8.Үшфазалы тізбектердегі қуатты өлшеу.

Үш фазалы тізбектің активті қуаты жүктеменің фазаларының активті қуаттарының және нөлдік сымның кедергісінде бөлінетін активті қуаттың қосындысына тең:

,[Вт].

Үш фазалы тізбектің реактивті қуаты:

, [ВАр].

Толық қуат:  , [ВА].

Жүктеме симметриялы болса болса, онда:  , ,  , .

Фазалық активті қуат: ; Фазалық реактивті қуат:  . Үш фазалы тізбектің активті және реактивті қуаты:  ,  .

Үш фазалы тізбектің толық қуаты:  ;

Жүктеменің фазаларының өзара жалғану сұлбаларына ( жұлдызша немесе үшбұрыш) байланыссыз үш фазалы тізбектің қуаттарын желілік кернеу мен желілік ток арқылы анықтауға болады.:  ,  ,  ;

Үш фазалы тізбектің активті қуатын өлшеу. Егер үш фазалы тізбекте нөлдік сым болса, бірақ жүктеменің фазаларының кедергілері Z_A , Z_B , Z_C бірдей болмаса, онда тізбектің активті қуатын өлшеу үшін үш ваттметр қолданылады (44-сурет).

44-сурет

45-сурет

Тізбектің активті қуаты осы үш ваттметр көрсетуінің қосындысына тең.

Егер тізбектің нөлдік сымы болмаса, онда активті қуатты өлшеу үшін екі ваттметр қолданылады (45-сурет). Бұл екі ваттметрдің көрсетуілері көбінесе бірдей болмайды. Бұл жағдайда үш фазалық жүйенің қуаты екі ваттметрдің көрсетулерінің алгебралық қосындысына тең.

Айталық, бірінші ваттметрдің көрсетуі P₁=Re[U_ACĪ_A] , ал екінші ваттметрдің көрсетуі P₂= Re[U_BCĪ_B]. Бұл жағдайда ваттметрлердің көрсетулерінің қосындысы

U_ACĪ_A+ U_BCĪ_B=(U_A -U_C) Ī_A+(U_B -U_C) Ī_B=U_AĪ+U_BĪ_B+U_CĪ_C.

Соңғы өрнек үш фазаның активті қуаттарының қосындысын көрсетеді.

Егер жүктеме симметриялы болса, онда бір фазаның активті қуатын үшке көбейтеміз.

Өзара индуктивті байланысқан элементтері бар үш фазалы тізбектерді есептеу бір фазалық синусоидалық токтың индуктивтік байланысы бар тізбегінің есебіне ұқсас жүргізіледі.

9.Айналу магнит өрісі. Синхронды және асинхронды қозғалтқыштың

әрекет қағидасы

Синхронды электр қозғалтқыш. Синхронды қоғалтқыштар синхронды генераторлар мен асинхронды қозғалтқыштарға қарағанда, әсіресе, шағын және орташа қуаттылары аз таралған. Олар негізінен қозғалтқыш білігіндегі жұмысшы жүктеме шегіндегі аралықта айналымын тұрақты ұстап тұруы керек ететін тетіктер мен машинелер жетегі үшін пайдаланылады (соруыштар, компессорлар, прокат стандары және т.б.). Синхронды қозғалтқыштардың 1.13-суретте көрсетілген жұмысшы сипаттамалары әдетте, қуаттылығы бірдей асинхронды қозғалтқыштардың жұмысшы сипаттамаларынан артық болады. Алысқа таратылған, сондай-ақ көп мөлшерде реактивті қуат тұтынатын қазіргі заманғы электр желілерінде біліктеріне жүктеме түспей істейтін синхронды қозғалтқыштар кең қолданылады. Мұндай синхронды машинелерді синхронды орын толтырғыштар дейді, олар асақоздырылған синхронды машинелердің, желіге артық индуктивті қуат беру, ал жете қоздырылмаса индуктивті қуатты желіден тұтыну қасиеттерін пайдаланады. Асақоздырылған синхронды қозғалтқыш бос жүріс кезінде (синхронды конпенсатор) желіге қосылған және қуат коэффициентін (Cosφ) жақсартатын электр конденсаторының қызметін атқарады.

1.3.3. Электр энергиясын механикалық энергияға айналдыратын синхронды қозғалтқыштағы электрфизикалық процесстер.Синхронды қозғалтқыштың үшфазалы орамасын, үшфазалы желіге жалғау айналмалы магнит өрісін тудырады (2-бөлім). Негізінде ротор магнит болғандықтан ол магнит компасының тілі сияқты статор орамасының айнымалы магнит магнит өрісіне ілесіп айналысқа түседі. Статор орамасында берілген электр энергиясы, білікті айналдыратын механикалық энергияға түрленді. Бұл жағдайда, ротордың жылдамдығы, статор орамасының айнымалы магнит өрісіне тең болады, демек, олар, синхронды айналатын болады (n₂=n₁=n_с) осыдан, мұндай электр мәшинелері солай аталады. Айтылған, синхронды қозғалтқыштың электр энергиясын механикалық энергияға айналдыру процессі жорамалданған болып табылады, негедесең, ротордың инерциясы үлкен болғандықтан тоқтың өнеркәсіптік жиілігінде, оның орнынан қозғалуына мүмкіндік бермейді.