12. Этапы працы з мастацкім творам на ўроках літаратурнага чытання. Разнастайнасць заняткаў пры аналізе тэксту.

Задачы, вызначаныя праграмай. Большая частка ўрока адводзіцца чытанню і рабоце з тэкстам. Чытанне як асноўны занятак на ўроку. Першы этап (першы сінтэз). падрыхтоўка вучняў да ўспрымання мастацкага тво-ра, знаёмства з канкрэтным зместам, сюжэтнай лініяй. Выясненне эмацыянальнага ўздзеяння Другі этап (аналіз). устанаўленне прычынна-выніковых сувязен у развіцці сюжэта; выясненне матываў паводзін дзеючых асоб (чаму так зрабілі і як гэта іх характарызуе), раскрыццё кампазіцыі твора, аналіз выяўленчых сродкаў у адзін-стве з раскрыццём канкрэтнага зместу і ацэнкі матываў паводзін герояў Трэці этап (другі сінтэз). абагульненне характэрных рыс дзеючых асоб, супастаўлене герояў і ацэнка іх, выясненне ідэйнай накіраванасці твора, ацэнка мастацкага твора як крыніцы пазнання навакольнай рэчаіснасці і як твора мастацтва. Змест і месца слоўнікавай працы. этапы: падрыхтоўка да ўспрымання твора; пашырыць уяўленні вучняў пра факты, падзеі, з'явы, пазнаёміць з жыццём пісьменніка, падрыхтаваць да эмацыянальнага ўспрымання твора; расказ (паведамленне) настаўніка, дэманстрацыя фільмаў, экскурсія, праслухоўванне музыкі, песень, партрэт пісь'менніка, выстаўка кніг, экскурсіі чытанне твора і правер-ка першага ўспрымання; --асэнсаваць задуму пісьменніка, характары і ўзаемаадносіны паміж персанажамі. выраз-нае чытанне настаўніка , падрыхтаванага вучня, праслухоўванне грамзапісу, чы-танне сам сабе паўторнае чытанне і аналіз твора, навучанне складанню плана прачытанага. узаемазвязаны разгляд зместу і выяўленчых сродкаў твора. ўсвядомі-лі выказаныя ў творы думкі і лагічныя сувязі паміж імі (прасторавыя, часавыя, прычынныя), засвоілі канкрэт-ны змест (развіццё дзеяння, сюжэта), кампазіцыю твоР'а, матывы паводзін персанажаў і іх характэрныя рысы, выдзелілі асноўную думку і зрабілі абагульненне. раскрываюцца вобразныя выразы, вядуцца, віды работы з тэкстам--- выбарачнае чытанне(вусныя ці графічныя малюнкі і па-дабраныя з твора подпісы да іх), гутар-ка (па пытаннях настаўніка і вучняў), ілюстраванне тэксту, складанне плана, падрыхтоўка пераказу і апа-вядання пра героя. гутарка з мэтай вызначэння галоўнай думкі твора і ўстанаўлення адноін вучняў да прачытанага; падрых-тоўка да выразнага чытання і выразнае чытанне твора, падрыхтоўка пераказу ці апавядання пра героя. Віды пераказаў на ўроках чытання. Творчыя заданіі Вуснае маляваннена(графічнае маля-ванне, экранізацыя.:вызначаюць кадры, подпісы да іх і нават музыку). віды драматызацыі: чы-танне па ролях, чытанне дыялогаў, калектыўная дэкла-мацыя, пантаміма, інсцэніраванне.

13. Асаблівасці чытання і аналізу вершаў, баек.

Чытанне вершаў – музычнасць, рытм і рыфма (практычна знаёмяцца ) ўзбагачае духоўны свет дзіцяці, вучыць заўважаць прыгажосць у прыродзе, у жыцці, фарміруюць правільныя адносіны да навакольнай рэчаіснасці, дапамагаюць іх ідэйна-палітычнаму і эстэтычнаму вы-хаванню, развіваюць вобразную мову. эпічныя вершы.наяўнасцю сюжэта, лірычны элеменг, асаблівай увагі патрабуюць кампазіцыя, мова :вобразнасць, лаканізм, сінтаксічная будова. падрыхтоўчая работа, чытанне, гутарка з мэтай праверкі першага ўспрымання; работа з тэкстам; выясненне і ўсведамленне канкрэтнага зместу, раскрыццё характару і паводзін дзеючых асоб, галоўнай думкі і выяўленчых сродкаў чытаюць верш самі сабе і рыхтуюць адказы на пытанні па змесце твора, выбарачнае чытанне складанне плана; вуснае маляванне, падрыхтоўка да выразнага чытання. зразумець галоўную думку, вагу кожнага слова, адчуць вобразнасць і прыгажосць верша. лірычныя вершы--думкі, пачуцці, перажыванні паэта ці героя з дапамогай малюнка прыроды, вобраза, грамадскай з'явы, факта. наяўнасць у дзяцей жыццёвых уяўленняў, блізкіх да аўгарскіх; развіццё ў вучняў увагі да перажы-ванняў, настрою, пачуццяў, якія перадаюцца ў творы; фарміраванне ў іх творчага ўзнаўляльнага ўяўлення. Падрыхтоўчая работа-- разгледанне малюнка, рэпрадукцыі карціны, дзіцячыя назіранні, уражанні ад экскурсіі, паслухаць музыку Расказ пра пісьменніка чы-танне гутарка з мэтай праверкі першага ўспрыман-ня; --Які настрой? --Якія пачуцці?работа з тэкстам; аналіз пейзажнага воб-разу--што паэт бачыць і чуе. -- якія словы, выразы пазт выбраў, каб стварыць яркі, паэтычны малюнак восені. вуснае маляванне, заключная гутарка; выразнае чытанне. галоўную думку, настрой, эмацыянальны падтэкст верша лірыка роздуму.--лагічна разгорнутая думка. сацыяльна-палітычным тэмам 1. падрыхтоўчая работа, 2. чы-анне, 3. гутарка з мэтай праверкі першага ўспрымання; 4 работа з тэкстам; лагічнаму разбору, увага вучняў накіроўваецца на вывады, заклікі, якія ёсць у тэксце. 5. складанне плана; вызначаецца галоўная думка кожнай часткі і ўсяго верша, 6 падрыхтоўка да выразнага чытання. 7 заключная гутарка; Выразнае чытанне і завучванне вершаў на памяць.

Мастацкія асаблівасці баек Байка як алегарычнае апавяданне павучальнага зместу. ---- Пад звярамі, птушкамі і рознымі прадметамі ў ёй падразумяваюцца людзі, высмейваюцца іх недахопы. Ярка выражаная яе дыдактычная накіраванасць раскры-ваецца асаблівасцямі зместу і формы. Сюжэт байкі звычайна ўяўляе сабой адзін эпізод, адну сцэнку з жыцця, У ёй напружанае дзеянне, вострая сітуацыя. Персанажы самі характарызуюць сябе ўчынкамі, паводзінамі, манерай гаварыць. Чытанне і аналіз зместу баек -- падрыхтоўчая работа; падвесці да разумення характараў дзеючых асоб, ні ў якім выпадку не расказваць змест. разгляд малюнкаў жывёл, птушак, гутарка пра іх з улікам вопыту вучняў , 2) чытанне; Першы раз выразна чытае байку настаўнік, 3) гутарка з мэтай праверкі першага ўспрыман-ня; эмацыяналь-на-ацэначнага плана, якая паказвае, як вучні ўспрынялі твор, 4) работа з тэкстам; аналіз канкрэтнага зместу, выясняецца сітуацыя, у якой дзейнічаюць героі, асэнсоўваецца мова персанажаў, іх характэрныя рысы.(замяніць словамі банкі асобныя выразы: ад чаго так заблішчэла (як ты сумела заіскрыц-ца), стала гладкай (адшліфавалася як след), працаваць я не хачу (ну праца не па мне). зразумець матывы паводзін дзеючых асоб, знаёмяцца з кампазіцыяі байкі, уясняюць яе структуру: устанаўліваюць, колькі частак, як развіваецца дзеянне, вызначаюць галоўную думку і свае адносіны да дзеючых асоб. 7) заключная гутарка; пад кіраўніцтвам настаўніка раскрываюць алегорыю байкі, аналіз маралі 8) падрыхтоўка да выразнага чытання.