4.5.Оқуды жоспарлау, оның қасиеттерін бағалау, оқудың тиімділігі.

Мейіркеш жоспарды ќ±ру, оќыту процессініњ орындалу, ќадаѓалап, баѓалау, жєне оныњ сапасын, тиімділігін тексеру мотивтерін ќалыптастырудан т±ратын оќыту процессін ±йымдастырып отырады. Оқу жоспары пациенттіњ жекелік ќасиеттерін, оќытуѓа бµлінетін уаќытты ескере отырып пациентпен бірлесіп талќыланады. Оқу процессі егер де мейіркеш жєне пациент немесе оќушы белгілі бір мєселелерді ±ѓынуы бойынша ќойылѓан маќсатта жетсе, онда оќыту тиімді деп саналады. Бұл жағдайда мейіркеш коммуникативтік дағдылар, педагогикалық тактиканы жєне де педагогика, психология негіздерін білуі керек.

5.Мейіркештік үрдіс

Осы тараудың мақсаты: ќазіргі заманѓы мейіркештік к‰тімге ж‰йелі кµзќараста мањызы бар мейіркештік үрдісті оќып ‰йрену болып табылады. Ѓасырлыр бойы кєсіп ретінде µзгеріп отыратын мейіркештік үрдіс мейіркеш ісініњ ѓылыми т±рѓыдаѓы орнын аныќтайды, сонымен ќатар меіркештердіњ ќызыметі де µзгеріске ±шырайды. Өкінішке орай б‰гінгі к‰нге дейін мейіркеш ісініњ ємбебап аныќтамасы жоқ.

Ең алғашқы мейіркеш ісініњ (науќастарѓа к‰тім) Флоренс Найтингейль 1860 жылы «К‰тім туралы жазбаларында» анықтамасын берген. Ф.Найтингейль пациенттердіњ сауыѓуына ќоршаѓан ортаныњ єсерін ќолдану ретінде ол кµбінесе ќоршаѓан ортаныњ физикалыќ жєне психикалыќ факторларына зор мєн берген.

Мейіркеш ісі – пациенті к‰ту жєне оныњ денсаулыѓын к‰тудегі мейіркештік к‰тімніњ бір бµлігі, ќоршаѓан ортаныњ µзгерісінен туындайтын адам денсаулыѓыныњ потенциалдыќ жєне пайда болѓан проблемаларын шешуге баѓытталѓан ѓылым жєне µнер болып табылады.

Ќазіргі заманда мейіркеш ісініњ аныќтамасын ќоршаѓан ортаныњ µзгеруінде ќоѓамныњ жєне жеке бастыњ проблемаларын шешуге баѓытталѓан денсаулыќ саќтау ж‰йесініњ ќ±ралас бµлігі болып табылатын мейіркеш ісініњ т‰сінігін терењдете т‰седі. Сондыќтан мейіркеш ісі µз алдына ѓылым болып саналады.

Мейіркеш ісінің мақсаты– мейіркештік үрдісті ж‰зеге асыру болып табылады. Мейіркештік үрдісті ендіру саясатында жалпы күтім жүргізу кезінде пациенттіњ психологиялық, әлеуметтік, рухтық қасиеттерін еске алу қажеттілігі туындап отырады. Сол себептен мейіркешке маман ретінде, қазіргі заманѓы философияны, мейіркеш ісініњ әдістемесін, адамның психологиясын, педагогикалыќ жєне зерттеу ќызыметтеріне деген қабілеттерін µќып ‰йрену ж‰ктеледі. Осы алынатын білімдер мейіркештердіњ кєсіптік дењгейін, к‰тім сапасын жоѓарлатады, мейіркештік к‰тімге деген ж‰йелік кµзќарасты ќаматамасыз етеді, мейірештердіњ ќ±ндылыѓын µсіреді.

5.1.Мейіркештік күтім стандарттары туралы түсінік

Мейіркештік үрдіс туралы түсінік АҚШ-та 50-шы жылдары пайда болѓан жєне ќазіргі заманда американдыќ, ал 80- жылдардан бастап батыс еуропалыќ мейіркеш ісініњ ‰лгілері ретінде кењінен дамыды. Мейіркеш ісініњ барлыќ концептуалдыќ ‰лгілері (Орем, Рой, Хендерсон жєне т.б.) тµрт меіркеш ісініњ аспектілерінен ќ±ралады:

1. Пациент

2. Мейіркеш ісі

3. Ќоршаѓан орта

4. Денсаулық

5.2.Мейіркеш ісініњ үлгілерінің мазмұны

Дәстүрлі күтім үлгісі аѓзаныњ физиологиялық ќызыметіне жєне ж‰йесіне бейімделіп тыѓыз байланысќан. Мейіркештік к‰тім ауру аспектілерінен денсаулыќ аспектілеріне кµшкен кезде єлеументтік т±рѓыда медико-биологиялық үлгі басым т‰седі. Ауру адам µмірін б±зушы процесс болып ќоймай, адам µмірініњ бір бµлігі ретінде ќарастырылады.

Үлгінің мазмұны - мейіркеш ісініњ белгілі бір уаќыт кезењіндегі мазм±ны болып табылады.

Б‰кілодаќтыќ Денсаулыќ Саќтау ¦йым шешімі бойынша В. Хендерсон үлгісі қолданады. Бұл үлгіде пациенттіњ физиологиялық, психологиялық, әлеуметтік қажеттілігі ескеріліп отырады. Хендерсон пікірі бойынша 14 күнделікті әрекеттердіњ түрлері болады.

Күнделікті әрекетінің түрлері:

1. Бір қалыпты дем алуы

2. Тењбе-тењ таѓам мен с±йыќтыќ

3. Аѓзаныњ норма бойынша физиологиялыќ қызметініњ атқарылуы

4. Ќозғалыс, әр түрлі қимылдар

5. ¦йқы жєне демалу

6. Сєйкес киімдерді тањдап кию жєне шешу

7. Дене қызуын бір қалыпты үстау

8. Денені таза үстап к‰ту

9. Ќоршаѓан ортаныњ ќауіпті факторларынан алшаќтап, басќаларѓа зиян келтірмеу

10. Басќалармен ќарым-ќатынаста болып µз ойларын, пікірлерін білдіру

11. Сєйкес діни пікірлерін саќтау

12. Нєтижелі жұмыс атќару

13. Басќада демалу т‰рлеріне ќатысу немесе ойнау

14. Денсаулыќты саќтап жєне оны ќалыпты жаѓдайда ±стау ‰шін єр т‰рлі амалдар ќолдану.