5 Жертөле қабырғасының есебі

Есептеу үшін терезелік ойықтарының аралығына тең ұзындығы бар жертөле қабырғасының бітеу бөлігі таңдалады. Жертөле қабырғасының есептік схемасы жертөле бетіндегі жабындының астынғы жағы деңгейіндегі және іргетас түбі деңгейіндегі топсалық тіректің бірбойлық арқалығы түрінде алынады.

Сурет 5.1 Жертөле қабырғасын есептеу: а) қабырға кесіндісі; б) есептік үлгі; в) моменттер эпюрасы: г) арқалықтың моментін анықтауға арналған қосымша сызба

5.1 Есептеуге қажетті мәліметтер

Қабырғаның есептік бөлігінің ұзындығы 6,3 м; жертөленің биіктігі Н_п= 3,2 м (тапсырма бойынша).

Жертөленің қабырғасы өлшемі 390х90х188мм саңылаулы бос орны бар 150 маркалы бетонды тастан тұрғызылады, тас қалауының көлемдік салмағы = 13000 Н/м³ (1 қосымшаны қараңыз [2]); ерітінді маркасы М50; жертөле қабырғасының қалыңдығы h = d_CT = 500 мм (ұзын және тік қатар жіктері 20мм); көлденең жігі 12мм тас қалау қатарының биіктігі 200 мм; топырақ бетіндегі шартты есептік қысым R_O = 0,40 МПа = 40 Н/см².

5.2 Тік күшсалмақтарды есептеу

Тік күшсалмақтар

Жертөленің үстіндегі қабатаралық жабынның төменгі деңгейінде орналасқан жертөле қабырғасына түсетін барлық есептік күшсалмақтың жиынтығы:

Жертөле бетіндегі жабындының тіректі қысымының есептік шамасы:

Жертөле қабырғасының өз салмағының есептік мәні:

Іргетастың жоғарғы кесіндісі деңгейіндегі әсер ететін есептік күш:

Көлденең күшсалмақтар

Жертөле қабырғасындағы бүйірлік қысымды анықатуға қажетті мәліметтер: топырақтың көлемдік салмағы - Р_топ= 18000 Н/м3; топырақтың ішкі үйкелісінің есептік бұрышы - = 40°; жер бетіне түсетін уақытша мөлшерлік күшсалмақ qⁿ = 10000 Н/м²; жер бетіне түсетін күшсалмаққа арналған сенімділік коэффициенті = 1,2; топырақтың көлемдік салмағына арналған сенімділік коэффиценті = 1,25; жер бетінен іргетас түбіне дейінгі арақашықтық Н_жер = 2,9 м. Жер бетіндегі уақытша күшсалмақты алмастыратын топырақтың үстеме эквиваленттік қабатының биіктігі:

Жер беті деңгейіндегі жертөле қабырғасына түсетін топырақтың есептік бүйірлік қысымы:

Іргетас түбі деңгейінде жертөле қабырғасына түсетін күшсалмақтың есептік бүйірлік есебі:

5.3 Июші моменттерді анықтау

Жертөленің қабырғасына әсер ететін тік күшсалмақтардан пайда болатын июші моменттер

Ғимараттың бірінші қабатының қабырғасының осі жертөле қабырғасының осіне сай келмейді, сондықтан жертөле бетіндегі жабынды деңгейіндегі қимадағы июші моментті келесі формула бойынша анықтаймыз:

мұндағы N=1453,56 кН; Р₁ = 277,091 кН.

Жертөле қабырғасының салыстырмалы есептік осінің N күшсалмағының эксцентриситеті мынаған тең:

Қабатаралық ақалық қабырғаға t = 38 см тереңдікте енгенде жертөлннің қабарғасының есептік осіне салыстырғандағы қабатаралық жабыннан түсетін Р₁ күшсалмағының эксцентриситеті мынаған тең:

Жертөле бетіндегі жабындының астыңғы жағы деңгейіндегі қимадағы есептік июші момент мынаған тең:

М₂ = 1453,56 0,06 + 277,091 0,123 = 121,3 кН м.

Жертөле қабырғасындағы көлденең күшсалмақтан болатын июші моменттер.

Көлденең күшсалмақтан болатын есептік июші моменттер қабылданған есептік үлгі (сурет 5.2.) бойынша анықталады.

Сурет 5.2
Июші моменттің шамалары 5.1 кестеде келтірілген формулалар бойынша анықталады. Жер бетінен Х аралықта орналасқан кез келген қимадағы трапеция түріндегі күш салмақтан болатын иілгіш мезет шамасы келесі формула бойынша анықталады:

мұндағы

Ең үлкен шамалы июші момент келесі формула бойынша анықталатын Х₀ арақашықтығына әсер етеді:

Біздің жағдайда l=H=3,2м, a=2.9, b=0.3м, q_н=110,86 кН/м, q_в=16,8 кН/м,

R_в=2,9² (110,86+2 16,8)/6,3 3,2=63,27кН

_М⁰_{max =63.27*(1.884+0.3)-16.8*1.884}²_/2-1.884²_{/6,3*3.2(110.86-16.8)=91кНм}

Ең үлкен шамалы июші момент әсер ететін қима төменгі тіректен келесідей арақашықтықта орналасады:

1-1 (іргетас түбінен H₁=1,884 м арақашықтықта) қимасындағы тік және көлденең күш салмақтан болатын жалпы есептік июші момент:

Сол қимадағы есептік бойлық күш мынаған тең: