66)«Еден-төбе-мұрын» тренингін жүргізу әдістемесі

Бұл ойын өте қарапайым және де ережелерін түсіндіру оңай. Оң қолымен еденді көрсетіп еден деп айтады.Содан кейін мұрын(мұрынды қолыңмен түртіп көрсету керек) Мұрын деп айтады. Содан кейін қолын жоғары көтеріп төбе деп айтады. Мұны асықпай істеу керек.Одан кейін жүргізуші айтып,балалар көрсету қажет.Мұндағы мақсат балаларды шатастыру. Мұрын деп айтып төбені көрсетеді. Балалар мұқият тыңдап дұрыс көрсету керек. Бұл ойынды көңілді түрде жүргізу керек. Мысалы: 4 қатардағы біреуіңіздің мұрныңыз еденге түсіп қалыпты, соны табуға баріміз көмектесейік.Ойын бірнеше рет қайталанады және жедел түрде өтіледі.

67 – билет

Тренердің тұлғалық ерекшелігі мен қарым – қатынас стилі

Тренер – белсенді

Тренер – кеңесші

Тренер – белсенді

Тренер – аналитик

Тренер – делдал, эксперт.

Тренердің тұлғалық ерекшелігі

1. Топ қатысушыларына өз іс – әрекетінде, қандай ережеге негізделетін, арқа сүйейтінін ақпараттау.

2. Жұмыстың басында топтың зейіні неге конценстрацияланатынын түсіндіру

3. Топқа қандай материал беруді , іс – әрекеттің қандай түрлерін ойнауға шешуге

4. Топтағы қатысушыларға қатысты тұлғалық материал қатынасында конфеденциялық принциптің маңыздылығын анықтау.

5. Қатысушылардың эмоцияларын ашық ұстауға жағдай жасау.

6. Қатысушылардың жетістіктерін талқылап, түрлі кездесулер жоспарлауға міндеттеу.

Лидерлік стиль түсінігін Курт Левин және оның әріптестері Р.Липпинг және Р.Уайтпен негізделген. 3 стильді қалыптастырды.

Автократиялық стиль – басқарушы өзі ақпарат жинап , өзі шешім қабылдайды, топты ұйымдастыру жұмыстарын өзі шешіп, нақты шешімді өзі қабылдайды.

Демократиялық стиль – бұл жағдайды шешім ақылдасып отырып қабылданады. Топтық дискусия нәтижесінде қабылданады, лидер өзінің бағынушыларының ойын біліп, үнемі тығыз қатынаста болып, түрлі түзетулер енгізіп отырады.

Еркін стиль – әдетте автократиялық стильдің келуімен немесе топтың құлдырауымен анықталатын топтың тұрақсыз күйі.

68Сурак Тренинг топтарының жүргізушісінің дайындағы

      Психологиялық  тренингті  өткізудегі маңызды рольді  тренердің  тәртібі атқарады, яғни ол оның теоретикалық бағдарының маңызды  деңгейімен анықталады. Тренингтің жетістігін тренердің тұлғасы анықтайды.

      Тренер:

• топ қатысушыларына өз іс-әрекеттерінде  қандай ережеге негізделетінін, арқа  сүйейтінін  ақпараттау;

• жұмыстың басында  топтың  зейіні  неге  концентрацияланатынын  түсіндіруге;

• топқа  қандай материал  беруді, іс-әрекеттің  қандай түрлерінде  ойнауды  шешуге;

• топтағы қатысушыға  қатысты  тұлғалық материал  қатынасында конфиденциялдық принципінің маңыздылығын  анықтауға;

• қатысушылардың  өз проблемасы мен атмосферадағы  эмоцияларын  ашық ұстауға  жағдай жасауға ;

• қатысушылар өз  жетістіктерін  талқылап,  тренер болса топтың  эффективтілігін  бағалауы үшін  қосымша  кездесулерді  жоспарлауға міндетті:

Жүргізушінің жұмыс істеу стилі топты басқаруда еркін және директивті(бағлдарлы) болады. Еркін басқару формасы пасивті түрде көрінуі мүмкін.«Сыртқы пасивтіліктің» болуы қатысушыларда сенімділіктің болмауындатуады, өйткені тренер қатысушыларға мақсатты, жетістікке жету құралдарын айтпайды. Тренердің сыртқы «пасивтілігі» ашық көрінгендіктен кей кездері қытысушыларға ызаландыруды тудыру мүмкін. Жүргізуші ешқандай әрекет етпей «тек қана тындайды». Топта ұзақ уақыт пауза болуы мүмкін.Жүргізуші бірақ ешкімді сендірмей және ештене түсіндірмеу мүмкін. Ол қатысушылардың сұрақтарынан, талаптарынан қашқақтауы мүмкін. Топта қысымдылық пен белгісіздік пайда болады. Бұл топты басқарудың ең қиын формасы. Мұнда жүргізушіден жоғары кәсібилікті, эмпатикалық тындаудың жеткілікті техникасын меңгеруді, әр қатысушыдан шыққан вербалсыз ақпаратты көру қабілетін, топты қабылдау мен «сезіну» қабілетін білу және топты жалпы басқара алуы керек. Әйтпесе қатысушылар тарқап, не үшін келгендігін, жиналғандарын білмеулері мүмкін. Бірақ берілген форма (техника ретінде)жақсы нәтижеге жеткізуі де мүмкін. Егер, бұл форма техника түрінде қолданылатын болса, онда басында мәселе анықталып алынуы тиіс. Бұндай форманы сонымен қатар кейбір тақырыптық немесе кәсіби топтарға қолдануға болады, бұл жерде жүргізуші өзіне басынан бастап кеңесші рөлін алады да оған тек қажетті болған кезде ғана назар аударады. Бұл жағдайда топқа еркіндік беріліп, олар проблема мен оның шешу жолдарын таңдайды. Басқарудың басқа ақырғы формасы- бұл бағдарламалар, онда топты басқаруды қатаң түрде директивті стиль қолданылады. Бастаушы тренерге шынайы топтық жұмысты жүргізуі үшін компромисстік форманы қолданған пайдалы. Сабақтын жоспары мен тренингтің құрылымын ұстану және әр уақытта топтың барысын, қатысушылардың көңіл-күйін қарау, қажет болса жұмыстың жоспарланған мазмұнынан ауытқуға, бірақ бастапқы мақсатты ұстану дайын болуы қажет.