Тақырып 6. Қазақстан Республикасының қаржы құқығы (1 сағ.)

1.  Қаржы құқығының түсінігі, пәні, әдісі.

2.  Мемлекеттің қаржы жүйесі және қаржы органдары.

3.  Қаржылық бақылаудың түсінігі, міндеттері, түрлері және әдістері.

4.  Қазақстан Республикасының бюджет құқығы. Бюджет түрлері және деңгейі.

5.  Бюджетке төленетін салықтар және басқа да міндетті төлемдер, түсінігі, түрлері.

Семинардың мақсаты: мемлекеттің қаржылық қызметінің, яғни мемлекеттің ақша қаражаттары қорларын қалыптастыру, бөлу және пайдалануды ұйымдастыру барысында пайда болатын қоғамдық қатынастардың мазмұнын ашу, қаржылық шарттардың құқықтық ерекшеліктерін анықтау, қаржылық  бақылаумен бюджеті ұйымдастыру.

Семинар сабағының бірінші сұрағын дайындауда қаржылық құқықтың құқық саласы ретіндегі мағынасына, рөлі мен маңызына, сондай-ақ дамуы туралы түсініктемелер мен ілімдердің жиынтығына тоқталыңыз. Қазақстан бойынша осы қаржы құқығы ғылымы саласында талай жылдар бойы атсалысып келе жатқан А.И. Худяков, СМ. Найманбаев - Қазақстан Республикасындағы қаржы құқығының негізін қалыптастырған.

Мемлекеттің ақша қорлары, әрқашанда мемлекеттің қаржылық қызметінің түпкілікті объектісі болып есептелінеді. Қаржылық қызметтің процесінде қаржылардың үш функциясын атаңыз. Орталықтандыру дәрежесі мен осы институттарға жататын ақша қорларының түрлері бойынша Қазақстан Республикасының қаржы жүйесінің институттары (қаржылары) орталықтандырылған және орталықтандырылмаған болып екіге бөлінеді. «Орталықтандырылған» және «орталықтандырылмаған» түсініктерінің мазмұнын ашу қажет.

Қаржылық  бақылау -  мемлекеттің  қаржылық  қызметінің бір түрі   ретінде   есептелінеді. Қаржылық   бақылауды   жүзеге   асыру белгілі біржағдайлардың болуын қажет етеді. Сондықтан қаржылық бақылаудың органдары мен олардың қызметтерін түсіну маңызды.

Семинар сабағының төртінші сұрағын дайындауда мемлекеттік бюджеттің мазмұны мен құрылымын, оның кіріс және шығыс бөлімдерін, оны тұрақтандырудың шарттарын қарастыру керек. Сонымен қатар, «мемлекеттік борыш» категориясының мазмұнын қарастырыңыз, оның құрылымы мен қандай жағдайда мемлекеттің мемлекеттік қарызды қайта қаржыландыру мен конверсияға жүгінетінін түсіндіріңіз. ҚР мемлекеттік бюджетінің ерекшеліктерін анықтаңыз (ҚР 2011-2013 ж. Республикалық бюджет туралы заңы. 29.11.2010 ж.).

Салықтар мемлекеттік және жергілікті бюджеттің табыстарының негізгі бөлігін құрайды. Осыдан кез-келген мемлекеттің салық жүйесі мен салық саясатын қалыптастыруға басым көңіл бөлуін түсінуге болады. Салық жүйесі белгілі бір принциптерді негізге ала отырып құрылады. Олардың негізгілері А.Смитпен қалыптастырылған. Бұл принциптер қазіргі таңда заманға сәйкес кеңейтілген және толықтырылған.

Қазіргі салық салудың қандай принциптерге негізделе отырып құрылатынын көрсетіңіз. Қазақстан салық жүйесінің құрылуы мен дамуының қалай жүргенін және оның қазіргі кездегі жағдайын анықтаңыз. Тәжірибеде салық салу бірнеше қызмет атқарады. Олардың әрқайсысында салықтардың мазмұны ашылады.

Салық жүйесінің ең негізгі элементі болып салықтар табылады. ҚР Салық Кодексін пайдалана отырып, Қазақстанда қолданылатын салықтар мен салық мөлшерлемелерін әлемдік тәжірибемен салыстыруға тырысыңыз және біздің салық жүйесі әлемдік стандартқа сәйкес келе ме деген сұраққа жауап беріп көріңіз.

Пысықтау сауалдары

1.  Қаржы құқығы ғылымының пәні дегеніміз не?

2.  Қаржылық-құқықтық нормалар қаншаға бөлінеді?

3.  Девальвация мен нуллификацияның айырмашылығы қандай?

4.  Қаржылық   бақылауды   құқықтық   реттеу  дегеніміз не?

 

Баяндамалар тақырыптары

1.  Мемлекеттің салықтық қызметі.

2.  Қаржылық – құқықтық қатынастардың ұғымы мен түрлері.

3.  Қазақстан Республикасында валюталық реттеудің негіздері.

4.  Қаржы құқығының жүйесі және қайнар көздері.

Әдебиеттер тізімі

Негізгі әдебиеттер

1.  Найманбаев С.М. Қазақстан Республикасының қаржы құқығы. Оқулық. – Алматы, 2005.

2.  Бишманов К.М. Қазақстан Республикасының қаржы құқығы. Оқу құралы. – Алматы, 2009.

3.  Худяков А.И. Финансовое право Республики Казахстан. Общая часть. - Алматы, Баспа, 2001.

4.  Худяков А.И. Финансовое право Республики Казахстан. Особенная часть. - Алматы. Норма-К, 2002.

5.  Худяков А.И. Основы теории финансового права. - Алматы, Жеті Жарғы, 1995.

Қосымша әдебиттер

1.  Абдуллина З.К., Баймаханов М.Т. тағы басқалар. Мемлекет және құқық негіздері. – Алматы, 2001.

2.  Найманбаев С. Салық құқығы. Оқу құралы. – Алматы, 1996.

3.  Айдарханова К.Н. Валютное право. – Алматы, 2008.

4.  Салық және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы ҚР кодексі. 10 желтоқсан 2008 жылғы ҚР Заңы.

5.  ҚР Бюджет кодексі 04.12.2008.