14.6  Сурет

ИНЕ элементіндегі үшінші кірісті пайдалану нәтижесінде екі қосымша және екі ақпараттық кіріс пайда болады. Әрбір синхрондаушы сигнал аяқталған мезете болса, онда триггердің бастапқы күйі оған қарама-қарсы күйге ауысады. Егер триггердің кірістерін 14.6әсуреттегідей қосатын болсақ, онда ол Ттриггер болып өзгереді.

Егер триггердің кірісін S кіріс, ал кірісін R кіріс сияқты пайдаланатын болсақ, онда ол синхрондық RS  триггерге айналады. Мұндай триггердің ерекшелігі сол, қарапайым RS  триггер үшін тыйым салынған комбинациясы орындалған жағдайда, әрбір синхрондаушы сигнал сайын оның күйі ауысады.

триггердің кірісіне инверторды қосатын болсақ, онда ол  триггер болып түрленеді (14.6бсурет). триггердің негізінде жасалған триггерлердің барлық түрлерінің (Ттриггер, синхрондық RS  триггер және  триггер) шығыс сигналдары синхрондаушы сигналдардың ұзақтығына тең уақытқа кешігеді.

Жоғарыда қарастырған триггерлердің барлығы да кіріс сигналдарының деңгейлеріне байланысты қабылдайтын статикалық триггерлерге жатады.

Сонымен қатар, кіріс сигналдарының деңгейлерінің түсу кезіне байланысты қабылдайтын динамикалық деп аталатын триггерлер де болады. Универсалдық триггерлердің ең көп таралған түріне статикалық  және триггерлер жатады, олар К155ТМ5 (4 триггер), К176ТВ1 (2 триггер) тектес микросұлба түрінде жасалған.

11-дәріс: Импульстердің сандық санауыштары

Дәрістің мақсаты: Сандық санауыштар құрылымымен танысу.

Түйін сөздер: - импульстердің цифрлік санауыштары- кіріс импульстерін санап және олардың санын қандай бір кодалық түрде белгілейтін импульстік электрондық құрылғыны.

15. Импульстердің цифрлік санауыштары

15.1. Екілік цифрлік санауыш

Кіріс импульстерін санап және олардың санын қандай бір кодалық түрде белгілейтін импульстік электрондық құрылғыны импульстердің цифрлік санауыштары деп атайды. Жалпы санауыштар триггерге негізделіп құрылады, сондықтан импульстерді санағанда екілік санау жүйесін пайдаланады. Импульстердің үш разрядты екілік цифрлік санауышының қарапайым функционалдық сұлбасы 15.1асуретте көрсетілген. Санауыш тізбектей жалғанған үш Ттриггерден құралады. Оның кірісі «0» күйді орнықтыруға арналған. 15.1әсуретте санауыштың уақыттық диаграммасы, триггерлердің қабылдау, кодалау сипатамалары берілген. Егер бастапқы жағдайда барлық триггерлер «0» күйде болса, онда T₁ триггердің бірінші кіріс импульсі аяқталған кезде олардың барлығы да «1» күйге ( ) көшеді. Ал T₁ триггердің екінші кіріс импульсі аяқталған кезде олардың барлығы да «0» күйге ( ) келеді. импульсі аяқталған кезде T₂ триггердің «1» күйі ( ) қалыптасады, ары қарай процестер осылайша жалғасады. Сегізінші кіріс сигналынан кейін барлық триггерлер «0» күйде болады, санау процесі қайталана береді.

15.1  Сурет

15.1кестеден триггерлер қандай кезде қандай күйде болатыны көрсетілген. Триггерлердің күйі санауыштың кірісіне берілген екілік санау жүйесі бойынша кодаланған импульстердің санына байланысты. Егер, болуға мүмкін күйлердің жалпы саны, ал триггерлердің саны болса, онда: .

15.1кесте

Кіріс импульстері-нің нөмірі	Триггерлердің күйі T3 T2 T1	Кіріс импульстері-нің нөмірі	Триггерлердің күйі T3 T2 T1
0	0 0 0	5	1 0 1
1	0 0 1	6	1 1 0
2	0 1 0	7	1 1 1
3	0 1 1	8	0 0 0
4	1 0 0

Мысалы, біз қарастырып отырған санауыш үшін . Бұл санауыштың шарты белгісі 15.1б–суретте көрсетілген. CT2 екілік санауыштың белгісі: 1, 2, 4 сандары арқылы 15.1а–суретте берілген сұлбаның , , шығыстарына сәйкес алынған екілік разрядтың шығыстарын белгілеген, С₁санақ кірісі, Rнөлді орнықтырушы кіріс.