4.Ауру туралы түсінік.Патологиялық (реакция,процесс,күй)

Ауру(нозология) латынша morbus, грекше «nosos»- ауру---төтенше тітіркенг-ң әсерінен орг-ң қалыпты қызм-ң бұзылуы,соның салдарынан физ-қ жүйенің функц-қ немесе орг-қ зақымдануы,сонымен бір мезетте қорғаныш-бейімделу мех-ң күшін жұмылдыруы.Ауру өте күрделі процесс.Ауру-бұл әр алуан бейімделу реакциясы мен пат.проц-ң жиынтығы емес,сапалық жаңа күй,ол клеткалардағы,тканьдердегі,органдар мен жүйелердегі әртүрлі сапалық өзг-ге әзірленеді.Ауру-орг-ң қоршаған ортамен ара салм-ң бұз-ы нәтижесінде байқ-ды. Пат.реакция д/з-орг-ң кез келген тітірк-ке лезде,әдеттен тыс жауап қайтаруы.Пат.реакция аурудың күрделі жағд-ғы дербес жағдай болғанымен,ол ауру емес.Пат.процесс-құбылыстың күрделі комплексіне еніп,ауруды сип-н функция мен құрылымдағы зардапты өзгерістер.Мысалы:туберкулездің бастапқы сатысында ірі қараның өкпесіндегі лимфа түйіндерінде қабынудың некротикалық өзгерістері пайда болып,өрши түседі,яғни нағыз пат.процесс болады,бірақ ол жылу алмасуын және жалпы пат-қ күйін бұзбайды.Пат.күй д/з-пат-қ проц-ң өзі,бірақ ол баяу дамиды,онша байқалмайды әрі пайда болған өзг-ң динамикасы өте әлсіз болуымен сип-ды.Мысалы: пат-қ проц-ң пат-қ күйге ауысуы өкпе туб-ң үдемелі қарқынды формасы фиброзды формаға айналғанда байқалады.

5.Аурудың ағымы

6.Аурудың даму кезеңдері

Аурудың дамуы негізінен 4 кезеңге бөлінеді:

1. Жасырын немесе латентті

2. Продромальды (аурудың бастапқы кезеңі)

3. Аурудың айқын біліну кезеңі (аурудың толық даму сатысы)

4. Сауығу кезеңі(аяқталу кезеңі)

Жасырын кезеңі(Латентті кезең(лат. Latens- жасырын кезең, бүркемелі кезең))тітіркендіргіш әсері мен биологиялық белесінің әсерлену арасында еткен уақыт; жалмаушы клеткалардың бактерия денесіне енуі мен оның еруі (ыдырауы) арасында еткен уақыт. Инфекциялық ауруларға байланысты бұл уақыт микробтардың көбею кезеңі (инкубациялық) деп аталады.Бұл кезеңде организм зиянды әсерлерге белсенді қарсылық көрсетеді,ауру себептерін жоюға бағытталған қорғаныш қабілеті әрекет етеді.Әртүрлі ауруда жасырын кезеңі түрліше б.к,бірнеше минуттан немесе сағаттан(улану,жылқының тұмауы,т.б.) бірнеше күнге(шошқаның сібір жарасы,т.б.) және айға (Сәуле ауруы,құтыру,т.б.) дейін созылады. Жасырын (инкубациялық, латентті) кезең —денеге қоздырғыш енген кезден жұқпалы аурудың алғашқы белгілері білінгенге дейінгі мерзім. Жасырын кезең аурудың түріне қарай әртүрлі болады, мысалы грипте 1—2 күннен бірнеше айға дейін, ал вирустық енжар инфекциялар кезінде бірнеше жылға созылады.

Продромальды кезең (prodrom-алғы,шарт)-аурудың алғашқы белгісі білінгеннен толық айқындалғанға дейінгі аралық.Осы кезең ішінде аурудың бірқатар жалпы белгілері білінеді: малдың дене темп.көт-ді,жүрек ж/е т.а жүйелерінің жұмысы жиілейді,өнімділігі кемиді,т.б.Продромальды кезеңнің ұзақтығы орг-ң реактивтілігіне,оның ауру туд-н тітірк-ге төз-не,малды азықтандыру мен күтіп-бағу жағд-на байланысты.Продромальды кезең бірнеше сағаттан (қысқа уақыттық,жіті улану,күшті сәуле әсері,т.б.) бірнеше күнге (ұзақ гипертониялық ауру,қатерлі ісік,созылмалы инфекция,т.б.) дейін соз-ды.Аурудың айқын біліну сатысы продромальдық кезеңнен кейін басталады.Бұл сатыда белгілі бір ауруға тән қосымша белгілері байқалады.Бұл клин-қ кезеңнің ұзақтығы патогенді тітірк-ң ерекшелігіне және орг-ң күйіне,оның реакт-не,қорғаныш-компенсаторлық мех-ң қызм-не байланысты.Көптеген инф-қ ауруларда (аусыл,оба,шошқа тілмесі,т.б.) бұл кезең бірнеше күннен бірнеше аптаға дейін,ал кейб-де (туберкуллез,бруцеллез,т.б.) айлап н/е жылдап соз-ды.Сауығу кезеңі (толық,толық емес) не жазылумен,не өлумен аяқталады.Толық жазылу кезеңі орг-ң әлс-н,содан кейін бұзылу өзг-н тоқт-ды.Аурудың жалпы және арнайы белгілері жой-ды.Ауру әсерінен орг-ң реакт-і өзг-ді.Бұл жағд-да ол қайталап ауырмайтындай қабілетке ие б/ды (шешек,сақау,т.б.) н/е ауру сезгіштігі арта түседі (өкпенің крупозды қабынуы).Толық жазылмаған жағд-да ауру кезінде п.б морф-қ және функц-қ бұзылу толық жойылмайды,тек басқа орг-ң күшті жұмыс істеуі арқылы қалпына келеді.Мұндай орг.-ң төз-і кеміп,ауруға тез шалдығатындығы байқ-ды.Мысалы: шошқа тілмемен ауырып жазылғаннан кейін эндокардитке шалдығуы;қабыну әсерінен бүйректерде дәнекер тканьдерінің ұлғаюын,соның әсерінен несеп бөлу функц-ң бұзылуы,т.б.Толық жазылмаған жағдайда ауру пат-қ күйге айн-ды.