35) Мүгедектерді, мүмкіндігі шектеулі қарт адамдарды әлеуметтік қызмет көрсетудегі мемлекеттік стандарттарды атаңыз және сипаттама беріңіз

Қазақстан Республикасы Еңбек және әлеуметтік қорғау министрінің бұйрығымен бекітілген Қарттар мен жалпы үлгідегі мүгедектерге арналған мемлекеттік медициналық-әлеуметтік мекемелерде және мемлекеттік емес медициналық-әлеуметтік мекемелерде әлеуметтік қызмет көрсетулердің «Мүгедектер мен қарттарды үйде әлеуметтік көмек бөлімшелерінде, аумақтық әлеуметтік қызмет көрсету орталықтарында, мемлекеттік медициналық-әлеуметтік мекемелерде және мемлекеттік емес медициналық-әлеуметтік ұйымдарда әлеуметтік қызмет көрсету» үлгі ережелері қабылданған. Мүгедектер мен мүмкіндігі шектеулі қарт адамдарға қатысты мемлекеттік стандарттарға мемлекет тарапыныан берілетін мүгедектігіне байланысты жәрдемақылар, зейнетақы және тегін медициналық көмек пен дәрі дәрмектер жатқызылады. Интернат-үйінің негізгі міндеттері мыналар болып табылады: мүгедектерді материалдық-тұрмыстық қамтамасыз ету, оларға үйдегіге ұқсас өмірдің қолайлы жағдайларын жасау; онда тұратын адамдарға күтімді үйымдастыру, оларға медициналық көмек көрсету және мәденибұқаралық жұмыс жүргізу; мүгедектерді әлеуметтік-тұрмыстық және еңбектік ақтап алуға бағытталған іс-шараларды жүзеге асыру. Интернат-үйге жақын, кәмелетке толған, еңбекке қабілетті туыстары жоқ, заң бойынша оларды асырау және қамқорлыққа алу міндетті, сондай-ақ объективтік себептерге (жасының егделігіне байланысты, бірінші, екінші топтағы мүгедек, онкологиялық, психиатриялық ауру, бас бостандығынан айыру орындарындағы немесе шетелге тұрақты тұру үшін көшіп кеткен) байланысты оларға тұрақты көмек пен күтім көрсетуді қамтамасыз ете алмайтын жақын туыстары бар адамдар (жұбайлар) қабылданады. Мүгедектер ісі кеңесінің шешімі бойынша ерекше жағдайларда интернат-үйге қақтығыстар себебінен бірге тұру мүмкін емес жақын кәмілетке толған еңбекке қабілетті туыстары бар қарттар мен бірінші, екінші топтағы мүгедектер қабылдануы мүмкін. Интернат-үйде мемлекеттік қамқорлыққа алынған негізгі контингентке залал келтірмей, тұрмыстық және медициналық қызмет көрсетуді қажет ететін қарт азаматтардық уақытша және тұрақты тұруына араналған ақылы бөлімдер ұйымдастыруға жол беріледі.Қазақстанда мүгедектіктің туындауына байланысты пайда болатын қатынастарды реттейтін мемлекеттік саясат пен ұлттық заңнама негізінен еліміздің экономикалық даму деңгейінің өсуіне сәйкес мүгедектердің тұрмыс тіршілігінің қарапайым жағдайын қамтамасыз етуге бағытталған. Егер мүгедектердің құқықтары туралы тұжырымды құжаттар көбінесе халықаралық стандарттарды сақтау қажеттігін ескерсе, ұлттық заңнама олармен толық келісе бермейді. Мүгедектердің құқықтарын қорғау жөніндегі көптеген нормативтік құқықтық актілер ескірді және кейбір бөліктерде бір-біріне қайшы келеді, мүгедектердің құқықтары туралы нормалар жүйелендірілмеген.Мүгедектердің құқықтары мен бостандықтарын сақтауға кепілдік беретін нормаларды іске асыруда проблемалар кездеседі. Заңнама талаптары бірқатар себептер бойынша орындала бермейді: заңдарды орындау үшін заңға тәуелді актілердің, оны іске асырудың айқын әрі нақты тетіктерінің, бірыңғай бақылаушы органның жоқтығы, қаржы ресурстарының тапшылығы.Қолданыстағы нормативтік құқықтық актілер көбінше әлеуметтік және экономикалық құқықтарды қорғауға, қайғылы оқиға, ауру, генетикалық ауру сияқты мүгедектіктің нақты оқиғаларының салдарын жоюға бағытталған. Халықаралық стандарттар мүгедектік проблемасын ушықтыратын және сол арқылы мүгедектігі бар адамдардың әлеуметтік және экономикалық өмірге қатысу мүмкіндігін шектейтін барлық - әлеуметтік, экономикалық, институционалдық және саяси кедергілерді жою қажеттігін талап етеді. Мүгедектік бойынша жәрдемақы тұлғаның мүгедектігі жұмыс істегеніне немесе істемегеніне жұмыс уақытында немесе жұмыстан кейін болғанына қарамастан мүгедектік анықталған күннен бастап тағайындалады. Бұл жәрдемақыға құқықтары барлар келесі мүгедектер:

- жедел қызметтегі әскери қызметкерлер санынан;

- ішкі істер органдары басқарушы және қатардағы әскери қызметкерлер санынан;

- жарақаттан кейін мүгедек болған әскери қызметкерлер санынан;

- төтенше экологиялық жағдайдан кейінгі мүгедектер.

Елімізде зейнетақының да, жәрдемақының да мөлшері жыл сайын артып жатыр. Биыл еліміздегі ең аз мөлшердегі зейнетақы көлемі 17 491 теңгеден 19 066 теңгеге көтерілді. Ал арнайы мемлекеттік жәрдемақылар айлық есептік көрсеткіш көлеміне байланысты көбейді. Биылғы айлық есептік көрсеткіш мөлшері – 1731 теңге, ал арнайы мемлекеттік жәрдемақы алатындар үшін – 1763 теңге. Мемлекеттік әлеуметтік жәрдемақылар мөлшері ең төменгі күнкөріс мөлшеріне байланысты артты.