3 Біліктердің алдын-ала есептелінуі

3.1 Жетекші білік. [τ]_б=15....25 МПа – жанасу мүмкіндік кернеуі

Біліктің шығаберіс ұшының диаметрі

= =20,25 мм. (3.1)

Стандарт қатарынан ([1] 162 б.) мм деп қабылдаймыз.

Жетекші біліктің шығу ұшының (шкив астындағы) ұзындығы

(3.2)

деп қабылдаймыз.

Біліктің мойынтірек қондырылатын мойыншаның диаметрі

(3.3)

мұндағы t – біліктің білік сатысының биіктігі ([2] 109 б.). d_м1=25 мм деп аламыз.

Тістегергіш білікпен біртұтас етіп орындалған.

3.3 Жетектегі білік: [ ]_б=25 МПа

= =31,6 мм. (3.4)

Стандарт қатарынан ([1] 162 б.) мм деп қабылдаймыз.

Жетектегі біліктің шығу ұшының (жалғастырғыш астындағы) ұзындығы

(3.5)

деп қабылдаймыз.

Біліктің мойынтірек қондырылатын мойыншаның диаметрі

(3.6)

d_м2=40 мм, деп аламыз.

Біліктің доңғалақ қондырылатын мойыншаның диаметрі

(3.7)

d_д4=45 мм деп қабылдаймыз.

Біліктердің қалған мойыншаларының ұзындықтары құрастыру сызбасы бойынша графикалық түрде анықталады.

4 Тістегергіш пен дөңгелектің құрылғы өлшемі

Тістегергіш пен дөңгелектің негізгі өлгемдерін бәсеңдеткіштің жобалық есептеуінен аламыз.

Тістегергіш: d₃= 47,5 мм; дөңгелек: d4= 232,5 мм;

d_a3 = 52,5 мм; d_a4= 237,5 мм;

b₃ = 42 мм. b₄= 35 мм.

Тістегергіш күпшексіз орындаймыз.

Дөңгелек күпшегінің диамітрі мен ұзындығы. (4.1)

=72 мм

54…67,5 мм (4.2)

мм және мм деп қабылдаймыз.

5 Бісеңдеткіш тұрқысының құрылымдық өлшемдері

Қақпақ пен тұрқы қабырғасының қалыңдығы

=0,025∙a +3=0,025∙160+3=6,65 мм (5.1)

₁=0,02∙a +3=0,02∙140+3=5,8 мм (5.2)

= ₁=8 мм

Қақпақ пен тұрқы белдемесі ернемегінің қалыңдығы:

в=1,5∙б=1,5∙8=12 мм (5.3)

р=2,35∙б=2,35∙8= 18,8 мм (5.4)

р=20 мм деп аламыз.

Бұрандама диаметрі:

Фундаметтік: d₁=(0,03..0,036) ∙a +12=(0,03…0,036)160+12=16,8….17,76 мм

М20 бұрандалы бұрандаманы аламыз.

Мойынтірек қасындағы қақпақты тұрқыға бекітетін диаметрі :

мм (5.5)

М16 бұрандалы бұрандаманы аламыз.

Қақпақты тұрқымен байланыстыратын диаметрі :

мм (5.6)

=М10 бұрандалы бұрандаманы аламыз.

6 Бәсеңдеткішті құрастырудың бірінші кезеңі

Сызбаны 1:1 масштабпен А1 форматында орындаймыз. Ең бірінші біліктердің ось сызығынан бастаймыз. Ал қалған сызбаларды жіңішке сызықтармен есептелген ара қашықтықтар бойынша сызамыз.

Алдыңғы есептерден a_w = 140 мм.

Бір проекцияның – білік осьтері бойынша қиылысы – А1 (594 х 841 мм) форматты парақтың жартысына сийдыру мүмкіншілігін қарастырамыз. Ең қолайлысы сызбаны 1:1 масштабпен орындау. Парақтың төменгі жартысының ортасынан көлденең осьтік сызық – бәсеңдеткіштің симметриялық өсін – жүргіземіз. Тік сызықтардың – жетекші және жетектегі біліктердің осьтері – орындарын белгілейміз (жетекші және жетектегі білік осьтерінің ара қашықтығы a_w = 140 мм). Жоғарыда анықталған өлшемдері бойынша тегеріш пен дөңгелектің құрылымын рәсімдейміз. Олардың іліністегі күйін сызамыз. Цилиндлік дөңгелектің күпшегін табақшасымен салыстырғанда симметриялы етіп жасаймыз, себебі, өйтсек тірек арақашықтығын азайтып бәсеңдеткішті ықшамды етіп жасауға қолайлы болады. Ал қалған сызбаларды жіңішке сызықтармен есептелген өлшемдері бойынша сызамыз. Олардың ені y = 8÷12 мм өлшемімен анықталады, y₁ = 8 мм, y₂ = 10 мм деп қабылдаймыз.

Тұрқы қабырғасының ішкі бетін сызамыз:

а) дөңгелек күпшегігің ұзындығы тістегеріш енінен үлкен болғандықтан, дөңгелек күпшегігің бүйір беті мен қабырғаның ішкі бетінің арасындағы саңылауды А₁ = 1,2δ = 1,2·8 = 9,6 мм деп қабылдаймыз;

б) дөңгелек тісінің төбесін қамтитын шеңберден қабырғаның ішкі бетіне дейінгі саңылауды А = δ = 8 мм деп қабылдаймыз;

в) жетекші білік мойынтірегінің сыртқы сақинасы тістегеріштің төбе диаметрінен үлкен болғандықтан, жетекші білік мойынтірегінің сыртқы сақинасы мен қабырғаның ішкі бетінің арақашықтығын А = δ = 8 мм деп қабылдаймыз;

Біліктердің мойынтіректерін таңдаймыз.

Алдын ала жетекші білік үшін ø 25 мм радиалды шарикті бір қатарлы жеңіл сериялы; жетектегі білік – ø 45 мм шарикті бір қатарлы радиалды жеңіл сериялы мойынтіректер таңдаймыз.

1-кесте – Мойынтіректердің сипаттамалары

	Мойынтіректің белгіленуі	мм	D1 мм	В мм	c	C0
Жетекші	205	35	72	17	14,0	6,95
Жетектегі	208	40	80	18	32,0	17,8

Майлау тәсілін таңдаймыз: тістер жұбының ілінісін тісті дөңгелектің майға малынуы арқылы; мойынтіректер пластикалық жағу майымен майланады. Бөлек майлауды таңдаған себебі, v=2,01 м/с ≤ 3 м/с, ал ол май шашырандыларының жетуін қийындатады. Сондай-ақ, бөлек майлау мойынтіректерді маймен бірге келетін металл бөлшектерінен қорғайды.

Мойынтірек камераларынан тұрқының ішіне май ағып кетпеуі және ілініс аймаындағы ыстық сұйық май пластикалық майлау материалын шайіп кетпеуі үшін қуыстылықты майұстағыш сакиналар арқылы бөлеміз.

Миллиметрлік қағаздан (құрастыру сызбасынан) өлшеніп алынады: тегеріш енінің ортасынан мойынтірек ортасына дейінгі ара қашықтық l₁ =50,5 мм; дөңгелек күпшегінің ортасынан мойынтірек ортасына дейінгі ара қашықтық l₂ =53 мм; l₁ = l₂ =53 мм.

Мойынтірек ұясының тереңдігі

l_ұя = δ + K₂ + (3÷5) мм = 8 + 33 + 3 = 44 мм,

мұндағы K₂ – тұрқы белдемшесінің ені d₂ бұрандамасына байланысты 10.3 кестесінен алынады (242 бет). d₂ = 12 мм болған жағдайда K₂ = 33 мм болады.

Мойынтірек қақпағы ернемегінің қалыңдығын Δ жуықша түрде бұрандама тесігінің диаметріне d₀ тең етіп аламыз; біздің жағдайда Δ= 10 мм (суретті қараңыз)

Бұрандама қалпақшасының биіктігін шамамен h_б = 0,7d_б = 0,7·8 = 5,6  6 мм деп қабылдаймыз. бұрандама қалпақшасы мен шынжыр білікшесінің арасында 10 мм саңылау қалдырамыз.

Өлшеу арқылы жұлдызшаның жанындағы тірекке қатысты орналасуын көрсететін қашықтықты l₃ = 60 мм екенін анықтаймыз.

1-сурет-Мойынтірек қақпағы ернемегінің қалыңдығы