудеде аз уакытқа пайда болып, тез жойылады. Бұл пішіні сақиналар тәрізді қызғылт эритемалық дақтар, кейде бірнеше сағатқа ғана пайда болып жойылады. Сақиналық эритеманы көргенде бірден ревматизм диагнозын қоюға болады.

Ревматизмдік түйіндер коллагенге бай аймақтарда – бастың аноневрозында, сіңірлердің бойында, буындардың сыртында орналасады. Олардың құрылымы Ашофф-Талалаев гранулемасына ұқсайды. Оларды табу үшін аталған аймақтарды мұқият қолмен сипап тексереді. Негізінде, ревматизмнің клиникалық көрінісі шабуылдың түріне тәуелді (біріншілік немесе қайталамалы).

Біріншілік ревматизмге тән белгілер:

1. көбіне балалық шақта дамуы (20% ғана ересек жастағыларда дамиды);

көбіне жедел және жеделдеу барыста дамуы (созылыңқы түрде дамуы сирек кездеседі);

2. міндетті түрде буын синдромының болуы (50%-да - полиартрит, қалғандарында - жедел артралгиялар түрінде);

3. қабынудың экссудаттық компонентінің басым болуы және жиі жүйелі зақымдауы (полисерозит, полиартрит, өкпенің, нерв жүйесің зақымданулары, т.б.).

Қайталамалы ревматизмге тән заңдылықтар:

1. көбіне созылыңқы немесе үздіксіз өршу түрінде дамуы;

2. өршу белгілерінің көрінісінде, міндетті түрде, кардиттің болуы;

3. әр шабуыл сайын жүрек патологиясының біртіндеп өрістеуі, керісінше буын патологиясының басылуы.

Бірақ, қайталамалы ревматизмде де буын синдромы, васкулит, серозиттер, өкпенің, нерв жүйесінің зақымданулары болуы мүмкін.

Ревматизмнің негізгі асқынулары:

1. митральды ақаудан дамитын жыбыр аритмия;

2. жүрек шамасыздығы;

3. тромбоэмболиялар (жүрек шамасыздығымен қатар ревматизмнен болатын өлімнің негізгі себебі).

Ревматизмнің активтілік дәрежесін анықтау. Өршу кезіндегі қабынудың көріністері әр түрлі: болар-болмас, өте ауыр, тіпті сепсис тәрізді деңгейде. Өршу кезіндегі қабыну белсенділігінің 3 дәрежесін айырады. Активтіліктің максимальды дәрежесінде дерттің жалпы және жергілікті белгілері өте айқын. Дене қызуы биік. Қабынудың экссудатты компоненті басым, яғни процесс жедел полиартрит, диффузды миокардит, панкардит, серозит, пневмонит, т.б. түрінде жүреді.

Орташа активтілігінде дене қызуы шамалы биіктейді немесе биіктемейді, қабынудың экссудатты компоненті шамалы, ревмокардиттің, полиартралгиялардың немесе хореяның белгілері айтарлықтай айқын емес. Ревматизмдік процестің минимальды активтілігінде шабуылдың клиникалық белгілері өте солғын, болар-болмас. Ағзалар мен тіндер қабынуының экссудатты компоненті көбіне болмайды. Ревматизмнің активтілік дәрежесін лабораториялық көрсеткіштерден нақты айырады.

Бұл кезде ревматизмнің даму барысының 4 түрін айырады: Жедел барысы дерттің көріністері жіті басталып, айқын білінеді және тез қайтады. Шабуылдың клиникалық белгілері әдетте 2-3 айдан аспайды, қайталануға бейім емес. Қабыну процессінде экссудаттық компонент басым және белсенділік дәрежесі биік, полисиндромды және полиорганды болады. Қабынуға қарсы ем тез, тіпті толық әсер етеді. Жеделдеу барысы - клиникалық белгілер көмескілеу, айтарлықтай айқын емес, ұзаққа созылады.