- •«Кәсіпорындардағы ақпараттық жүйелер» пәнінен оқу-әдістемелік кешен
- •5В060200 – «Информатика» мамандығына арналған
- •Мазмұны
- •1. Дәрістер
- •Дәрістер
- •Иерархиялық деректерді моделдеу
- •Желілік деректерді моделдеу
- •Реляциялық деректерді моделдеу
- •Тақырыбы: Деректер қорымен жұмыс істеуге арналған құралдар
- •Аспаптық құралдар
- •Аспаптық құралдар
- •Мәліметтер жиыны
- •Table1 компонентімен байланысқан дқ кестесіне арналған негізгі индекс анықталған. Оған кілтті алаң Name Post; BruthDay кіреді ;Бұл индекс ағымдағы ретінде орнатылады .
- •Сурет 8.3. Мәліметтер базасының псевдонимінің параметрлі терезесі
- •2. Жұмысты орындау реті
- •Тақырыбы: Delphi-де дқбж-н құру.
- •1) Экранды формада дқ-ның бір кестенің мазмұнын ұсыну
- •2.2)Экранды формада дқ кестесінің мәліметтерін бейнелеу, оларды арасындағы байланысты есепке алып, мәліметтер жиынын арасындағы Master –Detaie байланысын жүзеге асыру арқылы .
- •Тақырыбы: дқ-ғы мәліметтерді енгізу үшін экрандық форма құру
- •Экрандық формадағы tdbGrid модификация варианттары
- •Ол үшін мәліметтер жиыны dsBrowse қарап шығу режимінде болуы қажет.
- •Дқ мазмұнын ұсыну үшін өте күрделі экрандық формалар Экрандық формадағы tdbGrid модификация варианттары
- •Электрондық формада саналатын алаңдар
- •Сурет-12.10. Жіберілген қосымша түрі
- •Сурет-13.1. Әртүрлі кестеден мәліметтерді бір мәліметтер жиынына біріктіру
- •Жүйе жұмысын тексеруі және жіберілу
- •Сурет-15.3. Жуықтап қарау терезесіндегі есепберудің мазмұны
- •Сурет- 15.5. Формулалар орналастыру
- •2. Зертханалық сабақтар
- •Тапсырмалар:
- •Кестені шығару
- •Тапсырмалар:
- •Структуралы сұраныстар тілі sql
- •Сұранымды қосымшада құру
- •Тапсырма:
- •Тапсырмалар:
- •Жалпы есеп құру
- •3. Студенттердің өздік жұмысы
Электрондық формада саналатын алаңдар
Егер форма №3 саналатын алаң құру қажет болса, онда былай істеледі:
1. Редактор алаңына жаңа алаң құру керек, оны Calculated сияқты белгілеу. Бұл үшін DataModule 5–ке өту керек, қажетті ағымды( тышқан көмегімен) НД () жасап; тышқанның оң жағын басып Field Editor менюін таңдап және қайтадан тышқанның оң жағын басып, New Field менюін таңдау, сонан кейін диалог терезесіне алаң атын көрсету қажет, оның типі және жолдақ алаң үшін ұзындығын ( сурет 12.9)
Сурет-12.9. Жаңа алаң қасиетін анықтау терезесі
Жаңа алаң үшін TField компоненті құрылды, қатынасты редактор алаңымен жүзеге асыруға болады.
2. Қолданылатын алаңға жататын НД (Table2) компоненті үшін, OnCalcFields оқиға өңдеушісі анықтау қажет .
Мысалы, Table 2 НД арналған, қауымдастырылғанға ТБДпен “ Кіріс ” ті, есептеліп, Table 2 Vychisl алаңына “ ия ” мәнін енгіземіз , егер Table 2 Kolvo алаңында осы жазбаның 100-ден көп мәнінен тұрады, ал керісінше болса, Table 2 Vychisl алаңына бос мән береміз:
Procedure TDataModule 5. Table 2 CalcFields ( DataSet : TDataSet );
Begin
IF Table 2 Kolvo . Value >100 Then
Table 2 Vychisl . AsString :=' ия '
А
Table 2 Vychisl . AsString :='';
End ;
Егер AutoCalcFields мәліметтер жиынының қасиетінде True анықталған болса, OnCalcFields оқиғасы берілген НД dsEdit және dsInsert режимінде саналатын алаң модификациясы кезінде бастайды, онымен реляциялы байланысқан (ТБД өзіне тұтастыққа шектеу орнатылған кезде ).
Осы OnCalcFields оқиға процедура - өңдеушісі есептелетін алаң немесе алаңдар тобының мәнін есептеу алгоритімін жүзеге асыруынан құрылады. Осы өңдеушіде мән тек саналатын алаңға меншіктеу керек және алаңға меншіктеле алмайтын белгілі ДҚ құрлымында (қосымша 12.10 суретте көрсетілген).
Сурет-12.10. Жіберілген қосымша түрі
Ескерпе. Кейде саналатын алаңға мән меншіктеу қажет басқаша айтқанда кейде кейбір айнымалы формаларында есептелінетін алаң мәндерін жазу тиімді болады. Мысалы біз НД Tbl жазбаны қосайық Summa алаң мәнін кейбір алгоритімдер есептелініп Summa алаң мәнін есептеу үшін TekOstatok айнымалысы қолданылады. Біз TekOstatok мәнін Tbl алаңында есептелінетін әр жазбаға енгізуімізге болады.
Бір қиындық кездеседі: мәліметтерді есептелетін алаңға енгізу OnCalcFields оқиға өңдеушіде және жергілікті айнымалы TekOstatok мәні таратылған уақытта жүргізіледі.
Мына жағдайда Tbl жаба қосатын алгоритмді орындау процесінде қандайда бір динамикалық тізімде локальді айнымалы мәндерін есте сақтау керек, содан кейін OnCalcFields оқиға өңдеушідегі сәйкес келетін элементтерді алап тастау керек, осы элементтердің мәндерін Tbl ТО алаңына қосу керек.
Дәріс №13
Тақырыбы: SQL тілінің мүмкіндігі және оларды ДҚ-да қолдану.
Экрандық форманың әртүрлі кестелерінің SQL-сұратуды пайдаланып мәліметтерді бейнелеу
Есеп беру формасын құру және олардың ДҚ-ға қатынауын орнату және мәліметтерді өңдеуді ұйымдастыру
SQL тілі (Sructured Query language – құрылымдық сұраныстар тілі) деректер қорына күрделі сұраныстарды қалыптастыруға мүмкіндік береді.
Сұраныс бұл нәтижесінде сұрақты қанағаттандыратын жазбалар жиынынан алынатын деректер қорына қойылған сұрақ. SQL синтаксисінің жалпы ережелері өте қарапайым.
ЖҰМЫСТЫ ОРЫНДАУ РЕТІ
Экрандық форманың әртүрлі кестелерінің SQL-сұратуды пайдаланып мәліметтерді бейнелеу
Бірнеше кестелерден мәліметтерді бейнелеу үшін форма құрайық, ол үшін TdataModule5 контейнеріне TQuery компонентін жайғастырамыз (Data Access компонент палитра беті). Үнсіздік бойынша оның аты Query1. PRIMER-ге DatabaseName қасиетін орнатамыз. TDataSource (DataSource 4) компонентін орналастырамыз. Query1 мәніне DataSet қасиетін орнатамыз.
№4 формаға TDBGrid компонентін орналастырамыз. Оның DataSource қасиетін DataSource4 мәніне орнатамыз.
Объектілердің инспекторында Query1 компоненті үшін SQL-қасиетін тауып батырмасын басамыз. Содан пайда болған редактор терезесінде SQL –сұрату текстін тереміз.
SELECT P.DatPrih, P.Material, P.Kolvo,Т.Zena,
(P.Kolvo * T.Zena) As Stoim
FROM Materialy T, Prihod P
WHERE T.Material = P.Material
ORDER BY P.DatPrih, P.Material
Және Ok батырмасын басамыз .
Осыдан кейін Query1. Active қасиетін True мәніне орнатамыз. Query 1 мәліметтер жиыны қоймаға түскен материалдар жайындағы мәліметтерден тұрады. Бұл жиынның жазба құрамына DatPrih (кіріс датасы), Material (материал аты), Kolvo (кіріс мөлшері), Zena ( берілген материалдар бағасы), Stoim (кіріс материал құны) алаңдары кіреді. SQL қасиетінің сұрату текстінен мәліметтер жиыны екі кестеден "жиналатыны" көрініп тұр: Materialy.DB және Prihod.DB кестелері. Material алаңының бірдей мәндері бар ДҚ кестелерінің жазбалары біріктіріледі
№1формасының есеп беру пунктіне келесі код енгіземіз :
Form 1. Visible := False ;
Form 4. Visible := True ;
Query 1 мәліметтер жиынына жаңа жазбаларды қосуға және мәліметтер жиынындағы жазбаларды өшіруге немесе өзгертуге болмайтынын ескеруіміз керек.ДҚ жалғыз "жиналатын" бұл мәліметтер жиындарының типін оқуға ғана болады.
