3.4 Жерге қосу құрылғысына есеп жүргізу
Жерге қосу құрылғысының қауіпсіздігі – электрлік тоқтан қорғануды қамтамасыз ететін есептеулердің ең бастысы болып табылады. Жұмыстың принципі жермен электрлік немесе оның ток өткізбейтін метал бөліктерінің эквивалентімен жалғануы. Жоғарғы және төменгі кернеулі аппаратты қорғаныстық жерге қосу күштік трансформаторлардың нольдік шығысының жұмыстық жерге қосылуына ортақ.
Изоляция зақымданған кезде адамдарды электрлік тоқ соғудан қорғау үшін нольдеу жүйесі қолданылады – трансформатордың бейтарап жерге қосылуымен электрқондырғының металдық жалғануы.
Нольдеуге электрлік машиналардың корпустары, аппараттар, шамдар, тарату құрылғыларының шкафтары мен қалқандарының қаңқалары, кабельдік конструкциялар жарайды.
Есептеудің мақсаты диспетчерлік басқару пунктіндегі электрқуат құрылғысының қорғаныстық жерге қосылуының кедергісін анықтау. Электрэнергиясы тарататын кедергі 220 В тең. ГОСТ 464-79 сәйкес қорғаныстық кедергі құрылғысының қолданылатын кедергісі 4 Ом. Бұл үшін табиғи жерге қосу құрылғысына қосымша тік болат өзекшелі қолдан жасалған жерге қосу құрылғысы жасалады.
Автоматика және бақылау-өлшеу құралдары, дабылдама компьютерлер орнатылған және жарықпен жайғастырылған орынға қатысты есептеу жүргiземіз. Ең жоғары сызықтық кернеу - 0, 4 кВ, ал жерге тұйықталған ток жуықтап алғанда екi А, топырақ - саз, климаттық белдеу - үшiншi, табиғи жерлендiргiштердi пайдаланбайды.
Сырттан кескiнгенге электродтардың тiк жайтартқыштың құрылымы орналасқан ғимарат жобаланады. диаметрi 15 мм болат өзектерi және ұзындығы 3 м вертикаль жерлендiргiштері алынады; электродтардың ұштары 0,7 м тереңдiкте оларға көлбеу электрод өзек түрiндегi пiсiріледі. Шешiм келесiдей келтiрiледi:
электр қондырғыларының құрылғысының ережелерiне сәйкес жерге қосу құрылғысының кедергісі R3 = 4 Ом, есеп айырысу кедергісі R3 = 3 Ом қабылданады;
тiк электродтардың арасындағы арақашықтық - 3 м;
табиғи тұйықтау болмаған жағдайда, жасанды жерге тұйықтаудың кедергісі Rи = R3 = 3 Ом;
пниматикалық коэффицент бар топырақтың есептік меншiктi кедергiсi үшiн көлбеу және тiк электродтар үшiн тиiсiнше : ррг = 273 ом ·м ; ррв =105 ом · м;
өзек түрiндегi бiр тiк электродтың кедергі жайылуын 3.2 формуласымен анықталады:
,
ом,
(3.2)
мұндағы lВ= 3 мм — бір электродтың ұзындығы (тік);
tB= 0,7+1,5 = 2,2 м – электродтың ұшының орналасу тереңдігі;
d –өзек диаметрі, мм.
6) вертикаль жерлендiргiштердiң алдын-ала санын анықтау формуласы
,
(3.3)
мұндағы Кив=0,73 - тең бiрге жайтартқыштарды қолдану коэффициентi lВ-ның олардың араларындағы қашықтыққа қарым-қатынасы.
7) көлбеу электродтаының есептік жайылу кедергісі формуласы бойынша анықталады:
,
Ом, (3.4)
мұндағы Киг = 0,77 – қолдану коэффиценті;
lГ = 4x3 = 12 м – көлбеу электродтарының алдын ала қашықтығы;
tr = 0,7 м; - орнату тереңдігі;
d = 15 мм - электрод диаметрі.
8) тік электродтардың саны
.
Қорытынды. Сонымен, 16 дана электрод қажет.