4 Файл, т.Е. 4 тема:

04_Жалпы тіл білімі_қазақ

$$$001

Ф. Бопп бойынша тілдердің типологиялық классификациясы:

A) Нағыз түбір тән емес, яғни жалғануға бейім түбірлі тілдер, мысалы, қытай тілі.

B) Бір буынды түбірлер тән тілдер, етістік және есімдік түбірлерінің жалғануы арқылы сөз жасалатын үндіеуропа тілдері.

C) Екі буынды үш дауыссыздан тұратын етістік түбірлі тілдер, грамматикалық формалар түбірдің ішкі модификациясы арқылы жасалады, семит тілдері.

{Правильный ответ} = A, B, C

$$$002

А.Х. Востоковтың салыстырмалы-тарихи тіл біліміне қосқан тұжырымдары:

A) Өлі тілдер ескерткіштерін тірі тілдер және диалектілер деректерімен салғастыру қажеттілігі.

B) Орыс тілі тарихының 3 кезеңін көрсетті: көне орыс XIV ғ. дейін; 2) орта орыс XIV ғ.-дан XVIII ғ.-ға дейін, яғни М.В. Ломоносовқа дейін (мысалы, Иван Грозный «Судебник»); 3) жаңа орыс тілі XVIII ғ.-дан қазіргі кезеңге дейін.

C) Дыбыстық сәйкестіктерді басшылыққа ала отырып, славян тілдерінің генетикалық туыстығын анықтады.

{Правильный ответ} = A, B, C

$$$003

Салыстырмалы-тарихи тіл білімінің негізгі қағидалары:

A) Түрлі тілдердегі сөздердің сәйкес келуін туыстық негізінде емес, кірме сөздер тұрғысынан түсіндіруге болады.

B) Ата тілді толықтай қалпына келтіру мүмкін емес, алайда оның фонетикалық, грамматикалық басты мәліметтерін түзуге болады.

C) Туыстық бірлік бір негіз тілден шығу тұрғысынан түсіндіріледі.

{Правильный ответ} = A, B, C

$$$004

Ф. Бопптың тіл біліміндегі жетістіктері:

A) Бір тілдің формаларын басқа тілдегі формалар арқылы түсіндіріп, салыстырмалы грамматикаларыдың жазылуна жол ашты.

B) Үндіеуропа тілдерінің грамматикалық құрылысындағы генетикалық ортақ элементтерді іріктеп, жүйеледі.

C) Тілдердің типологиялық классификациясын талдаушы.

{Правильный ответ} = A, B, C

$$$005

И. Шмидттің салыстырмалы-тарихи тіл білімі үшін маңызды қағидалары:

A) Ата тіл ата тек шежіресі – бұтақ, тармақ түрінде емес, толқын түрінде бөлінген әрі әр тіл екі жағынан да көптеген туыс тілдерге ие болған.

B) Туыстықты анықтаудағы ең сенімді өлшем – жартылай сәйкестілік және жартылай сәйкессіздік – б/ф: брат и frater.

C) Герман тілдері – келть және славян тілдерінің екі арасындағы жалғастырушы буын.

{Правильный ответ} = A, B, C

$$$006

Я. Гриммнің адамзат тілі дамуының 3 кезеңі туралы идеясы бойынша - ...:

A) 2 кезең – флексия ең жетілген даму шегіне жетуі.

B) Алғашқы кезеңде түбірлер мен сөздер пайда болды, тіл әуенді (мелодикалы), бірақ тым шұбалыңқы болған.

C) Тілдер дамуының 3 сатысына ойды жеткізудегі анықтылыққа талпыныс тән: аналитикалық, флексиядан бас тарту, қазіргі жаңа грек, роман, парсы тілдері.

{Правильный ответ} = A, B, C

$$$007

Салыстырмалы-тарихи тіл білімінің жетістіктері

A) Ата тілді реконструкциялау арқылы нақты бір тілдің даму тарихын қарастыру.

B) Тілдерді зерттеуде тарихилық идеясы мен салыстыру әдісін енгізуі

C) «Тіл жүйесі», «диахрония», «синхрония» сияқты ұғымдарды лингвистикаға енгізулері.

5 Файл, т.Е. 5 тема:

05_Жалпы тіл білімі_қазақ

$$$001

В.фон Гумбольдттың еңбектері – ...:

A) О возникновении грамматических форм и их влиянии на

развитие идей.

B) О сравнительном изучении языков применительно к различным эпохам их развития.

C) О различии строения человеческих языков и его влиянии на духовное развитие человечества.

{Правильный ответ} = A, B, C

$$$002

Натуралистік бағыттың өкілі В А. Шлейхер – ... -

A) Санскриттің үндіеуропа тілдерінің ата тілі емес екенін, оның шығыс үндіеуропа тілдерінен (иран, үнді) кейін қалыптасқаны туралы алғаш айтқан ғалым.

B) Литва тілі жүйесін зерттеп, көне тілдік құбылыстардың көп сақталуына орай, оның үндіеуропатану үшін маңыздылығын көрсеткен ғалым.

C) Ағылшын, француз тілдерін морфологиясының тым қарапайымданып кетуін негізге алып, «кері кеткен (регресс)» тілдер деп есептеді.

{Правильный ответ} = A, B, C

$$$003

И. Шмидттің «Толқын теориясына» сәйкес ... -

A) Бір тілдегі белгілі сипаттар басқа жақта тармақтала бастаған, бір тілде қайсы бір жаңа құбылыс пайда болса, ол бірте бірте жан жақтағы бірқатар тілдерге таралған.

B) Балтық-славян тілдері – герман және иран-үнді тілдерінің екі арасындағы жалғастырушы буын.

C) Географиялық жақын орналасқан тілдер арасындағы ұқсастықтар бір бірінен шалғай тілдерге қарағанда көп.

{Правильный ответ} = A, B, C

$$$004

В. фон Гумбольдттың д.ж. тілдерінің даму бірлігі идеясы бойынша - ...:

A) Тілдер дамуының анықталған шектігіне жеткеннен кейін олар өзгеріске түспейді.

B) Д.ж. тілдерінің барлығы бірдей дамудың анықталған кезеңдерін бастан өткереді және әрқайсысы әр түрлі жылдамдықпен өткереді.

C) Тілдер дамуының екінші кезеңінде олардың құрылымдары, бәрінен бұрын грамматикасы мен фонетикасы қалыптасады.

{Правильный ответ} = A, B, C

$$$005

В. фон Гумбольдттың лингвистикадағы диалектикалық әдісі, тілдік антиномиясы бойынша - ...:

A) Тіл және ойлау ажырамас бірлікте және ішкі қайшылықта табылады.

B) Тіл – әрекеттің өзі және әрекеттің нәтижесі ретінде.

C) Тілдегі еріктілік, еркінділік және уәжділік.

{Правильный ответ} = A, B, C

$$$006

Жас грамматистер тарапынан ұсынылған ғылыми қағидалар:

A) Тілдік құбылыстар тілдік жүйедегі байланысынан бөлініп алынып, жеке қарастырылуы тиіс.

B) Жаңа тілдік формалардың жасалу үдерісінде, фонетика-морфологиялық өзгерістерде аналогия маңызды рөл атқарады.

C) Ең алдымен, қазіргі тірі тілдерді зерттеу керек, олар лингвистикалық және психологиялық заңдылықтарды анықтаудағы база болып табылады.

{Правильный ответ} = A, B, C

$$$007

Жас грамматистер бағытына тән сипаттар мен қағидалар:

A) Психологииялық бағыт.

B) лингвистика теориясының негізі – индивидумдар психологиясы.

C) лингвистиканың міндеті – индивидтер-ң тілін зерттеу.

{Правильный ответ} = A, B, C