38.Ғылымға «этнопедагогика»терминін алғаш енгізген ғалымды атап,оның ғылыми еңбектерін мысалмен баяндаңыз.

«этнопедагогика»терминін ғылыми қолданысқа алғаш рет профессор Г.Н.Волковтың енгізгені белгілі.Алайда,этнопедагогиканың ұғымдық-терминологиялық аппаратына,оның мәртебесіне оның ғылыми және халықтық педагогикамен арақатынасына байланысты мәселелер қызу пікірталас тудыруда .Осыған орай ,бірқатар мәселелер мен сұрақтар туындайды:этнопедагогика дегеніміз не ?Ғылым ба,әлде ғылым емеспе? және т.б.Этнопедагогиканы «өскелең жас ұрпақты тәрбиелеу жөніндегі халықтың тәжірбиесі ,олардың педагогикалық көзқарастары,тұрмыс педагогикасы,отбасының,рудың, тайпаның,халықтың және ұлттың педагогикасы»туралы ғылым ретінде анықтай отырып ,Г.Н.Волков: «этникалық педагогика халықтың педагогикалық мәдениетімен қатар,ұлттық тәрбие жүйесіндегі эволюциялық өзгерістер нәтижесінде,тарихи жағдайлардың әсерімен қалыптасқан ұлттық мінездің ерекшеліктерін зерттейді»,-деп түсініктеме береді .Г.Н.Волковтың еңбектері халық педагогикасының пәнін,оның педагогикалық негіздерін,әдістері мен құралдарын анықтауда ,халық педагогикасының тұжырымдамасын қалыптастыруда үлкен рөл атқарады.Г.Н.Волковтың «этнопедагогиканы көптеген қоғамдық,гуманитарлық және психологиялық ғылымдардың өзара байланысы мен өзара әсерінің шеңберіне енгізу қажеттігі»туралы идеясы маңызды әдіснамалық бағдар қызметін атқарды.Ғалымның болжамдағанындай , «бұл этнопедагогикаға өзінің материалдары мен қайнар көздерін кеңейтуге ,оны үлкен тарихы мен тәжірбиесі бар ғылыми әдістермен қаруландыруға және тиімді теориялық тұжырымдар жасау үшін қолайлы мүмкіндік берді....»

Ғалым,тәжірбиелі зерттеуші Г.Н.Волковтың даналығы-ол өзінің ізбасарларын, практик-педагогтарды сақтандыра отырып,былайша .үйретуінде: «Жалпыадамзаттық мәдениетке апаратын жол,ұлттық ерекшеліктерден бас тартуда емес,оларды жақсы тану,олардың озық элементтерін барынша қолдануға болады.Сонымен бірге,тәрбиеде ұлттық элементті ескеру,ұрпақтан ұрпаққа ұлттық қалдықтарды,ұлттық шектеулерді, тозығы жеткен салт-дәстүрлерді беруге кедергі келтіретін педагогикалық жағдайларды қамтамасыз ету» Бұл идеялар 40жыл бұрын айтылса да ,қазіргі кезге дейін өзектілігін жойған емес.

39. «Қазіргі отбасының этномәдениеттік әлеуеті» тақырыбына эссе жаз.

Отбасы – адам үшін ең жақын әлеуметтік орта. Отбасы белгілі дәстүрлердің, жағымды өнегелердің мұралар мен салт-дәстүрлердің сақтаушысы. Отбасында бала алғаш рет өмірмен, қоршаған ортамен танысып, мінез-құлық нормаларын игереді. Отбасы баланың азамат болып өсуінің негізі болып табылады.Жаңа жағдайға қойылған қазіргі отбасы кейбір өзгерістерді бастан кешеді. Отбасы әлеуметтік иниститут ретінде өзінің өзіндік қызметін жоғалта отырып, қоғамдағы өз көзқарасын жоғалтады. Сыртқы факторлардан өзге кез келген отбасы, табиғи өмір жолынан өткен кезде сол жолда туындаған мәселелермен ұшырасады. Отбасы мүшелері өз тобын тұтастық ретінде сақтауға қабілетсіз болған жағдайда, отбасы әлеуметтік жұмыстардың объектісі болады.Отбасы орнықты әлеуметтік институт ретінде қазіргі кезде оның даму үдерісін қалыптастыратын күштерді түсінбеумен кездеседі. Отбасы әлеуметтік институт, бұл жерде отбасы қоғамдағы әлеуметтік құрылымның элементі ретінде қаралып, қоғамның экономикалық базисінің, өндірісінің тәсіліне тәуелді болады, балалардың денсаулығы мен тәрбиелері үшін жұбайлардың құқықтық және моральдық жауапкершілігінен туатын, неке негізінде жасалатын институт ретінде қаралады. Әлеуметтік институт ретінде отбасы дамуының көзі жүйе дамуында кедергі тудыратын эндогамды факторлар және экзогамды факторлар болып табылады. Отбасының бұзылуы жұбайлардың отбасылық тәртібінің өзгеруінен (мысалы, сатқындық) немесе отбасылық қатынастарға жұбайлардың біреуінің ата-анасының араласуынан туған даудан болуы мүмкін.

Қазіргі уақытта өмір сүру деңгейінің мәселелері қазіргі заманға отбасының күйзеліс беталысын айқындап отыр, оған мыналар тән:

—         ажырасу санының өсуі;

—         неке санының азаюы;

—         некеден тыс одақтардың өсуі;

—        жезөкшеліктің өсуі;

—         бала туудың төмендеуі;

—         әйелдердің күйеуінің қамқорлығынан босату және олардың өзара қарым-қатынасын өзгерту;

—         некенің діни негізін жою;

—         отбасындағы зорлық;

—         некені мемелекет қоғауының әлсіреуі