1. Машиналардың жұмыс қабілетіне эксплуатациялық жағдайының әсері, жұмысшы қабілетіне әсерін тигізетіндер:

Қоршаған орталар, энергияның ішкі көздері, потенциалды энергия. Машинаның эксплуатциялық сенімділігінің негізгі ұғымдары: жұмысшы қабілеттілігі, тоқтап қалуы, зақымдануы турлері, жұмысшы қабілеттілігінің коэффициенті. Бұйымдардың функционалды қабілеттілігі. Бұйымдардың келесі функционалды қасиеттерін ажыратады: механикалық, метрикалық, кинематикалық, динамикалық және электрлі. Механикалық қасиеті-кедергілер материалының оған түсетін жүктеменің әрекетімен сипатталады да, жыиынтықтар көрсеткішінен турады, сол кезде оның пішінің өзгеру қабілеттілігі, сонымен қатар, қирау процессі кезіндегі оның ерекше бағыты.

2. Өңделетін беттерге әрекет ету.

Бөлшек беттеріне өәдеудегі дәстүрлі әдістердің әрекеттері бөлінуі мүмкін – магнитті, механикалық және жылулық. Механикалық әрекеттің беттерге өзінің сипатына қарай тұрақты және импульсивті болып бөлінеді. Тұрақты әрәкет етушіге жататындары металды өңдеуді жүзбен кесу және түрлі құралмен металл кесуші станокпен жаңқалап кесу; пластикалық пішін өзгерту; металды беттерді бытыралығыншалы өңдеу; импульсті әрекеттерге жататындар: металды қысыммен өңдеу; темір соғумен, ыстық және суық штамповка, тығыздау, прокатты, сым созу, ультрадыбысты өңдеуді жылумен әрекеттестіру немесе термиялық өңдеуді металдың құрылымын өзгерту үшін қолданады және жаңа механикалық және физикалық қасиетін алу үшін. Сол түріне әрекет ететіндерге жататындар химико-термиялық өңдеулер, электропішін өзгерткішті өңдеу, лазерлі өңдеу. Плазмалы өңдеу. Беттерге әрекет ететін химиялықтар әртүрлі болады: электрохимиялық өңдеу, гальванопластикалық беттерге магнитті әрекет ету магнитті импульсті пішін пайда болумен және ол қысыммен өңдеу әдісіне жатады

3. Дайындаманы таңдап алу тәсілін экономика түрінде дәлелдеу.

Қазіргі заманауи кезіндегі тенденция ақпараттық технологияны қолдану, олар өңдеуді орындауына мүмкіндік береді, сақтауға және өте көп көлемді информация береді. Өндірісті автоматтандырудың ең жоғарғы мақсаты бұл көпмақсатты адамсыз өндіріс базасын жасауын кеңінен пайдалану, робототехниканы, ақпараттық технологияларды, дайындаманы алудың жаңа әдістерін қолдану және беттік өңдеудің жаңа әдістерін, нанотехнологияны енгізу, СӨБ электрлі ұшқындысын қолдану.

Дұрыс және ашық қойылған мақсат едәуір дәрежеде алдын ала анықталады да, жетістікке жету тез және оны экономикалық тұрғыдан шешім қабылдауға болады. Сондықтан, сапалы және санды көрсеткіштер бірден бір ең жауапты міндет, себебі оны дұрыс шешуде сапасын және машиналық қызмет атқару тағайындығымен экономикалық түрде орындалуы, тез игеру және дайындаудағы экономикалық дайындаумен жасаланады.

11-БИЛЕТ

1.Механикалық қасиеті- кедергілер материалының оған түсетін жүктеменің әрекетімен қалай сипатталады.

Машинажасау бұйымдардың техникалық жағдайының құрлымы.Бұйымдардың техникалық жағдайымен басқаруы.Анықтау және өндірістік өнімдерді тиімді пайдалану ұғымы. Машина жасау бұйымдарының техникалық жағдайының құрамы. Машинажасау бұйымдарының техникалық жағдайын ұстау. Техникалық жағдайының математикалық үлгісі. Бұйымның техникалық жағдайын басқару.

Машиналардың жұмыс қабілетіне эксплуатациялық жағдайының әсері, жұмысшы қабілетіне әсерін тигізетіндер: қоршаған орталар, энергияның ішкі көздері, потенциалды энергия. Машинаның эксплуатциялық сенімділігінің негізгі ұғымдары: жұмысшы қабілеттілігі, тоқтап қалуы, зақымдануы турлері, жұмысшы қабілеттілігінің коэффициенті. Бұйымдардың функционалды қабілеттілігі. Бұйымдардың келесі функционалды қасиеттерін ажыратады: механикалық, метрикалық, кинематикалық, динамикалық және электрлі. Механикалық қасиеті-кедергілер материалының оған түсетін жүктеменің әрекетімен сипатталады да, жыиынтықтар көрсеткішінен турады, сол кезде оның пішінің өзгеру қабілеттілігі, сонымен қатар, қирау процессі кезіндегі оның ерекше бағыты.

2.Өңделетін беттерге әрекет ету тәсілдері.

Бөлшек беттеріне өәдеудегі дәстүрлі әдістердің әрекеттері бөлінуі мүмкін – магнитті, механикалық және жылулық. Механикалық әрекеттің беттерге өзінің сипатына қарай тұрақты және импульсивті болып бөлінеді. Тұрақты әрәкет етушіге жататындары металды өңдеуді жүзбен кесу және түрлі құралмен металл кесуші станокпен жаңқалап кесу; пластикалық пішін өзгерту; металды беттерді бытыралығыншалы өңдеу; импульсті әрекеттерге жататындар: металды қысыммен өңдеу; темір соғумен, ыстық және суық штамповка, тығыздау, прокатты, сым созу, ультрадыбысты өңдеуді жылумен әрекеттестіру немесе термиялық өңдеуді металдың құрылымын өзгерту үшін қолданады және жаңа механикалық және физикалық қасиетін алу үшін. Сол түріне әрекет ететіндерге жататындар химико-термиялық өңдеулер, электропішін өзгерткішті өңдеу, лазерлі өңдеу. Плазмалы өңдеу. Беттерге әрекет ететін химиялықтар әртүрлі болады: электрохимиялық өңдеу, гальванопластикалық беттерге магнитті әрекет ету магнитті импульсті пішін пайда болумен және ол қысыммен өңдеу әдісіне жатады. Ол кезде күш тигізер әрекетімен пішін өзгереді де электромагнитті әсер есебінен сол дайынламадан басталады. Ток жүргізуші материалмен орындалады.

Әрбір осы типтегі әдістердің бірқатар әрқайсысының бір бірінің артықшылығы бар, бірақ барлық әрекеттердің өзінің артықшылықтарымен үйлестірушілігі жоқ. Әдісті жасау үшін бұйымның қабілеттідігінің көрсеткіштерімен, типтік әдістер жолымен оңтайландыруды қолданады. Айлалы әрекетті типтік тәсілмен өңдеу – жаңа технологиялық процесспен алу жолы Мысал ретінде, айта кетсек магнитті-абразивті, анодты-абразивті өңдеулер, электрохимико-ультрадыбысты, электрохимико-механикалық, гальвано-механикалық, хромдық, эрлзиялық- электрохимиялық өңдеулер.

Құрастырылған әдістерді жасау мақсаты процесстерімен өңдеуін жасау мүмкіндігі, ол дайындалатын бөлшектердің қажетті сапа көрсеткіштерімен қамтамасыз етіледі.

3. Машина жасау бұйымдарының бәсекелес қабілеттігі және оны арттыру тәсілдері

Өмірлік цикл (ӨЦ) процесстерін ұйымдастырудың технологиялық пішіндері: технологиялық (ТС) және иілмелі өндірістік жүйелер (ӨЖ). ТС компонементтері: қорлады (кадрлар, технологиялық жабдықтар, стандарттар); өндіріс технологиясы; басқару жүйелері.

Технологиялық объектілерді басқару және олардың сапасы өндіріс мақсатындағы ақпараттың технологияның дамын талдауы көрсеткендей бірден бір қозғалу бағыты болып, көбінесе, өнімнің өмір циклын сабасын толық қамтыйды. Кәсіпорын, алдымен бұйымды, оны өндіру моментіндегі базардағы сұранымын зеріттейді және тұтыну қасиетін, одан кейін қысқа мерзімде ғылыми зеріттеуін, тәжірибелі-кострукторлы және технологиялық жұмыстарымен бұйымдардың бәсекеге қабілеттілігін жобалайды. Сол кезде өндірістік конструкторлы-технологиялық дайындық жүргізіледі. Осылармен қатар өндірісті дайындауы біткені бойынша, тікелей бұйымдарды сериялы шығару басталады. Бұйымдарды пайдалану процессінде оған техникалық қызмет көрету және кунделікті жөндеу,одан кейін күрделі жөндеу жүргізіп және жартылай пайдаға асыру басталады. Бұйымдар өзінің ескіруіне жеткен бойда немесе физикалық ескіруіне жетуімен бірдей болады. Бұйымдарды толық пайдаға асыру жүргізіледі және олар өзінің қажеттілігін жоғалтады. Бұйымдардың өмірлік циклінде едәуір орын алады,ол оның өсу дәуірі машина жасау технологиясына жатады. Және де, осы циклда технология ерте әрекеттенсе,соғұрлым тиімділігі жоғары және машина жасау бұйымдарының бәсекеге қабілеттілігі. Тағы да алдын ала маркетинг сатысыныда және технологияны талқылай істеу технологиялық процесстердің бәсекелік талас қабілеттілігін бағалауы мүмкін,ол үшін бұйымдарды жоғары жорамалданады. Ғылыми зерттеу жұмысы (ҒЗЖ) және тәжірибе конструкторлық жұмыстар технологиялық аспектіні есепке алмау практикалық жағдайда тиімсіз, себебі өзіндік құны, ол олай болса және бұйымдардың бәсеке талас қабілеттілігі, оның технологиялық өз құндылығымен анықталады. Сондыктан бұйымдарды ең бастапқы сатыдағы жобалануы,оның технологиялықтығын талқылануы тиіс. Бұйымдардың конструкциясының технологиялықтығының түсіндірілуі оның қасиеттерінің жиынтығы арқылы өндіру кезіндегі кең тиімді шығынына бейімделінуін анықтайды, эксплуатация және берілген сапа көрсеткіштерімен жөндеу,жұмысты орындаудағы көлемін шығару жағдайы.