- •1.Тамақтанудың биологиялық, энергетикалық және тағамдық құндылықтары. Зат және энергия алмасудың ерекшеліктері
- •2.Адамның тамақтанудағы ақуыздардың рөлі. Ақуыздың тамақтанумен қамтамасыз етудің мәселелері
- •3.Ағзаның энергия шығынының түрлері. Реттелмейтін энергия шығындары
- •5. Адамдардың энергияға қажеттіліктерін анықтау әдістері. Реттелетін энергия шығындары.
- •6. Тамақтанудағы көмірсулардың рөлі мен маңызы. Ғаламшар тұрғындарының тамақтануындағы көмірсулармен қамтамасыз ету мәселелерінің аспектілері
- •7.Энергияға және қоректік заттарға қажетті физиологиялық қажеттілік нормалары.
- •8. Тамақтанудағы дәрумендердің рөлі мен маңызы. Ғаламшар тұрғындарының тамақтануындағы дәрумендермен қамтамасыз ету мәселелерінің аспектілері
- •9. Энергетикалық баланс түсінігінің анықтамасы. Энергия дисбалансы.
- •10.Тамақтанудағы минералды заттардың рөлі мен маңызы. Ғаламшар тұрғындарының тамақтануындағы минералды заттармен қамтамасыз ету мәселелерінің аспектілері
- •Үйлесімді тамақтануды ұйымдастырудағы негізгі гигиеналық талаптар. Үйлесімді тамақтанудың әр түрлі концепциялары. (м.Н.Шатерников пен а.А.Покровский бойынша)
- •Балансталған тамақтану түсінігінің анықтамасы. Үйлесімді тамақтанудың баланстылығының денгейлері.
- •Балансталған тамақтанудың принциптері. Негізгі қоректік заттардың құрамы бойынша тамақ рационының баланстылығы.
- •Тамақтану тәртібінің маңызы. Үйлесімді тамақтанудың негізгі элементі.
- •Тамақтану жағдайыларына қойылатын негізгі гигиеналық талаптар.
- •6.Тамақтанудың энергетикалық адекваттылығы және қоректік заттарға физиологиялық қажеттіліктер.
- •7. Әртүрлі топтағы тұрғындардың тамақтану жағдайы және оны зерделеу : нақты тамақтану, денсаулық жағдайы, экологиялық статус.
- •8.Тамақтануды зерттеудің әлеуметтік-экономикалық әдістері (артықшылықтары мен кемшіліктері).
- •9. Тамақтануды зерттеудің әлеуметтік-гигиеналық әдістері (артықшылықтары мен кемшіліктері).
- •10.Тұрғындардың тамақтану жағдайын санитарлық-гигиеналық бақылау және гигиеналық бағалау.
- •1. Азық-түліктердің тағамдық сапасы. Тағамдық азық-түліктердің сапа көрсеткіштері.
- •2. Тағамдық азық-түліктерді гигиеналық сараптау.
- •3.Гигиеналық сараптаудың мақсаты мен міндеттері.
- •4.Бидай және бидай өнімдерінің тағамдық және биологиялық құндылығына баға беру
- •5.Бидай және бидай өнідеріне қойылатын гигиеналық талаптар.
- •6. Нанның биологиялық және тағамдық құндылығына гигиеналық баға беру
- •7. Сапасыз бидай өнімдерін қабылдаған кезде адамдарда дамитын аурулар. Бөгде жүктеменің түзілуі .
- •8. Сүт және сүт өнімдерінің тағамдық және биологиялық құндылығын гигиеналық бағалау
- •9.Сүт және сүт өнімдеріне қойылатын санитарлық –эпидемиологиялық талаптар
- •10.Сүт арқылы берілетін антропонозды аурулар
- •1.Еттің биологиялық және тағамдық құндылығына гигиеналық баға беру
- •2. Ет арқылы берілетін антропонозды аурулар
- •3. Шұжық өнімдерінің тағамдық және биологиялық құндылығына гигиеналық баға беру
- •4 Ет өнеркәсібі кәсіпорнында ескертпелі санитарлық қадағалау жүргізу
- •5 Балық , балық және теңіз өнімдерінің тағамдық және биологиялық құндылығына гигиеналық баға беру
- •Гелминтоздардың пайда болуындағы және таратудағы балықтардың санитарлық-эпидемиологиялық маңыздылығы
- •7 Майлар және тағам майларының тағамдық және биологиялық құндылығын гигиеналық бағалау
- •8 Банкілік консервілерінің биологиялық және тағамдық құндылығын гигиеналық бағалау.
- •9 Консервілерді гигиеналық сараптау.
- •10. Алкогольсыз сусындардың тағамдық және биологиялық құндылығын гигиеналық бағалау.Сусындар өндірісіне санитарлық бақылау.
- •1.Тққк (Тұрғындардың құқығын қорғау комитеті) тамақтану гигиенасы бөлімі бойынша қызметкерлерідің лауазымды міндеттері мен құқықтары
- •2.Тққк(Тұрғындардың құқығын қорғау комитеті) тамақтану гигиенасы бөлімі бойынша қызметкерлерідің жұмыс істеу әдістері мен формасы, жұмыс түрімен мазмұны
- •3.Тағам объектілернің жобалануын мемлекеттік санитарлық қадағалау
- •4.Тағамдық объектілерінің құрылысы кезінде тққк (Тұрғындардың құқығын қорғау комитеті) мүшелерімен байланысы және жобалау құжаттар
- •5. Тққк лауазымды қызметкерлердің жүргізетін тағам объектілерінің құрылысын гигиеналық қадағалаудың кезеңдері.Құрылысқа жер учаскесін таңдауды бақылау.
- •6.Тағам объектілерінің құрылысының жобаларынсанитарлық-гигиеналық бақылау
- •7.Жобаны жергілікті орынға бекітудің реттілігі. Тағам объектілерінің құрылысын бақылау
- •8.Тағам объектілерін пайдалануға эксплутацияға беру кезеңіндегі санитарлық-гигиеналық бақылау.
- •9.Тағам объектілерінің территориясына , санитарлық-техникалық жабдықталуына қойылатын санитарлық талаптар(ағымды санитарлық қадағалау).
- •10.Тағам кәсіпорнындағы бөлмелердің ұсталуына,технологиялық,дезинфекциялық тәртіптерге және гигиеналық оқытуға қойылатын санитарлық гигиеналық талаптар.
- •6 Кредит.
- •1.Қоғамдық тамақтандыру кәсіпорындарындағы құрал-жабдықтарға, инвентарь, ыдыстарға қойылатын гигиеналық талаптар.
- •2. Қоғамдық тамақтандыру кәсіпорындарындағы технологиялық процестеріне қойылатын гигиеналық талаптар.
- •3. Қоғамдық тамақтандыру кәсіпорындарының құрамы мен ұсталуына қойылатын гигиеналық талаптар.
- •Азық-түлік сауда кәсіпорындарына қойылатын гигиеналық талаптар.
- •5.Азық-түліктерді жылумен өңдеуге қойылатын гигиеналық талаптар.
- •6. Дайын тағамдардың таратылуы мен бағалауына қойылатын гигиеналық талаптар.
- •7. Тағам кәсіпорындары қызметкерлерінің денсаулығына және жеке бас гигиенасына қойылатын гигиеналық талаптар.
- •8. Азық-түліктерді сатуды ұйымдастыруға қойылатын гигиеналық талаптар (ккт, құрал-жабдықтар, инвентарь, ыдыс, азық-түліктерді қабылдау ,сақтау және тарату).
- •9. Өндірістік бақылауды ұйымдастыруға қойылатын гигиеналық талаптар (ұйымдастыру, жүргізу, тамақ объектілеріндегі сапаны басқару жүйесі).
- •10) Ұсақ бөлшек сауда желілеріне қойылатын гигиеналық талаптар.
- •1.Тағамдық улану. Тағамдық уланудың классификациясы
- •2. Тағамдық токсикоинфекция(этиологиясы, эпидемиологиясы, клиникасы, диагностикасы)
- •3.Тағамдық бактериалды токсикоздар. Ботулизм (этиологиясы, эпидемиологиясы,клиникасы, диагностикасы)
- •4.Тағамдық бактериалды токсикоздар.Стафилококкты токсикоз(этиологиясы, эпидемиологиясы,клиникасы, диагностикасы)
- •5.Тағамдық микотоксикоздар. (этиологиясы, эпидемиологиясы,клиникасы, диагностикасы)
- •6. Этиологиясы микробты тағамдық уланулардың пайда болуының жалпы факторлары
- •7.Тағамдық уланулар микробты емес – этиологиясы өсімдік және жануар текті (этиологиясы, эпидемиологиясы,клиникасы, диагностикасы) .
- •8.Химиялық заттармен улану (ксенобиотиктермен)
- •9.Тағамдық улануларды тергеу.
- •10.Тағамдық улану профилактикасы.
- •Ауыр шаруашылығында пестицидтерді пайдалануда санитарлық гигиеналық бағалау
- •2.Ауру пайда болуындағы тамақтың рөлі.
- •3.Қазіргі заманғы биотехнологияның тағамдық өнімдерді өндірудегі гигиеналық мәселелер
- •4. Алиментарлық-тәуелді инфекциялық емес аурулар. (этиологиясы, эпидемиологиясы,клиникасы, диагностикасы)
- •5.Тағамдық азық түліктерді санитарлық қорғау.Тағамдық азық түліктердің сапа регламентациясы.
- •6.Тағамдық өніммен қатынаста болатын полимерлік және синтетикаға қойылатын талаптар.
- •7.Ха лық денсаулығына нитраттармен ластану өнімдерінің әсер ету мәселесі
- •8.Тағамдық өнімдердің ауылшаруашылығында қолданатын дәрілік заттар мен ластану мәселесі
- •9.Тағамдық қоспаларға гигиеналық бағалау
- •10.Тағам көзіне гинетикалық өзгерту (ткгө)
1. Азық-түліктердің тағамдық сапасы. Тағамдық азық-түліктердің сапа көрсеткіштері.
Тағамдық азық-түліктер органалептикалқ және физико-химиялық корсеткіштерге , гигиеналық талаптарға,рұқсат етілген химиялық(сонымен бірге радиоактивті) биологиялықзаттар олардың қосындыларына микроорганизмдер және басқа организімдердің болуымен қатар халық денсаулығына қауіп төндірмеуі тиіс.
Тағамдықзаттардыңсапасы-ол тағамдық заттардыңбағалығымен құндылығы және қәуіпсздігі болып саналады.Гигиеналық талаптарға сай келе , халықденсаулығына пайдасын тигізуі тиіс.Адамдардың физиологиялық қажеттіліктерін қанағаттандырып энергияға толықтылылуы.Сонымен бірге жекелеген халық турғындарына арналған ,арнайыландырылған тағамдықзаттардың түрлерімен ерекшелгі бар: 1.Балаларға арналған тағамдар ,14жасқа дейінгі балаларға арналған қауіпсіз толыққанды тағамдар(ана сүтімен аламастырылатын және ерте жастағы балар тағамы) 2.диетаға арналған тағамдар,емге профилактикалық шараға арналған тағам.
Тағам бағалылығын көрсететін көрсеткіштерге жатады: Энергетикалық бағалылығы –энергия саны, организімде тағамның диссимиляциялануы кезіндепайда болады. Биологиялық бағалылығы –белок көрсеткіші, тағамның қортылуы-химиялық заттардың организімдегі ферменттермен үйлесе алуы.
Мәлімет көзі Тағам гигиенасы 157-159
2. Тағамдық азық-түліктерді гигиеналық сараптау.
Тағамдық заттарды айналымға шығармас бұрын (дайын өнімді түсіруге жіберу) транспартировкаға, сақтау, дайындаудан бұрын МСЭБ органдарынан гигиеналық бағалау үшін, тағайындалған нормалармен стандартқа сай екендігі тексеріледі. Тағамды заттарды тексеру жоспарлы және жоспардан тыс тексеріледіжәне келесі этаптардан тұрады: 1. документациялық сараптама өткізу 2. Өнімнің партиясын қарау 3. Партияның органолептикалық қасиетін тексеру 4. Лабораториялық тексеруге сынама алу 5. Алынған сынамаға лабораториялық инструменталды тексеру жүргізу 6. Зерттеу қорытындысы бойынша қорытынды шығару.
Біріншілік тексерілуде сараптамада патия құжаттарының дұрыстығы тексеріледі. Партия деп белгілі бір көлемдегі және атауы бар өнімді айтады. Екіші этапта партияның қайда сақталғаны және қойма тексеріледі. Партияны тексеру кезінде сақталу жағдайы, өзге иістің болуы, сыртқы келбеті тексеріледі. Күдік тудыратын партия болса немесе бүзылған болса өніді алып тастайды.
Тағамдық заттарды лабораториялық тексеру үшін:
Сараптаманың біріншілік этапында болған күмән туғызған өнімдер
Жоспардан тыс тексеру
Тұрғындар денсаулығы және азық-түлік қауіпсіздігі сапасын бақылау шеңберінде жоспарла сынама алу қажеттігі
Соңғы этапта зертханалық зерттеулерден алынған нәтижелері бойынша азық-түлік сынамаларына хаттама толтырылады. Нәтижелері бойынша өнімнің сәйкестігі гигиеналық талаптарға сай екендігі анықталады.
Мәлімет көзі А.А.Королев Тағам гигиенасы. Б. 496-499.
3.Гигиеналық сараптаудың мақсаты мен міндеттері.
Тағам өнімінің жоспарлы сараптамасы ескертпелі және ағымды түрде тағам өнеркәсібін және қоғамдық сауда объектілерінде тексеру жүргізіледі. Бұл сараптаманың негізгі мақсаты дайындау, шығару, сақтау, тасымалдау және тағам өнімдерін өткізуде гигиеналық және санитарлық-эпидемиологиялық ережелерінің сақталуын қадағалау. Жоспардан тыс сараптама арнайы санитарлық-эпидемиологиялық көрсеткіштерге сүйеніп жүргізіледі (Тағамнан улану болған өнімді пайдалану негізінде болған ауру). Санитарлық-эпидемиологиялық қызметпен айналысатын жоғарғы органдары мен мекемелердің нұсқауы кеңес органымен, ішкі істер органының жетекшілігімен халықты бақылау органымен жүргізіледі. Гигиеналық сараптаманың мақсаттары мен міндеттері: 1. өнімнің органолептикалық өзгерістері, олардың өзгеру себептері мен қасиеті анықталады. 2. Қоспалардыңа және басқа бөгде заттардың ШРЕК асқан мөлшерін табу. 3. Өнімнің химиялық құрамының өзгеру себептеріндегі ауытқушылықтарды анықтау. 4. Өнімнің бактериялық тұқымдану деңгейін сипатын белгілеу. 5. Сол немесе басқа инфекцияның берілу механизмінде өнімнің қатысу мүмкіндігін эпидемиологиялық берілгендер негізінде анықтау. 6. Өндірі, сақтау және тасымалдау барысында өнімнің қасиеттерінің өзгеруіне себеп болған гигиеналық санитарлық-эпидемиологиялық ереже мен нормалардағы бұзылыстарды анықтау.
Мәлімет көзі: А.А.Королев. Тағам гигиенасы. Б. 496-498.