6.1 Ең ауырлау жүктелген білікті тексеріске есептеу
Күштік есептің қорытындысы бойынша, ең қатты жүктелген білік - білік 2. Осы біліктің дөңгелек тістеріне әсер ететін, күш векторын сызамыз (9 сурет). Күш бағытын анықтағанда, щеңбер күші Р жетекші звеноға қарсы айналады (кедергі күші сияқты), ал жетектегң звено айналымға бағыттас (қозғалыс күші). Радиалды күш Q дөңгелек ортасына бағытталады.
Сурет 9 – Дөңгелек тістеріне әсер ететін куш векторлары
Есептеулер
сұлбасын екі проекцияда және
және
эпюрларын
сыза отырып, біліктің тексеру есебін
орындаймыз (10 сурет).
Сурет 10 – 2 біліктің есептеу схемасы
YZ вертикал жазықтықтағы тірек реакцияларын анықтаймыз:
Н.
Н.
XZ горизонталь жазықтықта:
Н.
Н.
Суммарлы тірек реакциялары:
Н.
Н.
Тік және көлденең жазықтықтардың иіуші моменттерін анықтаймыз және олардан эпюра тұрғызамыз:
Н∙мм.
Н∙мм.
Н∙мм.
Н∙мм.
Н∙мм.
Н∙мм.
Н∙мм.
Н∙мм.
Н∙мм.
Н∙мм.
Н∙мм.
Н∙мм.
Суммарлы иілу моменті:
Н∙мм.
Н∙мм.
Білік бұралу дәне иілу деформациясын санағандықтан (дөңгелектер арасында), келтірілген моментті анықтаймыз:
Н∙мм.
Біліктің қауіпті қимасындағы σи кернеуді анықтаймыз:
,
мұндағы, [σ]и – иілуге берілген кернеу.
МПа.
6.2. Подшипниктің жұмысқа икемділігін таңдау және тексеру.
Тербеліс подшипниктер түрі: жүктеменің бағыты мен шамасының, жүктеменің сипаты, айналу жиілігі, қажетті жұмыс мерзімі, механизмнің конструкторлық ерекшелігі, жұмыс шарты түрлерімен таңдалады.
8338-57 МЕСТ бойынша радиалды шариктіподшипникті таңдаймыз. Подшипник сипаттамасы 1 кестеде келтірілген.
Кесте - 1. Радиалды шариктіподшипниктің сипаттамасы
МЕСТ |
Сызба |
Жүктеме |
d, мм |
Келтірілген орташа үйкеліс коэффициенті |
Ең үлкен рұқсат етілген біліктің қиылысуы, град |
Қолдану аясы |
8338-75 |
|
Радиалды, үлкен емес ось (екі жақты) |
1...360 |
0,002 |
0,5 |
Цилиндрлі, ременді, фрикционнды, тісті берілістер |
Подшипниктің жұмыс істеу реакциясын кішкене тірекпен тексереміз:
,
мұндағы Cp – подшипниктің күшкөтергіштікке динамикалывқ есептеу;
Lh – 5-7 мың сағат аралығында қабылданатын қажетті жұмчс істеу ұзақтылығы;
n - подшипник сақинасының айналыс жиілігі;0
- күштің динамикалық (эквивалентті)
есептеуі;
С - берілген подшипниктің күш көтеруге икемділігі;
р - дәрежелік көрсеткіш (р=3 шариктіподшипниктер үшін).
,
мұндағы,
- 
толық тірек реакциясына тең радиалды
жүктеме.
-
остьік жүктеме;
V
-
кинематикалық коэффициент (V
);
-
қауіпсіздіктің динамикалық коэффициенті
(
);
-
температуралық коэффициент (t
);
X және Y- радиалды және осьтік жүктемелердің өлшемсіз коэффициенттері.
Н.
Н.
6.3 Штифті қосылысты төзімділікке тексеру.
Штифтер механизм бөлшектерін қосу үшін, механизмің реттеуінен кейін, юөлшектердің нақты өзара орналасуы үшін, сонымен механизмді қайта өшіріп қосудан сақтайтын звено ретінде қолданылады.
Механизм аспаптарында коникалық шкифтер валдарды оларға орнатылған бөлшектер - тісті дөңгелектермен, муфталармен, кулачоктармен т.б. қосу үшін қолданылады. Осы жағдайда штифті қосылыс айналмалы моментпен жүктелген. Штифті қосылысты келесі формула арқылы тексереді:
,
мұндағы, D - білікшенің диаметрі;
d - щтифтің ең аз диаметрі;
-
қиылысқа сәйкес кернеу (
).
Штиф
диаметрі
мм.
МПа.
МПа.
МПа.
МПа.
Муфта үшін қиылысқа есептеу:
3
дөңгелек пен муфта бір білікке орналасқан
болғандықтан, 
5080МПа