У Р О К 1
АЛЕСЬ БАДАК «МАЛЕНЬКІ ЧАЛАВЕК У ВЯЛІКІМ СВЕЦЕ»,
Мэты:
развіваць маўленне, механізм чытання па-беларуску;
імкнуцца акрэсліць асаблівасці беларускай мовы;
выхоўваць любоў да Радзімы, роднага краю.
Тып урока: урок-падарожжа.
Абсталяванне: магнітафон, касеты, карта, глобус.
ХОД УРОКА
I. Арганізацыйны момант
Гучыць музыка да слоў песні «Мой край беларускі» (сл. А. Ставера).
— Мы з вамі нездарма пачалі наш першы ўрок з праслухоўвання гэтай песні. Скажыце, аб чым у ёй спяваюць? (Адказы дзяцей.)
— А дзе мы з вамі жывём? (Адказы дзяцей.)
— Правільна, мы жывём у Беларусі, і яна з'яўляецца нашай Радзімай.
II. Гукавая размінка
Дзінь-дзінь-дзінь! Дзінь-дзінь-дзень!
Дзінькаў дожджык цэлы дзень!
Чыстагаворка (звярнуць увагу на чытанне слоў з дз):
Не хапае апельсіна, — кажа Дзіна, Дзіна, Дзіна.
— Знік адзін, адзін самы лепшы апельсін.
Уздыхнуў Цімошка: — Можа з'ела кошка?
III. Аб'яўленне тэмы ўрока
Як вы думаеце, аб чым будзе ісці гутарка на ўроку, над чым мы будзем працаваць? (Адказы дзяцей.)
Так, мы будзем гаварыць пра нашу Радзіму, пра людзей, якія жывуць на гэтай зямлі, — гэта значыць пра нас і нашых блізкіх. Наша праца будзе цікавай, таму што мы адправімся ў падарожжа па нашай краіне.
III. Праца над рашэннем пастаўленай праблемы, атрыманне выніку
1. Гутарка аб Беларуси
(На дошцы з'яўляецца карта Беларусі, на стале — глобус.)
— Перад вамі глобус — макет планеты Зямля, які паменшаны ў шмат разоў, а вось тут (паказаць на глобусе і карце) — наша сінявокая Беларусь. Паглядзіце, якая яна маленькая, і тут жывём мы з вамі. Гэта — наша Радзіма. А як яна называецца? (Беларусь.)
Тады мы з вамі хто? (Беларусы)
А як будуць называць сябе дзяўчынкі? (Беларусачкі.)
А хлопчыкі? (Беларусы.)
IV. Чытанне твора Алеся Бадака «Маленькі чалавек у вялікім свеце»
— Мае маленькія сябры, паслухайце апавяданне пісьменніка Алеся Бадака «Маленькі чалавек у вялікім свеце». Аўтар запрашае вас разам з ім у падарожжа. Можна, нават, заплюшчыць вочкі і ўважліва слухаць мяне. (Настаўнік чытае тэкст падручніка.) [1, с. 3—5]
Бюро даведак:
напэўна — наверное;
цацка — игрушка;
нехта — кто-то;
навокал — вокруг;
прыгожае — красивое.
Музычная пауза (гучыць спакойная музыка)
Дзеці паказваюць, што бачылі ў час падарожжа, як дрэвы ў бары цягнулі свае галінкі да сонца, ляцелі птушкі над рэчкай,бегалі дзеці на стадыёне.
V. Праца па змесце твора
1. Чытанне тэксту вучнямі «ланцужком».
Рабяты, дык дзе ж вы жывяце?
Што ў вашым разуменні ўяўляе сабою дом?
Ці можа быць вашым домам другі горад, веска?
Што вы бачыце навокал сябе? Каму гэта ўсё належыць?
Як разумееце выраз: «...агульная. Наша»?
А якую агульную назву можна даць усяму, што нас акружае? (Радзіма.)
Як завецца наша Радзіма?
Як называюць людзей, якія жывуць у Беларусі?
2. Выбарачнае чытанне тэксту.
— Прачытаць тлумачэнні аўтара на наступныя пытанні:
а) Што такое дом?
б) Што яшчэ з'яўляецца тваім домам?
в) Чым з'яўляецца для ўсіх лес? Рэчка?
г) Прачытаць паясненні аўтара аб Радзіме.
3 даўніх часоў месца, дзе жылі нашы продкі, бацькі, называюць Бацькаўшчынай, а месца, дзе жывём мы, — Айчынай альбо краінай.
Што агульнае ў гэтых словах? ЦІ можна гэтыя словы аднесці да тэмы нашага урока?
VI. Падвядзенне вынікаў урока. Рэфлексія
Грамадзянамі якой дзяржавы мы з'яўляемся?
Хто мы па нацыянальнасці?
Як мы павінны адносіцца да сваей Радзімы?
Якое пачуццё выклікала ў вас праца на уроку?
Што хацелі б пачуць яшчэ?
Ці цяжка было працаваць?
Вы вельмі добра працавалі. Дзякуй за працу.
Дамашняе заданне с. 3-5
Урок № 2
Тэма: Алесь Бадак “Беларусачка”. Мікола Маляўка “Я – белару маленькі”.
Мэты:
развіваць маўленне, механізм чытання па-беларуску;
імкнуцца падкрэсліць асаблівасці беларускай мовы;
выхоўваць любоў да Радзімы, роднага краю.
Ход урока.
Арганізацыйны момант.
Гукавая размінка чытанне слоў з літарай г.
1. Павольна прачытай скорагаворку. Дакладна вымаўляй кожны гук.
Так і сяк, наўскасяк
Скача грак кракавяк.
Скача так з грачыхаю,
Што шпак ад пылу чыхае. (В. Вітка)
2. Прачытай пацешку. Старанна вымаўляй гукі. На бярозе рак,
У рачулцы грак,
Пад канапай крот.
А ў норцы кот.
3.Прачытай пірамідку слоў.
Гульня
Г гайдала Галку, прыгаварвала:
— Галка-Галя, не ганяй галубоў у галубятні, не грызі гарбузікаў. Гэй-гоп-гуленькі! Гэй-гоп-гусанькі!
Гена, Грыша, Груня, Гэля гулялі ў гарадкі. Глядзяць — Г гайдае Галку, гукаюць:
Гэй, Г, пагуляй з намі ў гарадкі.
Г кінула гайдаць Галку:
Гушкайся, Галка, сама. Я нагуляю ў гарадкі. Галка-гультайка ў гвалт:
Г, гайдай Галку.
Галка галёкала. А Г бегла да Гены, Грышы, Груні, Гэлі. Гуртам за горадам гулялі ў гарадкі.
Паводле У. Ліпскага
Праверка дамашняга задання
Чытанне апавядання “Маленькі чалавек у вялікім свеце”
Работа над вершам Алеся Бадака “Беларусачка” і Міколы Маляўкі “Я бларус маленькі”.
Бюро даведак. (слоўнк)
6. Падвядзенне вынікаў урока. Рэфлексія
7. Дамашняе заданне с.6-7
УРОК 3
Тэма АРТУР ВОЛЬСКІ «РАДЗІМА». ЛЕАНІД ПРАНЧАК «ДАРАГАЯ БЕЛАРУСЬ»
Мэты:
вучыць выразнаму чытанню;
развіваць маўленне;
> выхоўваць лгобоў да Радзімы. Тып урока: урок-падарожжа.
Абсталяванне: магнітафон, карта Беларусі, малюнкі.
ХОД УРОКА
I. Актывізацыя ўвагі. Матывацыя
— Паглядзіце адзін на аднаго, усміхніцеся.
II. Артыкуляцыйная гімнастыка
Лю-лю-лю — беларускі край люблю,
Ля-ля-ля — гэта родная зямля,
На-на-на — бо ў свеце яна адна.
1.Добры
Прыемнага ___________
Вялікі ____________
Добрай ____________
Прабачце, ____________
Смачна
Шчаслівай ______________
Словы-памочнікі: есці, дзень, калі ласка, ночы, апетыту, дзякуй, дарогі.
2. Прачытай верш. Дапоўні яго недастаючым словам.
За качкай ходзяць —
Качаняты,
А за гускай —
Гусяняты,
За кароваю —
Бычок,
А за свінкай —
3. 
4. Прачытай уважліва.
Ветлівая Хрунька
Бабуліна Хрунька ўсім, каго сустрэне ў двары, прамаўляе: "Хру-хру!" Гэтак яна вітаецца. І на яе прывітанне куры радасна адказваюць:
Куд-кудахІ А пеўні весела спяваюць:
Ку-ка-рэ-ку!
Гусі ківаюць галавой і гучна крычаць:
— Га-га-га!
Усе бабуліну Хруньку паважа-юць, кажуць:
— Глядзіце, якая яна ветлівая, хоць і свінка.
5. Прачытай прыказкі. Растлумач іх сэнс.
Гара з гарою не сходзяцца, а чалавек з чалавекам сыйдуцца.
Добрая слава даражэйшая за багацце.
За двума зайцамі пагонішся — ніводнага не зловіш.
Легка пасварыцца, цяжэй памірыцца.
III. Паўтарэнне вывучанага
— Успомніце, пра што мы з вамі гаварылі на мінулым уроку. Прачытайце з тэксту, які рыхтавалі дома, урывак аб тым, як аўтар апісвае Радзіму, яе назву, піша пра людзей, якія жывуць у Беларусі.
IV. Новая тэма
Мы зноў адпраўляемся ў падарожжа па карце нашай Радзімы на чароўным караблі. Закрыйце вочкі, голавы пакладзіце на рукі і ўважліва слухайце. (Гучыць ціхая музыка.)
Наш карабель ляціць над зялёнымі лясамі, сінявокімі рэкамі, вёскамі і гарадамі, але наперадзе мы бачым вялікі горад, і наш карабель пайшоў на пасадку. Падыміце голавы. Паглядзіце на малюнкі. Хто з вас здагадаўся, куды мы прыляцелі? (У Мінск.)
— Што вы ведаеце пра Мінск? (Сталіца Беларусь.)
— Далей знаёміцца з бязмежнымі прасторамі нашай Радзімы будзем па вершы беларускага пісьменніка Артура Вольскага «Радзіма» [1, с. 8].
(Настаўнік чытае верш на памяць.)
Бюро даведак: спякотны — жаркий; лагодны — добродушный.
Чытанне вучнямі верша напаўголасу (гудзенне).
Аналіз твора.
Якая наша Радзіма? (Адказы дзяцей)
Пацвердзіце гэта словамі з тэксту верша.
З чым параўноўвае аўтар Радзіму?
Што з’яўляецца самым галоўным для нашай краіны?
Фізкультхвілінка.
Мы працавалі з вамі і крышку стаміліся. Настаў час адпачыць, а адпачываць мы будзем на лузе. Пяшчотна дзьме ветрык у твар (дзеці плаўна машуць рукамі перад тварам), ціха хістаецца на лузе трава (рухі ўправа-ўлева, падняўшы рукі ўгору), мы весела бегаемпа лузе ўздагон за ветрыкам, убачылі прыгожую квеку, спыніліся, прыселі, удыхаем яе прыгожы пах. Раптам прыляцеў на луг бусел,стаў на адну нагу, і мы за ім, ён на другую і мы за ім. Прыгожую бабачку спугнулі з кветкі, яна палязела, мы на ўдагон:
Прабач, бабачка!
Бабачка на кветку села, амы ціха на свае месцы.
Падрыхтоўка да чытання верша Леаніда Пранчанка “Дарагая Беларусь”
Якія карціны за час нашага адпачынку вы сабе ўявілі?
Ці здаўся прыгожы дуб?
Ці можна назваць луг, лес, поле адным словам?
Чыя гэта зямля?(Беларуская)
Якія вашы адносіны да яе?
З вамі згаджаецца і аўтар верша “Дарагая Беларусь”
Чытанне верша настаўнікам.
Бюро даведак:
крыляць – махать крыльямі, взлетать.
спрадвечны – ізвечный, вековечный.
Чытанне вучнямі
Праца па змесце твора.
Падвядзенне вынікаў урока. Рэфлексія.
Дамашняе заданне:
Вывучыць верш “Дарагая Беларусь” на памяць.
Урок № 4
Тэма раздзела: Звініць званок вясёлы – ён кліча на ўрок..
Тэма ўрока:
Мар’ян Дукса. Развітанне з летам. Артур Вольскі. Зазвініць званок. (с.16-17)
Мэта:
вучыць чытаць па-беларуску цэлымі словамі;
развіваць навыкі звязнай мовы, узбагачаць слоўнікавы запас вучняў;
выхоўваць беражлівыя адносіны да прыроды.
Ход урока