Добавил:
Upload Опубликованный материал нарушает ваши авторские права? Сообщите нам.
Вуз: Предмет: Файл:
etnopedagogika_emtikhan.docx
Скачиваний:
0
Добавлен:
01.07.2025
Размер:
160.35 Кб
Скачать

1.Педагогикалық ғылымның құрамдас бөлігі ретінде этнопедагогиканың мәнін ашыңыз.

-Педагогика – жалпы, оның заңдары этнопедагогика саласына да ортақ;

-Этнопедагогика- ерекше, яғни педагогикада барлық этникалық топтарға, этносқа тән этникалық өзгеше аспектіні айқындайды деген тұжырым жасадық.

Қазіргі кезде «педагогика» ұғымымен педагогикалық ғылымдардың бір тұтас жүйесі белгіленеді. Дербес педагогикалық пәндерге:жалпы педагогика, мектеп алдындағы және мектепке дейінгі педагогика; мектеп педагогикасы; судро-,тифло-, және олигофрено педагогика,жеке әдістемелер ; педагогика тарихы жатады.Дербес ғылымдар ретінде , әскери педагогика,жоғары мектеп педагогикасы,кәсіби-техникалық білім беру педагогикасы алынады.Сұрыпталған пәндердің орнығуы байқалады: білімнің дербес саласы ретінде әлеуметтік педагогика пайда болды.Осылайша, педагогика ғылымдары жүйесінің компоненті және құрамдас бөлігі ретінде, этнопедагогиканың негізгі маңызды сипаттамалары және қасиеттері,осы жүйеге қатысты болуымен анықталады, «бір тұтас ретінде анықтаумен негіздеу және тек соның аясында өзінің функционалды түсініктемесіне ие болады» (А.И.Ракитов).Педагогика ғылымының құрамдас бөлігі ретінде , этнопедагогика да жалпы педагогиканың заңдары , принциптері , заңдылықтары ортақ болып саналады. Этнопедагогикаға тән әдістің (этнографиялық әдіс),этнопедагогикалық тұғырдың болуы туралы айтылады,оны ғылым: «этнопедагогикалық тұғыр педагогикалық үрдісті қарастыруды қамтиды»-деген үлгіде баяндайды.Г.Н.Волков этнопедагогиканы этнография,педагогика,фольклористтиканың түйісуінде құрылған кіріктірілген ғылым деп санайды,бірақ ғалым аталған ғылым салаларының арасындағы байланыстар типіне терең үңілмеген.Осындай пікірді Е.Л.Христова да ұсынады, ол жаңа: педагогикалық этнография (этнография мен педагогиканың түйісуі),

сонымен бірге этнопедагогика сияқты кіріктірмелі пәндерді айқындап көрсетеді.

2.Этникалық педагогиканың құрылымдық-логикалық моделінің мәнін түсіндіріңіз.

Ұлтты әлеуметтік-этникалық қауым ретінде анықтаудың әдіснамалық саңызы, ол ұлттың өзін , онымен байланысты құбылыыстар мен үдерістерді диалектикалық-әлеуметтік және этникалық бірлікте зерттеуге мүмкіндік береді , атап айтсақ, этнопедагогиканың және халық педпгогикасының диалектикалық өзара байланысы.Осы тұғырдың аясында «этникалық», «ұлттық» ұғымдарының мәнін түсіндіруге болады. Мысалы, зерттеушілер С.Б.Дорженов , А.Коновалов, С.Нұрманов аталған ұғымдардың мәні философия,тарих,экономика аспектілерінде талдау жасайды.Біз қолданатын «этникалық» ұғымы , оқыту мен тәрбие саласындағы этникалық сана мен өзіндік санада , психикалық құрылымда , тілде, дәстүрде, мәдениеттің ерекшеліктерінде материалданған , этноөзгешелік сапаларға ерекше зейін аударуды білдіреді.

3.Этникалық, әлеуметтік және халық педагогиканың өзара байланысын көрсетіңіз.

Әлеуметтік педагогика - жеке тұлғаның тәрбиесі мен қалыптасуына әлеуметтік ортаның әсерін зерделейтін, әлеуметтік ораның нақты шарттарын есепке ала отырып жеке тұлғаға тәрбие беруін оңтайландыру бойынша іс-шаралар жүйесін әзірлейтін педагогиканың бір саласы. Әлеуметтік педагогика тәрбиелеудің әлеуметтану мәслелерін, әлеуметтік-педагогикалық виктимиология, және әлеуметтік тәрбие мәселелерін зерделейді. Бұл терминді неміс педагогы А. Дистервег XIX ғасырда енгізді. Біздің елде әлеуметтік педагогика саласында жетекші мамандар болып А.С. Макаренко, С.Т. Шацкий деп саналады. Профессор В.А.Пятиннің анықтамасы бойынша, «Этнопедагогика әлеуметтік әсер мен қағамдық әсер үдерісін зерттейді, оның барысында әлеуметтік нормаларды, құндылықтарды,тәжірибені меңгеретін нақты тұлға құрылады, яғни жеке тұлғаның әлеуметтік , тарихи және мәдени қалыптасу үдерісіне әсер ететін , педагогикалық әлеует құрылады » делінген. Яғни этнопедагогика өмірдің бүкіл барысы бойы жүретін этникалық тәрбиені зерттесе, ал әлеуметтік педагогика өмір бойы адамға берілетін әлеметтік тәрбиені зерттейді.

Халықтық педагогика - халық арасындағы тәрбиенің мақсаты мен міндетін халық арасында үстем болған көзқарастардан, тәрбие мен оқытудың халықтық құралдары мен іскерлік, дағдыларының жиынтығынан керінетін эмпириялық педагогикалық білімдер мен халық бұқарасы тәжірибесінің алаңы. Халықтық педагогикалық зерттеудің көзі педагогика мазмұнды және сол бағыттағы ауыз әдебиеті, этнографиялық материалдар, халықтық тәрбие материалдары, ойындар, ойыншықтар, халықтық және жастар мерекелері, отбасылық тәрбие тәжірибесі т.б. Халықтық педагогика құндылықтары өсіп келе жатқан ұрпақтың бойында ұрттық сананы қалыптастыруға жаңа оку-тәрбие үдерісіне бағыттауға, оның бойында әлемдік мәдениетте өз ұлтының, этностың рөлі туралы тусінігін дамытуға көмектеседі.Халықтық педагогика (этнопедагогика) білім жиынтығы және тәрбие дағдысы этномәдени дәстүрде сақталып қалған, халық этникасында және көркемдіктворчествасында, тұрақты ұлттық спецификалық қарым-қатынас формаларында және уәкілдердің әртүрлі нәсілдермен және ең маңызды болып келетіні бірлік және этностық бүтіндігі.Халықтық педагогика - ол ұлттың мәдени сызығын өзінде сақтаған, әдістері және тәрбие дағдысы, өзіндік халықтың жиналу және басқа этностардың салты. Оқылудың көз бұлағы халық-педагогика фольклор-этнографиялық және антропологиялық материалдар, археологиялық, табыстар, мемуарлық әдебиеттер және т.б. нормативті талаптар болып табылады.Халықтық педагогика - көбінесе халық шығармашылығынан шығарылып тастау керек (фольклорлық педагогикалар). Фольклордың мәтіні және салттары көрсетілген.Халықтық педагогика - толық тәрбиелік концепцияны құрайды. Е.Л.Христова «халық педагогикасы» терминін «еңбекшілердің мүдделерін көрсететін , халық бұқарасының таптық педагогикалық санасын » белгілейді. Профессор Ұзақбаеваның айтуы бойынша , халық педагогикасы келесі ұрпақтарға берілетін халық шығармашылығының формасы ретіндегі , салт дәстүрлер мен әдет ғұрыптарды қалыптастыруға әкелетін табиғи тарихи үдеріс ретінде түсіндіріледі.

Соседние файлы в предмете [НЕСОРТИРОВАННОЕ]