09.09.15Ж. 1- дәріс: қр сан.-эпидем. Мекемелерінің радиациялық гигиена саласындағы жұмысының құрылымы мен ұйымдас-тырылуы. Радионуклидтермен қоршаған ортаның потенциал-ды тегі, ластау көздері.

МСЭҚ-ң басқару, радиологиялық бөлiмдерiнiң қызметi қоршаған ортаның радиоактивтiгiне, ескертiлген және ағымдағы санитарлық бақылау және бақылауда қалыптасады.

Ескертiлген санитарлық бақылауды мән радиологиялық объекттердiң құрылысы үшiн бөлiмшелердiң қарсылық бiлдiруi бойынша, мәселенің қарастырылуы және шешiмдердiң әзiрлеуiмен өрнектеледi, жер телімі жобаларының жоспарлануы бойынша, дара үй құрылысы немесе кәсiпорынды қайта құрудың жобалары бойынша, мекемелер немесе жеке бөлiмшелер, техникалық құжаттама және ИС-і қолдануда негiзделген сезгіш құралдар, арналған радиоактивтi заттары бар жұмыстардың өткiзілу реті туралы, мекемелiк нұсқаулар және ережелер бойынша орындайды. Санитарлық дәрiгер ескертiлген санитарлық бақылау үрдісінде құрылысты анықтайды және радиологиялық нысанның қалпына келтiруiмен, объекттердiң қабылдауы бойынша комиссия жұмыстарына қатысады және жаңа жабдық, радиоактивтi заттарының алынуына, кәсiпорындары мекемелерiнiң мәлiмдемесiн қарап ресiмдейдi. МСЭҚ басқармасының ескертпе санитариялық бақылауы бойынша , рұқсат етілмеген радиологиялық топтың штаттарында ұйымдармен үйлестіріледi.

Ағымдағы санитарлық бақылауды көлемі және мазмұны жеке көз қарастар, т. б. факторларды технологиялық үрдiсі, қорғайтын шаралардың жүйесiнiң ерекшелiктерiмен қолданылатын меке-мелердiң тағайындалуы, сипатымен анықталады. Ағымдағы санитарлық бақылау кәсiпорындары, мекемелер және ИС-ң радиоактивтi заттар және қолданушы лабораториялардың есепке алуы және бұл объекттердiң санитарлық - дозиметриялық тексеруiн өткiзу ойластырылады. Радиологиялық топтар радиоактивтi заттар және ИС-ң тасымалдануына, есепке алынуымен және сақталуынуына, радиоактивтi қалдықтардың жиыналуы, алып тасталуымен және жерлнеуiне, радиоактивтi қалдықтардың кiр жуатын үйі және пункт жерлеу пунктін пайдалануын бақылау, радиометриялық, дәрiгерлiк алдын алуды және ағымдағы тексерулерді, сауықтыру шараларының орындау ұйымына және өткiзудiң ИС-дің радиоактивтi заттар және шығу көздерiмен жұмыс iстейтiн тұлғаларының дозиметрлiк бақылауларын қамтамасыз етедi. Радиологиялық топтар ауруханалардың рентген - радиологиялық бөлiмшелерiнiң қызметiне қадағалауларды жүзеге асырады және рентген кабинеттерiнiң iшiнара бақылауларын өткiзедi.

9.09.15Ж. 2-дәріс: Қоршаған ортаны радиоактивті ластанулар-дан қорғау. Радиациялық және ядролық апаттардың гигиена-лық аспектілері.

Қоршаған ортаны радиоактивті ластанулардан қорғау негiзгi мәселе. Ядролық жарылыстарды өткiзу шарттарына байланысты ауада, жер бетiндегi, жер астындағы және су астына деп бөлшектенедi. Кең көлемде ластанудағы ең үлкен мән беретіні жер бетiндегi және ауадағы жарылыстады алады.

Тұрғындардың сәулеленуі түсiрулерi жақындағы уақытқа дейiн халық шаруашылығы үшiн қолдануының мүмкiндiгi пiкiр таласқа арқау болатын бәрiбiр деп аталатын өнеркәсiптiк ядролық жарылыстар .

Ядролық жанармай циклының кәсiпорындарынан қоршаған ортаға түсетiн радионуклидтердiң көпшiлiгi жергiлiктi мәнi барлары, бiрақ нуклидтердiң қатары глобалдi масштабта бытыраңқыла.

Әр түрлi факторлардың әсерiмен топырақ беті, кейінге қалдырылған радионуклидтері көлденең және тік бағыттарда жылжиды.денең орын ауыстыруды себеппен науа күштi жауыннан кейiн шайылады.

Радионуклидтердiң қоршаған ортаның ластануын санитарлық маңыздылық анықтайтын негiзгi кезеңдердің аулшаруашылық және мал жайылымдарының ластануы азық-түлiктерге түсуі бойынша мүмкiндiктері байланысты болып табылады.

Адам организміне радионук-ң ары қарай миграциясы өсiмдiк өнiмдердiң тұтынуымен, сонымен бiрге мал шаруашылығының өнiмдерiмен байланысты.

Басқа формадағы радионуклидтерi ерiтiндiлерде едәуiр дәрежеде болып қалады, және бөлiк кейбiрi ғана олардың iшiнен беттерін сiңiрiп алады. Адам үшiн тағамдық мұқтаждықтар, балық, балдырдың тұтынуы, шаяндар, крабтар, моллюскалар, ет және су құс жұмыртқалары үшiн қолдануға болады.