4 Муфтаны есептеу

Муфталар деп біліктерді өзара байланыстыру үшін немесе онда бос орналасқан бұйымдары (шкивтер, тісті дөңгелектер және т.с.с.) бар біліктерді қосу үшін қолданылатын құрылғыларды айтады..

Біліктерді тұрақты қосу үшін арналған муфтылар қатаң (қатты) және қозғалмалы (теңестірілген) болуы мүмкін. Қатаң муфтылардың конструкциясы қарапайым, бірақ білктердің дәл біліктес болуын талап етеді. Қозғалмалы муфтылар біліктердің шамалы салыстырмалы жылжуының бар болуына рұқсат береді: осьтік х, радиальді, немесе парал­лель, y және бұрыштық  (перекос), ол қосылысатын элементтерді дайындау және монтаждау қателіктерінің арқасында пайда болады. Сонымен қатар, серпімді элементтері бар қозғалмалы муфтылар айналмалы тербелістерді демпфирлейді.

Біздің механизмде втулкалы муфта қолданылады. Втулкалы муфта конусты штифт немесе шпонкалар арқылы жетектегі және жетекші біліктермен қосылған втулкадан тұрады. (сурет 8, а, б).

Сурет 8 - Втулкалы муфта

Муфтаның өлшемдері:

D=1,5d_в

D=1,53=4,5 мм

l=(34)d_в=912 мм

d_ш(0,30,25)d_в=0,90,75 мм

Втулканы бұралуға, ал штифтардың қосылысын қиылысқа есептейді. Есептеулер бөлімінде көрсетілген.

5 Механизмді күштік есептеу

Тісті беріліс күшін есептеу мақсаты механизм білігінің айналу моментің М ПӘК арқылы анықтау, дөңгелек тістеріне түсетін күшті анықтау. Күшті есептеу дөңгелек тістерінің, біліктердің, подшипниктердің және басқа да механизм бөлшектерінің тозуға және беріктікке төзімділігін есептеу үшін қажет.

ПӘК-ті білік механизмінің статикалық моментін, шеңңберлік күштерін анықтаймыз:

Біліктегі 1 берілген момент бойынша М_1н=20 Нмм үйкеліс моментін М_тр1=0,2 Нмм шамасына тең деп аламыз. М₁ айналу моментін табамыз:

Нмм.

Шеңберлі күш P₃₁ келесі формула арқылы анықталынады:

Н.

Цилиндрлік тік тісті жұптардың ілінісу ПӘК-і ₁₂:

,

мұндағы f – үйкеліс коэффициенті, f =(0,08-0,12); f = 0,1

C – аз күшті ілінісудегі ПӘК-тің кемуін ескеретін түзетуші коэффициент. P<30 Н жағдайында:

М_1н, ₁₂ мәндерін біле отырып, М₂, P₂₃, ₂₃, М_3н мәндерін табамыз:

Нмм.

Н.

Нмм.

М_3н мәні арқылы М_тр3=0,2 Нмм деп таңдап, М₃ мәнін анықтаймыз:

Нмм.

Енді P₄₃, ₃₄, М₄ мәндерін есептейміз:

Н.

Нмм.

М мәні бойынша біліктің диаметрін таңдаймыз мм.

Дөңгелек тістеріне әсер ететін күштерді анықтаймыз. Егер үйкеліс күшін ескересек, онда дөңгелек тістеріне әсер ететін N күштері жалпы нормаль бойынша олардың контактілік аумағына 1 және 2 дөңгелек тістерінің профилі бойынша бағытталады. Нормальді N күшін мынадай құраущыларға жіктеуге болады: шеңберлі Р және радиалды Q. Бұл күштер жетекші вал M₂ моментіне тәуелді. Бұл күштер арасындағы тәуелділік суретте көрсетілген.

Сурет 8 – Дөңгелек тістеріне әсер ететін күштер

Шеңберлі күштер P:

Н.

Н.

Н.

Радиалды күштерQ:

Н.

Н.

Н.

Нормалды силы N:

Н.

Н.

Н.

6 Механизмнің тексерісін есептеу

Білік пен осьті құрастыру кезінде көптеген өлшеулер конструктивті-техникалық шарттардан тағайындалады. Сондықтан құрастырылған білікті (осьті) беріктілікке тексеру қажет. Беріктікке тексеру есебінің әдісі келесіден тұрады: жүктемелердің анықтауы; біліктің есептік сұлбасын құрауы, барлық айналмалы бөлшектер және тіректердің орналастыру және біліктердің тірек реакциясын анықтау; кернеулерді есептеу және беріктіктің тексеруі. Осьтер есептеуі бұралу кернеуі болмағанымен ерекшеленеді.

Біліктер және осьтеріне жұмыс органдары және ұшқалақ инерция күштеріне берілулердің буындарының отырғызылған олары, жүктемелерден күшейтеді. Алғашқы күш тетіктің бағандары туралы әдетте жылжымайтын және симметриялық цикл бойынша өзгеретін иілу кернеулері валахқа және осьтер шақырады. Ұшқалақ инерция күштері топырлап бірге айналады және айналманың тұрақты кернеулері шақырады.