2 Эксперименталдық құрылғының сипаттамалары

Эксперименталдық құрылғы (4 сурет) ішіне сұйық құйылатын радиусы R=8см, болатын цилиндрлік ыдыстан тұрады. Ыдыс құрсама (2) бекітілген және ол эдектр қозғалтқыштың (3) көмегімен тік осьті айнала отырып белгілі бір тұрақты бұрыштық жылдамдықпен қозғалады. Ыдыстың үстіндегі арнайы қойғышқа (4) инелі деңгей өлшегіш қойылған. Ол қарнақтың (6) түбіне бекітілген инеден (5) тұрады және оның бойыеа миллиметрлік межелік қойылған. Қарнақтың келесі басында тік өлшемдердің есептеулерін жүргізуге мүмкіндік беретін көрсеткіш бекітілген. Қарнақтың өзі бағыттаушы жақтаушының (7) бойымен көлденең қозғала алатын құрсамға (8) бекітілген. Оның бойында көлденең өлшеулер жүргізуге арналған миллиметрлік межелік орналасқан.

3 Жұмыстың орындалу тәртібі

1. Тумблерді қосу арқылы сұйық құйылған ыдысты айналымға келтіреміз және сұйықтың тепе-теңдік қалыпқа келгеніне көз жеткіземіз;

2. Меридиандық бағытта 5-6 нүкте белгілеп аламыз ( және ).

3. Әрбір нүктеге инелі деңгей өлшегішпен белгі саламыз , және , болса параболоид деңгейін деп аламыз.

4. Өлшем нәтижелерін кестеге жазамыз.

Сурет4. Эксперименталдық орнату құрылғысы

4 Эксперименталдық көрсеткіштерді өңдеу

1. Өлшеу нәтижелері бойынша тік қиылысатын жазықтықтағы сұйықтың еркін бетінің пішіні қалыптасады.

2. Ыдыстың ( ) айналу жиілігіне байланысты бұрыштық жылдамдық есептейміз:

.

3. Формуланың көмегімен ыдыстағы сұйықтың еркін бетіндегі қисықтың теориялық координаталары есептеліп щығарылады. Бұдан кейін сызбада еркін беттің меридианды эксперименталдық көрсеткішпен салыстырады.

— ;

, — ;

, — .

4. Параболоидтың айналу биіктігін анықтайды

.

5. Еркін беттегі эксперименталдық мәндердің теориялық мәндерін ауытқу пайыздарын келесі формуламен анықтайды:

%. (5)

6. Мәндерін кестеге толтырамыз.

Кесте -1

Есептелген мәндерді еңгізу кестесі

№ нүктесі	Нүктеден айналу осьне дейінгі арақашықтық ,см	Сұйықтың еркін бетінің ординаталары		Салысиырмалы қателік ,%
		Эксперименталдық , см	Теориялық , см
1
2
3

5 Бақылау сұрақтары

1. Сұйық беттің тепе-тең қысымы дегеніміз не және ол қандай дифференциалдық теңдеумен анықталады?

2. Тыныштық күйдегі сұйықтық беттің формасы сұйықтың түріне байланысты бола ма?

3. Айналмалы цилиндрлік ыдыстағы сұйықтың қалдық көлемі сұйықтың ашық беті ыдыстың түбімен қиылысқанда қандай формуламен анықтайды?

4. Сұйықтың еркін беті цилиндрлік ыдыстың түбімен қиылыспағанда айналу параболоидтың көлемін қандай формуламен анықтайды?

№ 4 ЗЕРТХАНАЛЫҚ ЖҰМЫС

«Дөңгелек құбырдағы сұйықтың қозғалыс тәртіптерін зерттеу»

Жұмыстың мақсаты. Сұйықтың қозғалысының екi тәртiптерiнiң бар болуы тәжiрибелiк жолмен анықтау. Рейнольдстiң санының тәжiрибелiк осы мәндерiнiң анықтау ламинарлық және қозғалыс турбуленттi режiмдерiнде. Қозғалыстың тәртiптерiнiң ауысымның моментiнiң анықтауы.