- •Астана 2015ж.
- •Студенттердің оқу бағдарламасы (Syllabus)
- •Астана 2015
- •1.4 Пәнді оқытудың мақсаты мен міндеті
- •1.5 Пәндер тізімі
- •1.7 Сөж тақырыбы
- •1.8 Пәндерді оқу-әдістемемен қамтамасыз ету
- •Курс бойынша емтихан сұрақтары
- •Мазмұны
- •Дәрістік кешен
- •Астана 2015 Дәріс сабақтарының конспектлері
- •Шала өткізгіштердің зоналық диагараммалары
- •2.1 Сурет.
- •Транзистор дегеніміз екі текті және бір текті немесе керісінше екі текті бір текті үш шала өткізгіштен құралған екі ауысуы бар электрондық жүйе ( 5.1– сурет).
- •3.1 Сурет
- •Заряд тасымалдаушылардың ауысу арқылы диффузиялық және дрейфтік қозғалыстары.
- •6.2 Сурет
- •6.3 Сурет
- •6.4 Сурет
- •6.5 Сурет
- •Қуат күшейткіштері
- •6.8 Сурет
- •6.9 Сурет
- •7.5 Сурет
- •7.7 Сурет
- •12.1. Импульстік сигналдардың параметрлері
- •12.2. Электрондық кілттер мен импульстік сигналдардың қарапайым қалыптаушылары
- •10.2.1. Электрондық кілттердің жалпы сипаттамасы
- •12.3 Сурет
- •12.2.2 Диодтық кілттер
- •12.6 Сурет
- •12.2.3 Электрондық кілттердің импульсті қалыптаушы, импульстің амплитудасын шектеуші және селекциялық әрекеттері
- •12.7 Сурет
- •12.8 Сурет
- •12.2.4. Қысқа импульстерді қалыптайтын дифференциалдаушы және интегралдаушы қарапайым тізбектер
- •12.10 Сурет
- •13. Жадылы бағдарлау жүйелері. Логикалық элементтер.
- •13.1. Логикалық элементтер мен олардың атқаратын операцияларының түрлері
- •Или (немесе) операциясы:
- •И (және) операциясы:
- •13.1 Кесте
- •13.2 Кесте
- •13.1Асурет 3.1бсурет
- •13.2. И және или логикалық элементтер
- •13.2 Сурет
- •13.3. Ине логикалық элементтер
- •13.3 Сурет
- •13.4. Дтл және ттл логикалық элементтер
- •13.5 Сурет
- •14. Триггерлер
- •14.1. Триггерлердің жалпы сипаттамалары
- •14.2. Асинхрондық rs триггерлер
- •14.1 Сурет
- •14.3. Синхрондық rs триггерлер
- •14.2 Сурет
- •14.3 Сурет
- •14.5. Jk (универсалдық) триггерлер
- •14.6 Сурет
- •15. Импульстердің цифрлік санауыштары
- •15.1. Екілік цифрлік санауыш
- •15.1 Сурет
- •15.2. Ондық цифрлік санауыш
- •15.2 Сурет
- •15.2.1. Сумматор
- •15.3 Сурет 15.4 сурет
- •16. Регистрлер
- •17. Шифраторлар және Дешифраторлар
- •17. 1. Дешифраторлар
- •17.2. Шифраторлар
- •17.3. Жадылы логикалық жүйелер. Еске сақтау құрылғылары
- •18. Мультиплексорлар
- •19. Компараторлар және Шмиттің триггерлері
- •19.1. Компараторлар
- •19.2. Шмиттің триггерлері
- •20. Мультивибраторлар және дара вибраторлар
- •20.1. Мультивибраторлар
- •20.2. Дара вибратор
- •27. Жарық сәулелерінің затпен әсерлесуі. Заттардың оптикалық қасеттері
- •27.2. Жарықтың қысымы
- •27.3. Жарықтың шашырауы
- •27.4. Жарықтың химиялық әсері
- •27.5. Жарықтың әсерінен денелердің жарық шығаруы. Фотолюмиесценция
- •27.6. Жарықтың жылулық әсері
- •27.7. Жарықтың әсерінен денелердің электр өткізгіштік қасиетінің өзгеруі. Фотоэффект
- •27.2. Фотоэлектрлік құбылысты пайдалану
- •27. 2.1. Сыртқы фотоэффект. Вакуумдық фотоэлементтер мен фотоэлектрондық көбейткіштер
- •27.2.2. Ішкі фотоэффект. Фоторезисторлар мен шала өткізгіш фотоэлементтер: күн батарейі, фотодиодтар және фототранзисторлар
14.3. Синхрондық rs триггерлер
14.2а,әсуретте ИНЕ логикалық элементтерге негізделіп құрылған синхрондық RS триггердің сұлбасы және оның шартты белгісі көрсетілген. Синхрондық RS триггердің асинхрондық триггерден өзгешелігі оның сұлбасында қосымша екі ИНЕ элементтері бар
14.2 Сурет
Бұл
қосымша элементтер сұлбаның синхрондаушы
кірісіне «1» (
)
сигнал әсер еткен жағдайда ғана басқарушы
сигналдарды
және
кірістерге жібереді. 14.3а,әсуретте
ИНЕ
логикалық элементтерге негізделіп
құрылған синхрондық
триггердің сұлбасы және оның шартты
белгісі көрсетілген.
14.3 Сурет
Мұнда ақпаратты қабылдау үшін бір кірісіне триггерді пайдаланған.
Егер
триггердің ақпараттық кірісіне
синхрондаушы сигнал (
)
пайда болған мезетте «1» (
)
сигнал дайын берілген болса, онда ол
«1» (
)
күйге көшеді. Триггер бұл күйін, «0»
күйге көшіретін, келесі синхрондаушы
сигнал берілгенге дейін сақтайды.
Сөйтіп,
триггер өзінің кірісіне берілген
ақпаратты синхрондаушы сигналдың
периодына тең уақытқа «кідіртеді».
14.4. Т триггерлер
Бір ғана ақпараттық кірісі бар, кірісіне әрбір кезекті сигналдар келген сайын қарама-қарсы күйге көшетін триггерді Т триггер немесе санағыш триггер деп атайды. Бұл атау Т триггерлер импульстерді санау үшін кеңінен қолданылатындығына байланысты берілген. 14.4а,әсуретте Т триггердің оның шартты белгісі мен жұмыс принципінің уақыттық диаграммасы көрсетілген.
S
R
S
R
а)
14.4 сурет 14.5 сурет
Екі
Ттриггерді
тізбектей біріктіріп құрастырған екі
баспалдақты триггерді MSтриггер
(7.5асурет),
ал
оның
біріншісінбасқарушы,
екіншісінатқарушы
деп
атайды.
триггердің R
немесе
S
ақпараттық
кірісіне сигнал түскен кезде (
),
ол «0» немесе «1» күйді қабылдайды.
Басқарушы триггердің
,
шығыс сигналдары
болуына байланысты атқарушы триггерге
берілмейді. Тек синхрондаушы сигнал
(
,
)
аяқталған кезде ғана ақпарат атқарушы
триггерге беріледі. Содан кейін ғана
атқарушы триггердің шығыстарында
,
сигналдары пайда болады.
Екі
баспалдақты Ттриггердің
кері байланысы 14.5асуретте
үзік сызықтар арқылы көрсетілген.
Мұндағы
кірісті
ақпараттық кіріс ретінде пайдаланған.
Сол себепті,
болған жағдайда
триггердің күйі
триггердің күйіе қарама-қарсы қалыптасады,
мысалы
,
күйге оның қарама-қарсы
,
күйі сәйкес келеді. Ал егер
болса, онда
триггер
триггердің күйіне сәйкес келетін
,
күйге өтеді. Осылайша,
,
шығыс сигналдары 14.4әсуретте
берілген уақыттық диаграммаларға
сәйкес, тек кезекті
импульстер аяқталған кезде ғана керісінше
өзгереді.
14.5. Jk (универсалдық) триггерлер
Универсалдық
(әмбебап)
триггерлердің
және
екі ақпараттық және бір
синхрондаушы кірісі бар (14.6асурет).
триггерлер
екі баспалдақты Ттриггердің
негізінде құрастырылған, мұндағы
басқарушы триггерінің кірісіне қосымша
үш кірісті ИНЕ
элементті пайдаланған.
триггерлердің
универсалдық деп аталу себебі, олар
кейбір құрылымдық ерекшеліктеріне
байланысты өз ішінен Ттриггер,
синхрондық
RS
триггер және
триггер болып бірнеше топқа түрленеді.
