1.3.Қазақстан республикасында денсаулық сақтау жағдайы жєне реформалау мєселелері

Әлеуметтік өрістегі өндірістердің мєселері бірыңғай, мысалы өткір түрде қаржыландырудыњ жетіспеушілігі, совет үкіметінен ќазіргі заманѓа сай емес кењес дєуірініњ ж‰йесініњ мұра болып ќалуы, жалпы әлеуметтік экономикалық жағдайлар.

Халыќтыњ денсаулыѓыњ жаѓдайы – б±л ќоѓамдыќ дамудыњ индикаторы жєне еліміздіњ єлеуметтік-экономикалыќ жєне гигиеналыќ сєтті дамуыныњ бейнесі ѓана емес, сонымен ќатар ќоѓамныњ экономикалыќ, ењбек, мєдениетініњ ќуатты потенциалы, жаќсы т±рмыстыњ факторы мен компоненті.

Денсаулыќ кµрсеткіштері болып ќоѓамныњ жаѓдайы мен дамуыныњ индикаторы саналѓанмен де, ќоѓамдаѓы жаѓымды немесе жаѓымсыз болып жатќан процесстерге дер кезде сергек єсер етіп отырады. Халықтың денсаулыѓыныњ дењгейі мен сапасы демографиялық көрсеткіштерінде бейнеленетін, єрбір елдіњ т±рмыстыќ денгейінің, сонымен ќатар µркендеу дєрежесін кµрсетеді.

Қоғамдағы болып жатқан өзгерістер адам денсаулыѓына жаѓымсыз әсерлерін тигізіп жатады. Халықтың санының қарқыны төмендеген, егер 1970 ж – 40% болса кейінгі жылдары 1,7%- туып көбеюшілігі төмендеді.

Ќазаќстан Республикасыныњ денсаулыќ саќтау министрлігініњ демографтардыњ жєне эксперттерініњ болжауынша егер де осындай тенденциялар саќталынса, µлім-жітім туу кµбеюшілігінен басым т‰сіп, депопуляция процессі басталады. Ќазіргі уаќытта б±л процесс Шыѓыс Ќазаќстан, Солт‰стік Ќазаќстан облыстарында жєне Алматы ќаласында орын алып отыр.

Мемлекеттіњ әлеуметтік жағдайын бейнелейтін көрсеткіштерініњ бірі балалар арасындаѓы µлім болып табылады. Б±л кµрсеткіш жоѓары кµтерілмеседе тµмендеу тендециясын кµрсетпейді.

Кейінгі жылдары Қазақстанда жалпы аурулар бойынша статистикалық мәліметтердің төмендеуініњ себебі болып бір ќатар емдеу мекемелерініњ жабылып немесе ќайта т‰рлендірілулері себепкер болып отыр.

Әйелдер денсаулығын алғанда - әрбір екінші әйел қан аздық, әрбір алтыншы әйел бүйрек ауруларымен ауырады.

Республикадағы санитарлық-эпидемиологиялық жаѓдай тікелей халықтың денсаулық дењгейіне әсер етеді. Ењ негізгі бір себепкер болып жергілікті халыќтыњ жылдан жылѓа ауыз суыныњ тµмен сапада ќолдануы.

Осындай себептерден Ќазаќстан Республикасы халќыныњ арасында орташа µмір с‰ру кµрсеткіші тµмендеп, ењбекке жарамды жас кезінде ж‰рек-тамырлар жєне ќатерлі ісік ауруларынан, улану жєне жараќаттан, ќайѓылы оќиѓалардыњ салдарынан µлім саны кµбейіп, денсаулыќтыњ белгілі бір т±рпайы т‰рі ќалыптасќан.

Осы проблемаларды мемлекеттіњ денсаулыќ саќтау саласында реформалау баѓдарламасын енгізбей шешуге м‰мкін емес. Қазіргі уақытта «Халық денсаулығы» Мемлекеттік баѓдарламасы ж‰зеге асырылуда.

Бұл баѓдарламаныњ басты мақсаты Қазақстан халќыныњ денсаулығын жақсарту болып табылады.

Баѓдарламада халыќтыњ денсаулыѓын ќолайлы жаѓдайларда µзгертудіњ приоритеттік бағыттары айќын аныќталѓан.

Бұл баѓдарламаныњ негізгі маќсаттарына жету үшін келесі мєселелерді іске асыру керек:

• Алғашқы медико-санитарлық көмекпен қамтамасыз ету, халықтың белсенді шыѓармашылыќ өмірін ұзарту - әлеуметтік саясатпен мемлекеттік стратегияның негізі болып саналады.

• Балалар арасында µмір с‰ру ±заќтыѓын ±зартуѓа ќолайлы жағдай жасау, әлеуметтік қорғаумен қамтамасыз ету.

• Халықтың арасында-салауатты өмір сүру туралы насихат тарату, спортпен, шынықтырумен айналасу, гигиеналық дағдыларды сақтау, жанұялық салттарды қайта туғызу.

• Жұқпалы аурулардың, ауру-сырқаулықтың, өлім - жітімнің азаюы.

• Жиі кездесетін инфекцияларды Қазақстан территориясында жайылуыныњ алдын-алу, оның әлеуметтік - экономикалық саясатќа тигізетін зиянын азайту.

• Түбіркулез ауруыныњ таралу жєне µлімге єкеліп соѓуын тµмендету, ѓылыми-зерттеулер, емдік-диагностикалыќ, єдістемелік алдын алу шаралар кешенін координациялау.

• Денсаулыќ саќтау баѓдарламасын реформалау. Сондыќтан да Мемлекеттіњ «Халыќ денсаулыѓы» баѓдарламасына келесі мемлекеттік маќсаттаѓы кешенді баѓдарламалары кіреді:

1. Денсаулық сақтау саласын дамыту жєне реформалау;

2. Алғашқы медико-санитарлық көмекті жетілдіру;

3. Нәрестенің жєне ананың денсаулығын қорғау;

4. Салауатты өмір салтын қалыптастыру;

5. Иммунопрофилактика;

6. ЖИТС-тің алдын-алу жєне онымен к‰ресу;

7. Түбіркулез ауруымен к‰ресу жєне алдын-алу.